YAPIM SÖZLEŞMELERİNDE İDARE KAYNAKLI GECİKMELER, İŞ ARTIŞI SÜRESİ VE REVİZE İŞ PROGRAMININ HUKUKİ ESASLARI

Özet: Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) uyarınca, idareden kaynaklanan sebeplerle işin durması veya yavaşlaması neticesinde verilen süre uzatımlarında harcanamayan ödeneğin yeni süreye aktarılması zorunludur. İş artışından doğan ilave süreler imalatın niteliğine göre ayrı tespit edilmeli; süre uzatımı ve iş artışı kararları doğrultusunda 2025-2026 yılları ödenek dağılımları revize edilmelidir. Onaylanacak yeni revize iş programı, fiyat farkı ve hakediş ödemelerinin temel dayanağını oluşturur.

1. İDARE KAYNAKLI GECİKMELER VE ÖDENEK AKTARIMI ESASLARI

Sözleşmenin ifası sırasında idareden kaynaklanan nedenlerle (yer tesliminin geç yapılması, proje revizyonları, kamulaştırma sorunları veya onay süreçlerinin uzaması) işin durması veya yavaşlaması halinde, yüklenicinin kusuru bulunmadığından süre uzatımı verilmesi emredici mevzuat hükmüdür.

Ancak süre uzatımı verilirken sadece takvime gün eklenmesi hukuki ve mali açıdan yeterli değildir:

1. Harcanamayan Ödeneğin Tespiti: İdare kaynaklı gecikme döneminde, ilk iş programına göre harcanması öngörülen ancak imalat yapılamadığı için harcanamayan sözleşme ödeneği tutarı süre uzatımı kararında somut olarak tespit edilmelidir.

2. Uzatılan Süreye Ödenek Aktarımı: İlgili dönemde harcanamayan bu ödenek, verilen ilave süre içinde yapılacak imalatların bedeli olarak uzatılan yeni döneme aktarılır.

2. İŞ ARTIŞINDA İLAVE SÜRE VE TİP SÖZLEŞME KURALLARI

Sözleşme kapsamında öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışı (ilave imalat) yapılması halinde, ilave işin gerektirdiği süre yükleniciye verilmek zorundadır.

• Süre Hesabı: İş artışına ait ilave süre belirlenirken; artışa konu imalatların niteliği, teknik özelliği, mevsim şartları ve yapım süreleri dikkate alınır. Toptancı bir yaklaşımla orantısal süre verilmesi yerine, imalatın fen ve sanat kurallarına uygun tamamlanma süresi esas alınır.

• Yıllara Sâri Ödenek Dağılımı: Alınan süre uzatımı kararları ve iş artışı tutarları doğrultusunda, 2025 ve 2026 yılları ödeneklerinin yıl içi ve aylık dağılımı Yapım İşleri Tip Sözleşmesi’nin 12’nci maddesi ile YİGŞ’nin 17’nci maddesi hükümlerine uygun olarak idare ve yüklenici (sözleşmenin tarafları) tarafından yeniden düzenlenir.

                          ┌────────────────────────────────────────────────────────┐
                          │     REVİZE İŞ PROGRAMI VE FİYAT FARKI İLİŞKİSİ         │
                          └───────────────────────────┬────────────────────────────┘
                                                      │
             ┌────────────────────────────────────────┴────────────────────────────────────────┐
             ▼                                                                                 ▼
┌─────────────────────────────────────────┐                               ┌─────────────────────────────────────────┐
│       SÜRE UZATIMI VE İŞ ARTIŞI KARARI  │                               │    YENİ REVİZE İŞ PROGRAMI VE UYGULAMA │
├─────────────────────────────────────────┤                               ├─────────────────────────────────────────┤
│ • Harcanamayan ödenek tespit edilir.    │                               │ • 2025/2026 ödenekleri yeniden dağıtılır│
│ • İş artışı imalat süresi belirlenir.   │                               │ • Taraflarca revize iş programı yapılır.│
│ • Ödenek uzatılan sürelere aktarılır.   │                               │ • **Fiyat farkı hesabı** bu onaylı      │
│                                         │                               │   program üzerinden yürütülür.          │
└─────────────────────────────────────────┘                               └─────────────────────────────────────────┘

3. REVİZE İŞ PROGRAMININ Onaylanması VE FİYAT FARKI HESABINA ETKİSİ

Süre uzatımı ve ödenek aktarımı kararlarının alınmasını müteakip, yeni duruma uygun olarak hazırlanacak Revize İş Programı sürecin merkezinde yer alır.

• Onay Zorunluluğu: Tebliğden itibaren yüklenici tarafından hazırlanarak idarenin onayına sunulan revize iş programı, idarenin onayıyla birlikte yürürlüğe girer.

• Fiyat Farkı Hesabı: Fiyat farkı uygulanan yapım işlerinde, uzatılan süre ve aktarılan ödenekler çerçevesinde hangi ayda ne kadarlık imalat yapılacağı ve hangi endekslerin uygulanacağı tamamen bu onaylı revize iş programı esas alınarak hesaplanır. Revize iş programı onaylanmadan yapılan fiyat farkı tahakkukları hukuki uyuşmazlıklara ve Sayıştay zimmetlerine yol açmaktadır.

4. SONUÇ VE UYGULAMA UYARILARI

1. Karar Metninde Ödenek Miktarını Belirtin: Süre uzatımı olurunda mutlaka “İdare kaynaklı gecikme nedeniyle harcanamayan X TL ödeneğin Y yılına/ayına aktarılmasına” ibaresini ekletin.

2. İş Artışı Süresini İmalat Analizine Dayandırın: İş artışı sürelerini sadece parasal oranlama ile değil, imalatın teknik yapım süresini gösteren iş takvimi ile idareye sunun.

3. Fiyat Farkı Uyuşmazlıklarını Önleyin: 2025 ve 2026 yılları ödenek dilimlerinin aylara dağılımını gösteren revize iş programı idarece onaylanmadan hakediş düzenlemeyin; fiyat farkı hesaplamalarını eski iş programına göre yapmayın.