Kamu İhalelerinde Geçici Teminatın Oranı ve %3’ü Aşan Kısmın İadesi Meselesi ve KİK Aşaması tamamlanmadan Teminatın Gelir Kaydı
Giriş
Kamu ihale hukukunda geçici teminat, isteklilerin tekliflerinde ciddi ve bağlayıcı olduklarını göstermeyi amaçlayan temel güvence araçlarından biridir. Geçici teminatın oranı, niteliği ve hangi hallerde gelir kaydedileceği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda açıkça düzenlenmiştir. Uygulamada ise, özellikle teklif bedelinin %3’ünü aşan geçici teminatların akıbeti, istekliler ile idareler arasında uyuşmazlıklara konu olabilmektedir.
Geçici Teminatın Hukuki Dayanağı ve Oranı
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Geçici teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde, ihalelerde isteklilerden teklif edilen bedelin %3’ünden az olmamak üzere geçici teminat alınacağı hüküm altına alınmıştır. Maddenin gerekçesinde ise, geçici teminat oranının asgari %3 olarak belirlendiği, bunun üzerinde teminat sunulmasına imkân tanınarak teklif bedelinin gizliliğinin korunmasının amaçlandığı açıkça ifade edilmiştir.
Bu düzenleme çerçevesinde;
-
İsteklilerin, teklif bedellerinin en az %3’ü oranında geçici teminat sunmaları zorunludur.
-
Bununla birlikte, teklif bedelinin gizliliğini sağlamak amacıyla, isteklilerin %3’ten fazla geçici teminat sunmaları mümkündür.
-
Mevzuat, isteklilere bu konuda bir serbestlik tanımaktadır.
Geçici Teminatın Gelir Kaydı ve İade Edilecek Tutar
Geçici teminatın gelir kaydedilmesini gerektiren hallerde, Kanun’un emredici hükmü gereği, isteklinin sunmakla yükümlü olduğu asgari geçici teminat tutarı esas alınmalıdır. Bu bağlamda;
-
Teklif bedelinin %3’üne karşılık gelen kısım, gelir kaydedilmelidir.
-
İsteklinin bu oranın üzerinde sunduğu geçici teminat tutarının ise, gelir kaydedilmesi mümkün olmayıp iade edilmesi gerekmektedir.
Bu yaklaşım, hem Kanun’un lafzına hem de gerekçesinde yer alan teklif gizliliğini koruma amacına uygun düşmektedir.
Somut Olayın Değerlendirilmesi
Başvuru sahibinin, “geçici teminatın %3’ü aşan kısmının iade edilmesi gerektiği” yönündeki iddiası bu çerçevede incelenmiştir. İdarece gönderilen ihale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemede, geçici teminatın gelir kaydedilmesine yönelik bir karar alındığı, ancak bu kararın fiilen henüz uygulanmadığı, başka bir ifadeyle gelir kaydı işleminin henüz gerçekleştirilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, henüz gerçekleşmemiş bir işleme ilişkin olarak, %3’ü aşan kısmın iadesine yönelik ayrıca bir karar alınmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Zira, gelir kaydı fiilen yapılmadığı sürece, iade edilip edilmeyeceği hususunda somut ve güncel bir uyuşmazlık oluşmamıştır.
Sonuç
Kamu ihalelerinde geçici teminatın asgari oranı %3 olup, isteklilerin bu oranın üzerinde teminat sunmaları mümkündür. Geçici teminatın gelir kaydedilmesini gerektiren durumlarda, yalnızca asgari %3’lük kısmın gelir kaydedilmesi, bu oranı aşan kısmın ise iade edilmesi gerekmektedir. Ancak somut olayda, gelir kaydı işlemi henüz fiilen gerçekleştirilmediğinden, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası hakkında ayrıca bir karar alınmasına gerek bulunmadığı ve iddianın bu yönüyle uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
