Aşırı Düşük Teklifte Feragat Mümkün mü?

Giriş

Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif uygulaması, rekabetin korunması ve kamu zararının önlenmesi amacıyla düzenlenmiş önemli bir denetim mekanizmasıdır. Ancak uygulamada bazı isteklilerin, aşırı düşük teklif açıklaması sunmayacaklarını ve ihale sonucuna itiraz etmeyeceklerini beyan ettikleri görülmektedir.

Peki, bu tür bir beyan idarenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapma yükümlülüğünü ortadan kaldırır mı?

İsteklinin Feragat Beyanı ve İhale Komisyonu Kararı

Somut olayda firma dilekçesinde;

• Aşırı düşük savunma vermeyeceğini,

• İhale komisyonu kararına itiraz etmeyeceğini,

• İhale ile ilgili hak talep etmeyeceğini,

• Şikâyet başvurusunda bulunmayacağını**

beyan etmiştir.

Bu beyan üzerine ihale komisyonu kararında, söz konusu istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmediği belirtilmiştir.

Kanunun Amir Hükmü ve İdarenin Yükümlülüğü

Kamu İhale Kanunu’nun amir hükmü gereğince;

1. İhale komisyonu teklifleri değerlendirir.

2. Diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder.

3. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin yazılı açıklama ister.

Bu düzenleme, idareye takdir yetkisi değil, açık bir yükümlülük getirmektedir.

Feragat Beyanı Kanunun Uygulanmasına Engel midir?

İsteklinin sorgulamaya tabi tutulmak istemediğini ve şikâyet hakkını kullanmayacağını bildirmesi;

• Kanunun emredici hükmünün uygulanmamasına gerekçe oluşturmaz.

• İdarenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Zira kamu ihale mevzuatı yalnızca isteklilerin değil, aynı zamanda kamu yararının korunmasını amaçlamaktadır.

Doğmamış Haktan Feragat Edilemez İlkesi

Evrensel hukuk ilkelerine göre, doğmamış bir haktan feragat edilemez.

Aşırı düşük teklif açıklaması yapma hakkı;

• Henüz sorgulama süreci başlatılmadan,

• İdare tarafından resmi olarak talep edilmeden

ortaya çıkmış bir hak değildir.

Dolayısıyla isteklinin önceden yaptığı feragat beyanı hukuken geçerli kabul edilemez.

Eşit Muamele İlkesi ve Sorgulamanın Yenilenmesi

Kamu ihalelerinde tüm istekliler için eşit muamele ilkesi geçerlidir.

Bu nedenle;

• Sınır değerin altında kalan tüm istekliler,

• Ayrım yapılmaksızın aşırı düşük teklif sorgulamasına dahil edilmelidir.

Sonuç olarak, söz konusu isteklinin de sorgulamaya dahil edilerek aşırı düşük teklif sürecinin tüm isteklilere yeniden ve mevzuata uygun şekilde gönderilmesi gerekmektedir.

Sonuç

Kamu ihale hukukunda aşırı düşük teklif sorgulaması, isteklinin talebine bağlı bir hak değil; idarenin yerine getirmek zorunda olduğu bir yasal yükümlülüktür.

İsteklinin savunma vermeyeceğine veya şikâyet hakkını kullanmayacağına dair beyanı, Kanun’un amir hükümlerini bertaraf etmez. Ayrıca, doğmamış bir haktan feragat edilmesi mümkün değildir.

Bu çerçevede, sınır değerin altında kalan tüm tekliflerin sorgulamaya dahil edilmesi ve işlemlerin eşit muamele ilkesine uygun şekilde yeniden yürütülmesi hukuken zorunludur.