Sayıştay :Yapım İşlerinde Yeni Birim Fiyat Tespiti İşlemlerinde Sorunlar Var
Yapım işlerinde sözleşmenin uygulaması sırasında, proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, Kurumca yapılan yeni birim fiyatlar tespitlerinde, tek bir firmadan proforma faturalar alınarak analizlerin oluşturulduğu, bu faturaların satışı yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası veya şubesine onaylattırılmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;
…
Oda Muamelat Yönetmeliği’nin 36’ncı ve 38’inci maddelerinde ise;
Rayiç fiyatların ilgili ticaret ve sanayi odası tarafından, rayiç fiyat tespiti istenilen mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden mümkünse belgelendirilmek suretiyle alınacak fiyatların ortalaması veya birbirine en yakın değeri dikkate alınarak tespit edileceği, bu sayıda işletmenin bulunmaması halinde, kaç işletmeden fiyat alındığının ayrıca belirtileceği, birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalarda ise işin tamamının belirtilmesi halinde bu faturaların, satış yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası veya şubesi tarafından onaylanabileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, İdarece yapılan yeni birim fiyat tespitlerinde tek bir firmadan proforma faturalar alınarak yeni fiyat analizlerine uygulandığı, bu faturaların satışı yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası veya şubesine onaylattırılmadığı görülmüştür.
Söz konusu yeni fiyat analizlerine örnek olarak; Kastamonu Bölge Müdürlüğü kontrollüğünde yürütülen 04.12.2013 ihale tarih ve 64.197.885 TL sözleşme bedelli Kozcağız Barajı Yapım İşi kapsamındaki Terramesh Sistemi (3x3x 0,80×1 m), Paralink 200 Geogrid (4.5×200), Paralink 300 Geogrid (4,5 x 200), Paralink 400 Geogrid (4,5x 100), Dupont Typar SF44 (4,5x 150), Şilte Gabion (6x 2 x0,30), Bağlama Halkası, Bağlama Teli imalatları gösterilebilir. 28 nolu Hakediş itibariyle bu imalatları için ( KB-YF-03-04-05-06-07-08-09-10 nolu pozlar) KDV dahil toplam 5.198.411,40 TL ödendiği anlaşılmıştır.
Proforma faturalara dayanılarak tespit edilen yeni fiyatların ticaret ve/veya sanayi odası tarafından yerel rayiçlere uygunluğunun onaylanmaması, bu fiyatlarla yapılan işler bakımından kaynakların verimli kullanılıp kullanılmadığına ilişkin tereddütlere yol açmakta ve bu haliyle Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesine aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “Yapım işlerinde yeni birim fiyat tespitinde; teknik ve idari kriterler doğrultusunda reel piyasa şartları da göz önünde bulundurularak sözleşme hükümlerine ve şartnamelere azami riayet edilip, yeni birim fiyat tespit çalışmaları gerçekleştirilecek ve yapılan fiyat araştırmalarının belgelendirilmesinde şekil ve içerik esasları açısından mevzuata tam uyumluluğun sağlanması ve tüm birimlerde yeknesaklığın temin edilmesi yönünde gerekli hassasiyet gösterilerek ilgili bilgilendirme, eğitim ve takip süreci işletilecektir.” denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında, yapım işlerinde yeni birim fiyat tespitinde bundan sonra gerekli hassasiyetin gösterileceği, personele gerekli eğtimlerin verileceği ifade edilmiş; ancak geçmişe yönelik herhangi bir düzeltme yapılmamıştır.
Proforma faturalara dayanılarak tespit edilen yeni fiyatların, İdarece ilgili ticaret ve/veya sanayi odasına yerel rayiçlere uygunluğu açısından onaylattırılması gerekmektedir. Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanmamış proforma faturalara dayanılarak yeni fiyat tespit edilmesi, bu fiyatlarla yapılan işler bakımından kaynakların verimli ve etkin olarak kullanılmadığına ilişkin tereddütlere yol açmakta olup, bu haliyle Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesine aykırılık teşkil etmektedir.
Bu gerekçelerle konu takibeden yıllarda yapılacak denetimlerde izlenecektir.
(2018 yılı mali denetim raporlarından)
