Hizmet Alımı İhalelerinde “Kendi Malı Araç” Şartı Rekabeti Engeller mi?
Hizmet alımı ihalelerinde makine, teçhizat ve ekipman düzenlemeleri, ihalenin hukuka uygunluğu açısından en sık ihtilaf konusu olan alanlardan biridir. Özellikle kiralama hizmeti içeren ihalelerde, idareler tarafından getirilen “kendi malı olma” şartları, rekabet ilkesine aykırılık iddialarına yol açabilmektedir.
Bu makalede, verilen yasal metinler çerçevesinde Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, Kamu İhale Genel Tebliği ve İdari Şartname düzenlemeleri birlikte değerlendirilerek önemli bir hukuki sonuca ışık tutulmaktadır.
Makine ve Ekipman Yeterlik Kriteri Olabilir mi?
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesi, bu konuda temel kuralı açıkça ortaya koymaktadır:
-
İhale konusu iş için gerekli görülen makine, teçhizat ve ekipman,
-
Yeterlik kriteri olarak belirlenemez.
Ancak istisnai olarak;
-
İşin niteliği gerektiriyorsa,
-
Kendi malı olması gerekli görülen ekipman,
-
Fiyat dışı unsur olarak düzenlenebilir.
Bu durumda dahi;
-
İdari Şartname’de sayı, nitelik ve teknik kriterler açıkça belirtilmeli,
-
Kendi malı olduğunu gösteren belgeler teklif ile birlikte sunulmalı,
-
Bu unsurun değerlendirme puanındaki ağırlığı %1’i geçmemelidir.
Kamu İhale Genel Tebliği Ne Diyor?
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 9’uncu maddesi, uygulamayı daha da netleştirmektedir:
Eğer;
-
Makine ve ekipman fiyat dışı unsur olarak belirlenmemişse,
-
Danışmanlık hizmeti dışında bir alımda yeterlik kriteri olarak aranmıyorsa,
isteklilerden;
-
Taahhütname,
-
Kira sözleşmesi,
-
Ruhsat,
-
veya benzeri herhangi bir belge
teklif kapsamında istenemez.
Bu düzenleme, eşit muamele ve rekabetin korunması ilkelerinin doğal bir sonucudur.
İdari Şartname’deki “Kendi Malı Olma” Düzenlemesi
İncelemeye konu ihalede, İdari Şartname’nin 48’inci maddesinde şu düzenlemeye yer verilmiştir:
“Kiralanacak araçlara ilişkin kendi malı olma zorunluluğu bulunmaktadır. Yüklenici, sözleşme öncesinde araçlara ait kendi adına düzenlenmiş ruhsatları idareye sunmak zorundadır.”
Bu düzenleme ile;
-
Kiralama hizmetine konu araçların,
-
İsteklilerin mülkiyetinde olması zorunlu tutulmuştur.
Hukuki Değerlendirme: Rekabet Engelleniyor mu?
Yapılan değerlendirme sonucunda şu hususlar ortaya çıkmıştır:
-
Kiralama hizmeti doğası gereği, araçların kiralama yoluyla temin edilmesine imkân tanır.
-
Araçların kendi malı olmasının zorunlu tutulması,
-
Filoya sahip olmayan,
-
Ancak kiralama kapasitesi bulunan isteklilerin
-
ihaleye katılımını fiilen imkânsız hâle getirmektedir.
Bu durum;
-
Rekabeti daraltmakta,
-
İhaleyi yalnızca araç sahibi firmalara özgü hâle getirmekte,
-
4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık oluşturmaktadır.
Sonuç: Kiralama İhalelerinde Mülkiyet Şartı Getirilemez
Ulaşılan nihai sonuca göre:
-
Kiralama hizmetine konu araçların isteklinin kendi malı olması zorunluluğu,
-
Ne yeterlik kriteri ne de fiyat dışı unsur olarak mevzuata uygun şekilde düzenlenmemiştir.
Bu nedenle;
-
İlgili İdari Şartname hükmü hukuka aykırı,
-
Başvuru sahibinin üçüncü iddiası yerinde bulunmuştur.
Özetle
✔ Makine ve ekipman yeterlik kriteri yapılamaz
✔ Kendi malı olma şartı ancak fiyat dışı unsur olabilir
✔ Kiralama işinde mülkiyet şartı rekabeti engeller
✔ Mevzuata aykırı şartname düzenlemeleri iptal sebebidir
