Yapım İşlerinde Sözleşme Ödeneklerinin Yıllara Göre Dağılımı
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usuller 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile belirlenmiştir.
Kanunun 5. maddesinde idarelerce yapılacak sözleşmeler Tip Sözleşme hükümleri esas alınarak düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
“Sözleşmede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 7.maddesinde; düzenlenecek sözleşmelerde düzenlenmesi gereken zorunlu hususlara yer verilmiş olup, bunların arasında “Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartları ve miktarı.” hususları bulunmaktadır.
Bu doğrultuda Kamu İhale Kurumu tarafından Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde “Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme” yayımlanmıştır.
Yayımlanan tip sözleşmenin 11. maddesinde Ödeme yeri ve şartlarına ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
Madde içeriğinde aşağıdaki şekilde ödeneklerin yıllara göre dağılımına yönelik düzenlemeye yer verilmektedir.
“Bu iş için sözleşme bedeli üzerinden;
20.. Yılında ………………………………..
20.. Yılında ………………………………..
20.. Yılında ………………………………..
ödenek tespit olunmuştur. Yüklenici yapım işi için sözleşmede belirtilen ödenekleri iş programına uygun şekilde imalat ve/veya ihzarat olarak sarf etmek zorundadır.”
Söz konusu sözleşme maddesinde ayrıca, belirtilen yılı ödenekleri, toplam sözleşme bedeli içinde kalmak kaydıyla Yüklenicinin de görüşü alınarak artırılabilir. Yüklenici artırılan ödenekleri, onaylanan revize iş programına uygun şekilde yılı içinde imalat ve/veya ihzarat olarak gerçekleştirmek zorundadır.
Sözleşmede yer verilen ödeneklerin yıllara göre dağılımları iş programının düzenlenmesinde yükleniciler tarafından dikkate alınmaktadır.
İhale öncesinde idare tarafından sözleşme tasarısında belirtilen bu oranlar çoğu zaman ihale sürecinin uzaması nedeniyle uygulanamaz hale gelebilmektedir. Özellikle işin yıllara sari olması durumunda ve işe başlama tarihinin yıl sonuna doğru olduğu durumlarda ödeneklerin yıllara göre dağılımı işin süresi ile ilişkisi bozulmaktadır.
Örnek vermek gerekirse Haziran 2022 tarihinde ihalesi yapılan ve süresi 240 gün olan bir yapım işinde işin yer teslim tarihinin 20 Ekim 2022 olduğu, sözleşme tasarısında 2022 yılı için %70, 2023 yılı için %30 olarak ödeneğin belirlendiği bir durumda, ihale sürecinin uzamış olması nedeniyle ödenek dağılımı işin teknik yapılabilirliğine uygun olmamaktadır. Havanın fen noktasında çalışmaya uygun olmayan dönemin varlığı halinde bu durum daha da içinden çıkılmaz bir hal alabilmektedir.
Sözleşmede yer alan ödeneklerin yıllara göre dağılımı çoğu zaman idareler tarafından da değiştirilmemektedir.
Yüksek Fen Kurulu başvurular üzerine aldığı kararlarda konu hakkında Kamu İhale Kurumuna başvurulması gerektiği belirtilmektedir.
Ödeneklerin yıllara göre dağılımı iş programının hazırlanmasında dikkate alındığı hususu ile iş programının da fiyat farkı hesaplamalarına doğrudan etki ettiği hususu dikkate alındığında idareler ile yükleniciler arasında bu konuda anlaşmazlıkların oluşması kaçınılmazdır.
Konu hakkında idareler tarafından ihale hazırlık sürecinde idari şartnamede düzenleme yapılabileceği gibi Kamu İhale Kurumu tarafından da yapılabilecek bir düzenleme ile konu hakkında çözüm oluşturulabilir.
