Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesi İşlerinde Şartnameye Aykırılıkların Giderilmemesi ve Yüklenicilere Yaptırım Uygulanmaması
Bakanlık taşra birimleri tarafından yapılan taşıt kiralama ihalelerinin bazılarında, sözleşmenin uygulanması aşamasında çok sayıda kontrol zafiyeti yaşandığı tespit edilmiştir.
Bakanlık taşra birimlerinin ihtiyaç duyduğu taşıtların bir kısmı idareye ait taşıtlardan karşılanırken bir kısmı ise kiralama yöntemi ile karşılanmaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine göre yapılan bu ihalelerin sözleşmenin uygulanması aşamasında pek çok aksaklık yaşandığı örneklem usulü ile yapılan incelemelerde anlaşılmıştır.
İdareler teslim alınacak araçların teknik özellikleri ile yine aynı iş kapsamında istihdam edilecek personelin niteliklerini ve işin tanımını ihale kapsamında hazırlanan şartnamelerde düzenlemektedir. İhale konusu işin, İdare tarafından hazırlanan bu şartnamelere uygun olarak yapıldığının kontrol sorumluluğu ihaleyi yapan birime aittir ve kontrolü yapması için muayene ve kontrol teşkilatları oluşturulmaktadır. Muayene ve kabul heyetlerinin çalışma esasları ise münhasıran bu amaçla yürürlüğe konmuş Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliğinde düzenlenmiştir.
Hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesine ilişkin ihaleler ile bu ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmelerin uygulanmasında karşılaşılan bazı sorunlar aşağıda belirtilmiştir.
– Araçların idareye teslim edilerek fiilen işe başlandığını gösteren ve işin başlangıç tarihini taşıyan işe başlama vb. adlar altında bir tutanak düzenlenmediği,
– İdareye teslim edilen araçlar için düzenlenen tutanaklarda, aracın şartnameye uygun olmadığı ifade edilmesine rağmen aracın kabul edildiği,
– Şartnameye uygun olmayan aracın, şartnameye uygunmuş gibi kabul edilip kullanıldığı,
– Şartnameye uygun olmayan araçların, iş başladıktan sonra yükleniciye bildirildiği, ancak yüklenicinin şartnamede öngörülen sürede aracı şartnameye uygun hale getirmemesine rağmen herhangi bir yaptırım uygulanmadığı,
Şartnamelerde alt yüklenici kullanılmayacağı hükmü bulunmasına rağmen çok sayıda aracın alt yüklenicilerden temin edildiği,
– Pek çok şehirde ihalelerin açık ihale yöntemi ile tüm yılı kapsayacak şekilde yapılması yerine, parçalara bölünerek doğrudan temin veya pazarlık usulü ile yapıldığı,
tespit edilmiştir.
ihale kapsamında yapılan işlerin tarif edildiği şartnameler idareler tarafından, mevzuatta öngörülen çerçevede hazırlanmaktadır. İhale kapsamında yaptırılan işlerin, idarelerin kendi hazırladıkları şartnameye uygunluğunun yine aynı idare tarafından denetlenmesi ve şartnameye aykırılıkların tespiti halinde sözleşmede öngörülen yaptırımların uygulanması hem hukukun hem işin doğası gereğidir. Ancak, örneklem usulü ile incelenen taşıt kiralama işlerinde yukarıda sayılan aksaklıkların tespit edilmiş olması, idarelerin bedel karşılığı yaptırdıkları işlerde, işin istedikleri şekilde yapıldığına dair kontrol mekanizması kuramadıkları veya bu hususta bir hassasiyetlerinin bulunmadığına işaret etmektedir.
Bakanlık, bulgu konusu aksaklıkların giderilmesi amacıyla ihale dokümanlarının güncellendiğini ve sorumlu personele eğitim verildiğini ifade etmiştir.
Bu itibarla, araç kiralama ihalelerinin şartnamelerinde tarif edilen işin, yüklenici tarafından şartnameye uygun olarak yerine getirildiğinin etkin şekilde kontrol edilmesini, şartnameye aykırılık halinde ise sözleşmede öngörülen cezai yaptırımların uygulanmasını sağlayacak mekanizmaların kurulması gerekmektedir.
