Kat Karşılığı İnşaat İşlerinde Trafo Yapımı ve Kamu Zararı: Sayıştay Kararı Işığında Hukuki Değerlendirme

Giriş

Belediyeler tarafından gerçekleştirilen kat karşılığı inşaat ihaleleri, kamu ihale mevzuatı ile özel hukuk hükümlerinin iç içe geçtiği karmaşık süreçlerdir. Bu süreçlerde yüklenici ve idare sorumluluklarının net şekilde belirlenmemesi, kamu zararına yol açabilecek uygulamalara neden olabilmektedir. Özellikle altyapı unsurlarından biri olan elektrik bağlantısı ve trafo yapımı, Sayıştay denetimlerinde sıklıkla tartışma konusu olmaktadır.

Olayın Özeti: Kat Karşılığı Villa Yapımı ve Trafo İhalesi

İncelenen olayda; Belediyeye ait bir taşınmaz üzerinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca kat karşılığı olarak ihale edilen 48 adet müstakil villa yapım işi bulunmaktadır. Bu villalardan 13 adedinin Belediyeye bırakılması kararlaştırılmıştır.

Ancak, elektrik bağlantısı için gerekli olan ve yüklenicinin sorumluluğunda bulunan trafo yapımının, ayrı bir ihale ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında Belediye tarafından yaptırıldığı ve bedelinin Belediye bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir.

Elektrik Bağlantısı ve Trafo Yapımında Mevzuat Çerçevesi

Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği

Yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca:

• Elektrik bağlantı başvurusu, kullanım yerinin maliki veya yetkilendirdiği kişiler tarafından yapılabilir.

• Trafo ve bağlantı hattı yatırımları, kural olarak dağıtım şirketinin sorumluluğundadır.

• Ancak talep sahibi isterse, gerekli yatırımı kendi yapabilir ve sonrasında dağıtım şirketi ile mahsuplaşma yoluna gidebilir.

Bu tercih tamamen başvuru sahibinin, somut olayda ise yüklenicinin sorumluluğundadır.

Teknik Şartname ve Yüklenicinin Sorumluluğu

Kat karşılığı villa yapımına ilişkin Teknik Şartname’nin “Kesin kabul” maddesinde, kesin kabulden önce internet, su, elektrik gibi tüm aboneliklerin yüklenici tarafından açılacağı açıkça düzenlenmiştir. Bu hüküm birlikte değerlendirildiğinde:

• Elektrik aboneliğinin açılması için gerekli bağlantı başvurularının yapılması,

• Gerekli hallerde trafo ve bağlantı hatlarına ilişkin sürecin yürütülmesi,

yüklenicinin sorumluluğundadır. Buna rağmen Belediyenin bu işi üstlenmesi, mevzuata aykırı bir harcama niteliği taşımaktadır.

Kamu Zararı ve 5018 Sayılı Kanun Açısından Değerlendirme

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi, kamu zararını; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemler sonucunda kamu kaynağında eksilme meydana gelmesi olarak tanımlar.

Somut olayda:

• Yükleniciye ait bir yükümlülük olan trafo yapım bedeli,

• Belediye bütçesinden ödenmiş,

• Dağıtım şirketinden tahsil edilen tutar düşüldükten sonra kalan … TL,

kamu zararı olarak hesaplanmıştır.

Savunmaların Değerlendirilmesi

Sorumlular tarafından; sürecin uzaması halinde villaların kullanılamayacağı ve mağduriyet yaşanacağı ileri sürülmüşse de Sayıştay değerlendirmesinde bu savunmalar kabul edilmemiştir. Zira:

• Villaların yapımı ve kullanıma hazır hale getirilmesi yüklenicinin görevidir,

• Belediyenin, yükleniciye ait bu yükümlülüğü üstlenmesi hukuken mümkün değildir.

Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi kapsamında ileri sürülen görev iddiası da, trafo yapım işinin mahallî müşterek nitelikte olmaması nedeniyle yerinde görülmemiştir.

Sorumluluk Dağılımı

Sayıştay kararında, oluşan kamu zararından;

• Belediye Başkanı,

• Harcama Yetkilisi,

• Gerçekleştirme Görevlisi,

• Kabul Komisyonu Üyeleri (teknik sorumluluğu bulunanlar),

• Kabul raporlarını onaylayan Başkan Yardımcısı

müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuştur. Buna karşılık, konu ile ilgili teknik yetkisi bulunmayan harita teknikeri, sorumluluk dışında bırakılmıştır.

Sonuç

Bu karar, kat karşılığı inşaat işlerinde yüklenici ve idare sorumluluklarının netliğinin, kamu zararının önlenmesi açısından hayati önemde olduğunu göstermektedir. Yükleniciye ait bir yükümlülüğün belediye bütçesinden karşılanması, iyi niyetle dahi yapılsa, mevzuata aykırı harcama olarak değerlendirilmekte ve sorumlular açısından ciddi mali sonuçlar doğurmaktadır. Sayıştay içtihadı, belediyelere bu tür uygulamalarda dikkatli olunması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.

İhale ve sözleşme süreçlerine dair profesyonel destek, güncel analizler ve ayrıntılı bilgilendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Güncel paylaşımlarımız için ise X Hesabımızı ve Facebook Hesabımızı takip edebilirsiniz.