Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi ve 4734 Sayılı Kanun Kapsamında İdarenin Yetkisi
Giriş
Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif, hem rekabetin korunması hem de işin sağlıklı şekilde yerine getirilmesi açısından özel bir denetim mekanizmasına tabidir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, teklif fiyatı aşırı düşük bulunan isteklilerin tekliflerinin hangi usul ve esaslar çerçevesinde değerlendirileceğini açık biçimde düzenlemiştir. Bu makalede, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulaması, yaklaşık maliyet ile ilişki ve idarenin takdir yetkisi ele alınmaktadır.
Aşırı Düşük Teklifin Hukuki Çerçevesi
4734 sayılı Kanun’un ilgili hükmü uyarınca; ihale komisyonu, teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden, teklif bedeliyle işi gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceklerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması talep etmekle yükümlüdür.
Bu kapsamda, ihale komisyonunun denetim yetkisi;
-
Yaklaşık maliyetle basit bir karşılaştırma yapmakla sınırlı olmayıp,
-
Yalnızca aşırı düşük teklif sorgulaması yoluyla kullanılabilir.
Dolayısıyla, mevzuatta öngörülen yöntemler dışında bir değerlendirme yapılması mümkün değildir.
Aşırı Düşük Teklif Açıklamasının Yöntemi
İstekliler, aşırı düşük teklif açıklamalarını, mevzuatta belirtilen usullerle yapmak zorundadır. Bu noktada Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesi, açıklamaların hangi yöntemlerle yapılabileceğini ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.
Anılan Tebliğ hükmüne göre;
-
Belirlenen yöntemler kullanılarak yapılan açıklamalar geçerli kabul edilir,
-
Açıklamanın kabul edilebilir nitelikte olması hâlinde teklifin reddedilmesi mümkün değildir.
Yaklaşık Maliyet ile Kıyaslama Yanılgısı
Uygulamada sıklıkla karşılaşılan hatalardan biri, teklif bedelinin yaklaşık maliyete göre düşük olması nedeniyle işin gerçekleştirilemeyeceği yönünde bir çıkarım yapılmasıdır.
Oysa mevzuat gereği;
-
Sadece yaklaşık maliyetle kıyaslama yapılarak
-
Teklifin aşırı düşük olduğu veya
-
İhalenin konusu işin yapılamayacağı
sonucuna varılamaz. Bu değerlendirme, ancak aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda yapılabilir.
Somut Olayın Değerlendirilmesi
Somut olayda, sunulan teklifin, yaklaşık maliyete göre düşük olduğu ileri sürülmüş; ancak isteklinin, mevzuatta öngörülen usullerle aşırı düşük teklif açıklamasını yaptığı anlaşılmıştır.
Bu durumda;
-
Açıklamanın, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesine uygun olduğu,
-
Sırf teklif bedelinin düşük olması gerekçesiyle işin yapılamayacağı yönünde bir değerlendirme yapılamayacağı
tespit edilmiştir.
İdarenin Takdir Yetkisi ve Sınırları
İhale komisyonunun takdir yetkisi;
-
Mevzuatla çizilen sınırlar içinde,
-
Nesnel ve denetlenebilir kriterlere dayalı olarak
kullanılmak zorundadır. Aşırı düşük teklifin reddi, ancak geçerli bir açıklama sunulmaması veya açıklamanın mevzuata aykırı olması hâlinde mümkündür.
Sonuç
Yapılan değerlendirme sonucunda;
-
Aşırı düşük teklif sorgulamasının, mevzuatta öngörülen tek denetim yöntemi olduğu,
-
Yaklaşık maliyet ile kıyaslama yapılarak teklifin reddedilemeyeceği,
-
Geçerli yöntemlerle yapılan açıklamaların kabul edilmesinin zorunlu olduğu
anlaşılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin, teklifin sırf düşük olduğu gerekçesiyle reddedilmesi gerektiği yönündeki iddiası yerinde görülmemiştir.

