PERSONEL VE ÖĞRENCİ TAŞIMA İHALELERİNDE İDARENİN GÜZERGÂH VE ARAÇ SAYISINI DEĞİŞTİRME YETKİSİ TEKLİF VERMEYİ ENGELLER Mİ?

Özet: Personel veya öğrenci taşıma hizmet alımı ihalelerinde; idarenin teknik şartnameye koyduğu “güzergâhları değiştirme, birleştirme, iptal etme, yeni güzergâh ihdas etme veya araç sayılarını artırıp/azaltma” yönündeki düzenlemeler ihale dokümanını belirsiz kılmaz. Taşıma işinin doğası gereği ortaya çıkabilecek bu tür dinamik ihtiyaçlar idarenin takdir yetkisi ve Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesindeki “ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması” ilkesi kapsamındadır. Söz konusu yetki basiretli tacirlerce öngörülebilir nitelikte olup, istekliler arasında fırsat eşitliğini bozmaz veya sağlıklı teklif verilmesine engel teşkil etmez.

1. MEVZUAT VE HUKUKİ ÇERÇEVE

• 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu m. 5: İdareler, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

• 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 24: İş artışı ve iş eksilişi esaslarını düzenler. Öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, sözleşme bedelinin %20’sine kadar oran dahilinde aynı yükleniciye iş yaptırılabilir.

• İdarenin Takdir Yetkisi: Kamu hizmetinin aksamadan yürütülmesi amacıyla, idarenin hizmetin niteliğine uygun olarak dokümanda esneklik sağlayan düzenlemeler yapma yetkisi bulunmaktadır.

2. TARTIŞILAN HUKUKİ SORUN VE KİK’İN DEĞERLENDİRMESİ

A. Dokümandaki Esneklik Düzenlemeleri ve “Aşırı Takdir” İddiası

İhaleye itiraz eden istekliler genellikle; teknik şartnamede idareye tanınan “güzergâh değiştirme, araç artırma/azaltma, sefer iptal etme” gibi yetkilerin ihaleyi belirsiz hale getirdiğini, maliyet hesabını zorlaştırdığını ve teklif oluşturmayı engellediğini iddia etmektedir.

Kamu İhale Kurulu (KİK) somut olayı şu ilkeler çerçevesinde incelemiştir:

1. İşin Niteliği Gereği Zorunluluk: Taşıma hizmetleri statik (sabit) yapıda değildir. Taşınacak personel/öğrenci sayısındaki değişimler, yol durumları veya kurumsal ihtiyaçlar doğrultusunda güzergâhların güncellenmesi kamu hizmetinin doğası gereğidir.

2. Basiretli Tacir İlkesi: İhaleye teklif veren istekliler basiretli tacir gibi hareket etmekle yükümlüdür. Taşıma sektöründe faaliyet gösteren bir isteklinin, sözleşme sürecinde güzergâh ve araç sayılarında belli oranda esnemeler yaşanabileceğini öngörmesi beklenir.

3. Eşit Muamele İlkesi: Söz konusu şartname kuralı tüm istekliler için eşit olarak geçerlidir. Belli bir istekliye avantaj sağlamadığı gibi, dokümanı okuyup kabul ederek teklif veren tüm istekliler teklif fiyatlarını bu riskleri ve esnekliği dikkate alarak oluşturabilir.

4. Sınırların Belirli Olması (4735 m. 24): İdare keyfi bir araç veya kilometre artışı yapamaz. Olası bir güzergâh veya araç sayısı artışında; aynı kilometre, benzer güzergâh ve aynı birim fiyat esas alınarak 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesindeki iş artışı/eksilişi sınırları dahilinde işlem yapılacaktır.

B. Hukuki Sonuç

İdarenin ihtiyacın tespiti noktasında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak şartnameye eklediği esneklik maddeleri mevzuata uygundur. Bu düzenleme sağlıklı teklif verilmesine engel teşkil etmediğinden başvuru sahibinin iddiası reddedilmiştir.

3. SONUÇ VE İÇTİHAT VURGUSU

Kamu İhale Kurulu;

• Taşıma ihalelerinde güzergâh birleştirme, iptal etme veya yeni güzergâh ekleme yetkisinin işin niteliği gereği kaçınılmaz olduğunu,

• Bu esnekliğin 4735 sayılı Kanun m. 24 (İş Artışı/Eksilişi) çerçevesinde ve aynı birim fiyat/koşullarla uygulanacak olması halinde ihale dokümanını sakatlamayacağını,

• Basiretli tacirlerin bu durumu öngörerek teklif sunabileceğini,

belirterek idare düzenlemesini hukuka uygun bulmuş ve başvuruyu reddetmiştir.

💡 YÜKLENİCİLER VE İDARELER İÇİN PRATİK NOTLAR

• İdareler İçin: Şartnameye güzergâh değiştirme yetkisi koyarken mutlaka bunun sınırlarını (örn. “iş artışı/eksilişi hükümleri çerçevesinde, aynı km ve birim fiyat üzerinden”) açıkça belirtin. Sınırsız ve bedelsiz ilave hat yükleme gibi muğlak ifadeler ihalenin iptaline yol açabilir.

• Yükleniciler İçin: Taşıma ihalelerine girerken idareye tanınan bu yetkileri dikkate alarak teklif maliyetinizi oluşturun. Sözleşme safhasında idarenin yapacağı artış veya eksilişlerin 4735 sayılı Kanun m. 24 sınırlarını (%20) ve teklif birim fiyatlarınızı aşamayacağını unutmayın.

#Kamuİhale #KİK #PersonelTaşıma #ÖğrenciTaşıma #TeknikŞartname #İhaleHukuku #KİKKararları #BasiretliTacir #İşArtışı #KamuİhaleKanunu