- Birçok kalemin birlikte ihale edilmesi ve kısmi teklife kapalı olması nedeni ile rekabetin oluşmaması
… tarafından yapılan bazı ihalelerinde, birçok kalem ürünün bir arada ihale edildiği ve kısmi teklife de izin verilmediği için gerekli rekabet şartlarının oluşmadığı görülmüştür.
Örneğin, …TL sözleşme bedelli özel güvenlik hizmeti alımı işinde, personel, araç ve helikopterin bir arada ihale edildiği görülmüştür. Hem personel, hem araç hem de özellikli bir taşıt olan helikopterin tek bir firmada olmasının zorluğu dikkate alınmamış ve kısmi teklife de izin verilmemiştir. Ayrıca kurumda hiç kullanılmadığı halde ödenen helikopter ücreti olmasına rağmen bu ihalede de ayrıca bir kalem olarak helikopter maliyeti eklenmesinin nedeni anlaşılamamıştır.
… tarafından yapılan iki ayrı ihalede çekici, dorse , römork, arazi taşıtları, kamyon, vinç v.b birçok kalemin yine birlikte ihale edildiği, teklif veren firma bile bu malların başka markalardan temin edileceğini teklif cetvelinde belirttiği halde kısmi teklife izin verilmediği ve bu nedenle iki ihalede de aynı firmadan başka ihaleye teklif veren olmadığı ve gerekli rekabetin oluşmadığı görülmüştür.
Bir başka ihalede ise firma, …’ye kısmi teklife izin verilmesi isteği ile şikayet başvurusunda bulunmuş, idare bu başvuruyu reddetmiş ve konu Kamu İhale Kurumuna taşınmıştır. KİK incelemesinde itirazı yapan firmayı haklı bulmuştur.
Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, birçok kaleme aynı ihalede yer verilmemeli ya da kısmi teklife izin verilmelidir. Böylece gerçekleşen tek firmanın teklif vermesi durumunun engelleneceği ve ihalelerde rekabetin artacağı düşünülmektedir.
Kamu idaresi cevabı
Bulgu 3 de belirtilen özel güvenlik ihalesi olarak hem personel hem araç ve helikopterin birlikte ihale edildiği belirtilerek rekabet şartlarının oluşmadığı belirtilmektedir.
… ilinin yüzölçümü 25.576 km2 olup, nüfus yoğunluğu açısından ise Türkiye ’nin en kalabalık ikinci ilidir. İlimiz kapsamında 87 adet pompa istasyonu, 130 adet su deposu, 9 adet içme suyu arıtma tesisi ve 15 adet atıksu arıtma tesisi bulunmakta ve bunlar Ankara’nın her tarafına yayılmış durumdadır. Bu kadar geniş bir alanda içme suyu havzalarının gerek
Orman ve Su Bakanlığı tarafından çıkarılan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği, gerekse İdaremizin çıkartmış olduğu Havza Koruma Yönetmeliği uyarınca, kirlenmesinin önlenmesi, içme suyu barajı havzalarındaki kaçak yapılaşmaların önüne geçilebilmesi, ancak etkin bir koruma ve denetim faaliyeti ile mümkündür.
6360 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden önce İdaremizce … iline temiz ve sağlıklı bir içme suyu tesisi temininin sağlandığı, mevcut havzaların korunmasının yanı sıra 6360 sayılı yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte İdaremizin görev ve sorumluluk alanına dahil edilen …il sınırları içerisindeki tüm ilçe ve mahallelerin içme suyunun temin edildiği gölet, baraj, kuyu, … vs. tüm alanların kirletilmesinin önüne geçilebilmesi için daha fazla ve daha etkin koruma ve denetim hizmetinin İdaremizce yapılması gerektiği ve bu ihtiyacın karşılanması için hizmet alımı yapılması da gerektiği tartışmasızdır.
Bunun sonucu olarak, gerek tüm içme suyu havzalarının, gerekse tüm içme suyu arıtma tesisleri ile İdaremizin görev ve sorumluluk alanına dahil edilen içme suyu depoları ile pompa istasyonları vb. tüm tesislerin daha fazla korunması ihtiyacını karşılayabilmek amacıyla hem bu tesislerin bulunduğu yerlerde güvenlik hizmetinin sağlanması, hem de bu tesislerin havadan kontrolünün sağlanması için İdaremizce helikoptere ihtiyaç duyulmuştur.
Bahsi geçen tüm bu ihtiyaçlar nedeniyle baraj, gölet, su deposu, pompa istasyonu, … vb. tüm bu tesislerin güvenliğini, denetimini ve kontrolünü sağlamak amacıyla özel güvenlik ihalesi yapılmış olup, bu ihale kapsamında havadan da gerekli kontrollerin helikopter vasıtasıyla yapılması gerekmektedir.
Bu kapsamda bahsi geçen helikoptere sadece uçuş yaptığı süreler için ödeme yapılmaktadır. Bunun dışında helikoptere herhangi bir garanti ücreti ödenmemektedir. Araçlar ise bu işin ayrılmaz bütünüdür ve araçlar firmanın kontrolünde olup, kiralama değildir. Araçların kullanılmasındaki amaç, günlük olarak her tesiste çalışan personelin işe geliş gidişleri kontrol etmek ve tesislerdeki kontrol defterlerinin merkeze getirilmesini kapsamaktadır. Araç, helikopter ve personel ihalenin ayrılmaz parçası olduğundan kısmi teklife açılmamıştır.
Yukarıda bahsedilen hizmet sahasının genişlemesi nedeniyle İdaremizin su ve kanal hizmetlerini (yeni katılan yerlere içme suyu temini ve gerekli kanalizasyon tesisi yapımı, mevcut içme suyu şebekesi ile kanalizasyon tesislerini rehabilitasyon işleri, arızaların tespiti ve giderilmesi, yeni içmesuyu deposu yapımı, pompa istasyonu yapımı ve tüm bu tesislerin güvenlik hizmetinin sağlanması hizmetlerini) yerine getirirken ihtiyaç duyduğu çekici, dorse, römork, arazi taşıtları ve kamyonların İdaredeki mevcut aynı nitelikteki işler ve iş makinaları ile uyumlu olmak zorundadır.
Belirtilen araçların her biri gerek verilen hizmetin gerekse bu hizmetlerin mahalinde görüldüğü birimlerimize bağlı bölge müdürlükleri ve şefliklerinin ve buralardaki mevcut iş makinalarının ayrılmaz parçaları olması nedeniyle ve birbirleriyle uyum sağlamak zorunda olduğu düşünülerek çıkabilecek sorunların tek elden çözülmesi amacıyla hazırlanmıştır.
Dolayısıyla yukarıda da izah edildiği üzere denetim, koruma ve güvenlik işleri; birlikte değerlendirilerek ihaleye çıkılmıştır.
Sonuç olarak
İdarenin bulgumuza verdiği cevap incelendiğinde bulgumuzdaki eleştiriler ile ilgili bir yanıta yer vermediği görülmektedir.
Bulgumuzda …TL sözleşme bedelli özel güvenlik hizmeti alımı işinde hem personel, hem araç hem de helikopterin birlikte ihale edilmesinin rekabeti önlediğinden, kısmi teklife açılmasının rekabeti artıracağından ve özellikle kullanılmadığı halde ödenen yaklaşık 3 milyon TL ye yakın ayrı helikopter ihalesi varken neden bu ihalede helikopterin de yer aldığından bahsedilmektedir.
Ancak idare cevabında yine 6360 sayılı yasa ile il sınırlarının genişlediğini, Türkiye’nin en kalabalık ikinci ili olan Ankara’nın etkin şekilde korunması ve denetlenmesi gerektiğini, bu denetimin sağlanması için havadan helikopter ile denetim yapılması gerektiğini, kiralanan araçların görevlerinin personelin gidiş gelişlerini kontrol etmek olduğu yönünde bulgumuzla ilgisi olmayan konuları anlatmıştır. Yukarıda belirttiğimiz gibi idarenin genişleyen sınırları nedeni ile personel ve araç ihtiyacının artmasını ve bu alanların neden helikopterle denetlendiği yönünde bir eleştirimiz bulunmamaktadır. Bulguda vurgulamak istediğimiz birbiri ile zorunlu bağlantısı olmayan helikopter, personel ve aracın birlikte ihale edilmesi ve kısmi teklife de kapalı olması sonucu rekabetin oluşmaması ve tek firmanın teklif vermesi ile ayrıca hazır bekletme bedeli adı altında yaklaşık 3 milyon TL kullanılmadığı halde ödenen helikopter ücreti varken neden bu ihaleye helikopterin dahil edildiği durumudur.
Yine bulgumuzda belirtilen iki ayrı ihalede çekici, dorse, römork, arazi taşıtları, kamyon, vinç v.b birçok kalem birlikte ihale edildiğinden, teklif veren firmanın dahi teklif cetvelinde bu malları başka markalardan temin edeceğini belirtiği halde kısmi teklife neden izin verilmediğinden ve iki ihaleye de tek firmanın teklif vermesi sonucu rekabetin önlendiğinden bahsedilmiştir.
İdare bulgumuzun bu kısmına da sadece aynı nitelikteki iş ve iş makinalarının uyumlu olması gerektiğini belirtmiştir. Bu gerekliliğin sağlanmasının bu kalemlerin ayrı ihale edilmesi ya da birlikte ihale ediliyor ise kısmi teklife açık olması önünde bir engel olmadığı açıktır. İdare uyumluluk için gerekli olan koşulları belirleyip teknik şartnamelerde açıkladığında firmalar buna göre teklif verecek hem idarenin işleri aksamayacak, hem de ihalelere katılım artarak gerekli rekabet oluşacaktır. İdarenin cevabından da anlaşıldığı üzere, idarenin tek görevinin yapılması gereken işleri yürütmek olmadığı, hem idarenin iş ve işlemlerini gerçekleştirmek hemde ihalelerde gerekli olan rekabet ortamını sağlayarak kamu kaynağını verimli kullanmak olduğu düşünülmektedir. Yani bu iki durumun birbiri arasında eşanlı bir denge olması gerekmektedir.
