Kamu Yapım İşlerinde Ruhsat Alınma(ma)Sının Sözleşme Sürecine Etkisi
3194 sayılı İmar Kanunu’nun, “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde;
“Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (…) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir ….”
“Ruhsat alma şartları” başlıklı 22 nci maddesinde;
“Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa ebatlı kroki eklenmesi gereklidir.
Belediyeler veya valiliklerce ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir.
Eksik veya yanlış olduğu takdirde; müracaat tarihinden itibaren onbeş gün içinde müracaatçıya ilgili bütün eksik ve yanlışları yazı ile bildiri 1 ir. Eksik ve yanlışlar giderildikten sonra yapılacak müracaattan itibaren en geç onbeş gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir.”
“Kamuya ait yapı ve tesisler ile sanayi tesislerinde ruhsat” başlıklı 26 ncı maddesinde;
“Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksatla tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre ruhsat verilir. Kamu kurum ve kuruluşlarınca inşaatın yapımına ve denetimine ilişkin hizmet alımı yapılmış ise inşaatın yapımına ve denetimine ilişkin her türlü fenni mesuliyet kamu kurum ve kuruluşu adına danışman firmanın mimar ve mühendislerince üstlenilebilir. Danışman firmanın fenni mesul mimar ve mühendisleri uzmanlık alanlarına göre yapının, tesisat’ ve malzemeleri ile birlikte bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini kamu kurum ve kuruluşu adına denetlemekle görevlidir ….”
Öte yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken kurallar” başlıklı 62 nci maddesinin (e) bendinde;
“Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz.”
Buna göre;
İmar Kanunu’nun kapsamına giren bütün yapılar için yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu, kamu yapılarının da bu kapsamda olduğu, bu bağlamda, kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak k yapılara alınacak ruhsatlar ile ilgili olarak, yapının, her türlü fenni mesuliyeti, bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre ruhsat verileceği şeklinde bir kolaylık sağlandığı görülmektedir.
Bu bağlamda; imar Kanunu’nun 22 nci ve 26 ncı maddeleri hükümleri göz önünde bulundurulduğunda; kamu kurum ve kuruluşlarınca ihale yolu ile yapılan inşaatlarda, ihale öncesi yapı ruhsat alınabilmesinin mümkün olduğu, yukarda hükmüne yer verilen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken kurallar” başlıklı 62 nci maddesinin (c) fıkrası hükmüne göre de imar işlemleri tamamlanmadan (Bu bağlamda yapı ruhsatı alınmadan) ihaleye çıkılamayacağı, sözleşmenin akdedilmesinden sonra yapılan yapı ruhsat başvurunun mutlaka olumlu neticeleneceği gibi bir kabulden hareket edilemeyeceği, hukuki ve fiili sebeplerle yapı ruhsatı alınamayabileceği, bu hususta yargı sürecinin başlayabileceği ve sürenin uzayabileceği, aksi kabul edilse bile en geç inşa faaliyetlerin başlayacağı işyeri teslim tarihi itibarıyla yapı ruhsatının alınmış olması gerektiği, iş yeri teslim tarihi itibarıyla yapı ruhsatı alınmamış olmasının oluşturabileceği zararlardan ilgililerinin sorumlu olacaktır.
Diğer taraftan,, sözleşmesine uygun olarak iş yeri teslimi yapıldıktan sonra gerekli ve mecburi sebeplerin mevcut olması durumunda, işi engelleyici sebep veya sebeplerin ortadan kaldırılmasına kadar durdurulabileceği, bu durumda da işin süresinin fiilen çalışmaya başlanılan süre esas alınarak belirlenmesi gerektiği, başka bir ifade ile durdurulan sürenin tamamının idareden veya mücbir sebeplerden kaynaklanması hâlinde bu sürenin süre uzatımı olarak yükleniciye verilmesi gerekmektedir.
