Yaklaşık Maliyetin Üzerindeki Teklif Değerlendirme Dışı Bırakılabilir mi? Fiyat Dışı Unsur Puanlamasında Kritik Karar

Kamu ihalelerinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi, yalnızca en düşük fiyat esasına dayanmaz. Özellikle fiyat dışı unsur puanlaması uygulanan ihalelerde, tekliflerin toplam puan üzerinden değerlendirilmesi zorunludur.

Somut olayda, fiyat ve fiyat dışı unsurlar birlikte değerlendirilerek en yüksek puanı alan başvuru sahibinin  teklifinin, yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması hukuki tartışmaya konu olmuştur.

Bu yazıda, yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler, Kamu İhale Genel Tebliği 16.3 maddesi, İdari Şartname 33. madde ve 4734 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesi çerçevesinde hukuki değerlendirme yapılmaktadır.

Yaklaşık Maliyetin Üzerindeki Teklifler Reddedilebilir mi?

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesi uyarınca ihale komisyonu, yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifleri kabul edip etmeme konusunda takdir yetkisine sahiptir.

Ancak bu takdir yetkisi sınırsız değildir. İdare;

• Bütçe ödeneklerini,

• İlgili mali mevzuatı,

• Kamu yararını

göz önünde bulundurarak karar vermek zorundadır.

Dolayısıyla yaklaşık maliyetin üzerindeki her teklifin otomatik olarak değerlendirme dışı bırakılması mümkün değildir.

Fiyat Dışı Unsur Puanlamasının Hukuki Niteliği

İdari Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 33’üncü maddesi gereğince, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin yalnızca fiyat esasına göre değil, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirleneceği düzenlenmiştir.

Bu düzenleme şu anlamı taşır:

• Fiyat tek başına belirleyici değildir.

• Teknik yeterlilik, kalite, iş deneyimi gibi kriterler puanlamaya dahil edilir.

• Toplam puan esas alınarak sıralama yapılır.

Başka bir ifadeyle, ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyat + fiyat dışı unsurlar toplam puanı ile belirlenir.

En Yüksek Puanı Alan Teklifin Yaklaşık Maliyet Gerekçesiyle Elenmesi Hukuka Uygun mu?

Somut olayda:

• Başvuru sahibi fiyat ve fiyat dışı unsurlar birlikte değerlendirildiğinde en yüksek toplam puanı almıştır.

• Ancak teklif, yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmıştır.

• Daha düşük puana sahip ancak yaklaşık maliyetin altında kalan bir istekli ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiştir.

Bu durum, İdari Şartname’nin 33’üncü maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir.

Çünkü:

📌 Fiyat dışı unsur sistemi uygulanıyorsa, en yüksek toplam puanı alan istekli ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibidir.
📌 Yaklaşık maliyet gerekçesiyle en yüksek puanlı teklif elenirse, puanlama sisteminin anlamı ortadan kalkar.
📌 Daha düşük puanlı bir teklifin tercih edilmesi, ihale dokümanındaki düzenlemeye aykırı olur.

4734 Sayılı Kanun’un 40’ıncı Maddesi Kapsamında Değerlendirme

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 40’ıncı maddesi uyarınca ihale komisyonu, teklifleri ihale dokümanında belirtilen kriterlere göre değerlendirerek ihaleyi sonuçlandırmakla yükümlüdür.

Bu kapsamda:

• İhale dokümanında fiyat dışı unsur puanlaması öngörülmüşse,

• Değerlendirme bu sistem üzerinden yapılmalı,

• En yüksek toplam puanı alan teklif esas alınmalıdır.

Yaklaşık maliyetin üzerinde olma durumu ise bütçe ödenekleri ve mali mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir; ancak bu değerlendirme, puanlama sistemini bertaraf edecek şekilde uygulanamaz.

Sonuç: Başvuru Sahibinin İddiası Yerinde

Yapılan hukuki değerlendirme neticesinde:

• İdarenin yalnızca yaklaşık maliyetin üzerinde olma gerekçesiyle en yüksek puanlı teklifi değerlendirme dışı bırakması,

• İdari Şartname’nin 33’üncü maddesine aykırılık teşkil etmektedir.

• İhalenin, isteklilerin fiyat ve fiyat dışı unsurlardan aldıkları toplam puan üzerinden yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Genel Değerlendirme

Bu karar, kamu ihalelerinde:

• Fiyat dışı unsur puanlamasının bağlayıcılığını,

• İdarenin takdir yetkisinin sınırlarını,

• İhale dokümanına bağlılık ilkesinin önemini**

bir kez daha ortaya koymaktadır.

Eğer ihale dokümanında ekonomik açıdan en avantajlı teklifin puanlama yöntemiyle belirleneceği düzenlenmişse, idare bu sistemin dışına çıkarak farklı bir değerlendirme yapamaz.