Sürücüsüz Araç Kiralama İhalelerinde Yüklenici Sorumluluğu: Teknik Şartname Düzenlemelerinin Hukuka Uygunluğu

Kamu ihalelerinde teknik şartnameler, isteklilerin teklif hazırlama sürecini doğrudan etkileyen ve sözleşmenin uygulanma esaslarını belirleyen temel dokümanlardır. Özellikle yüklenicinin sorumluluk alanını genişleten düzenlemeler, eşitlik ve öngörülebilirlik ilkeleri açısından dikkatle değerlendirilmelidir.

Bu kapsamda, sürücüsüz araç kiralama hizmet alımı ihalelerinde yükleniciye yüklenen sorumlulukların mevzuat sınırları içerisinde kalması, isteklilerin sağlıklı teklif oluşturabilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

İtirazen Şikâyet Konusu Düzenleme Ne Diyor?

İtirazen şikâyete konu olayda, Teknik Şartname’nin 2.4.13’üncü maddesi ile;

• İhale konusu işte çalıştırılan tüm iş makinesi ve araçların,

• Kullanımı sırasında meydana gelen iş kazaları ve trafik kazaları sonucu oluşacak,

• İdareye ve üçüncü kişilere verilen maddi ve manevi zararlar dâhil olmak üzere,

• Tüm zararlardan yüklenicinin sorumlu olduğu

düzenlenmiştir.

Başvuru sahibi, bu düzenlemenin;

• Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin kapsamını aştığını,

• İdare personelinin kusurundan doğan zararları da yükleniciye yüklediğini,

• Araçların sürücüsüz kiralanmasına rağmen, sürücü kusurunun yükleniciye yansıtıldığını,

• 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 4’üncü maddesinde yer alan eşit hak ve yükümlülükler ilkesine aykırı olduğunu

ileri sürmüştür.

Mevzuat Çerçevesinde Yüklenicinin Sorumluluğu

4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu

4735 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesi, kamu sözleşmelerinde;

• Tarafların eşit hak ve yükümlülüklere sahip olduğunu,

• Bu ilkeye aykırı düzenlemelere ihale dokümanında yer verilemeyeceğini

açıkça hüküm altına almıştır.

Aynı Kanun’un 34’üncü maddesi ise yüklenicinin;

• Kendi kusuru,

• Taahhüdünü sözleşmeye aykırı şekilde yerine getirmesi,

• Standartlara aykırı malzeme veya uygulama

nedeniyle doğan zararlardan sorumlu olduğunu düzenlemektedir.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi Ne Söylüyor?

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi incelendiğinde;

• Yüklenicinin, kendi kusurundan kaynaklanan zararlar bakımından sorumlu olduğu,

• İş güvenliği, sigortalama ve kamu mallarının korunmasına ilişkin yükümlülüklerin,
  yüklenicinin kontrol ve tasarruf alanı ile sınırlı olduğu

anlaşılmaktadır.

Buna karşın, idare tarafından kullanılan araçlarda, idare personelinin kusurundan doğan zararların otomatik olarak yükleniciye yüklenmesine yönelik açık bir düzenleme bulunmamaktadır.

İhalenin Niteliği: Sürücüsüz Araç Kiralama

İncelemeye konu ihale;

• 44 adet iş makinesi ve aracın sürücüsüz ve yakıtsız olarak kiralanmasını,

• Araçların idare personeli tarafından kullanılmasını

öngören bir hizmet alımı ihalesidir.

Bu durum, araçların fiili kullanımının ve sevk-idarenin idareye ait olduğu anlamına gelmektedir.

Teknik Şartname Düzenlemesinin Hukuka Aykırılığı

Kurul değerlendirmesinde;

• Yüklenicinin, kendi kusurundan kaynaklanan zararlardan sorumlu tutulmasının hukuka uygun olduğu,

• Ancak sürücüsüz kiralanan ve idare personeli tarafından kullanılan araçlarda,

• Sürücünün kusurundan doğan zararların da yükleniciye yüklenmesinin,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin genel hükümlerinin dışına çıkıldığı sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle;

• Teknik Şartname’nin 2.4.13’üncü maddesi,

• Yüklenicinin sorumluluğunu öngörülemez şekilde genişlettiği,

• İsteklilerin mali risklerini hesaplayarak sağlıklı teklif oluşturmasını engellediği

gerekçeleriyle mevzuata aykırı bulunmuştur.

Kurul Sonucu: İddia Yerinde

Yapılan değerlendirme sonucunda;

• Sürücüsüz araç kiralama ihalesinde, sürücü kusurundan doğan zararların yükleniciye yüklenemeyeceği,

• Bu yöndeki teknik şartname düzenlemesinin,
  eşit hak ve yükümlülükler ilkesini ihlal ettiği

tespit edilmiştir.

Bu nedenle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç ve Değerlendirme

Bu karar, özellikle;

• Sürücüsüz araç kiralama ihaleleri,

• Yüklenici sorumluluğunun sınırları,

• Teknik şartname ile genel şartname arasındaki denge

açısından emsal niteliktedir.

İdarelerin, teknik şartname düzenlemeleriyle yükleniciye kontrolü dışında kalan riskleri yüklemesi, kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir.