Mevzuat gereği işçilik girdilerinin analiz tutarının %3’üne eşit veya altında olsa dahi açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenemez.

BAŞVURU SAHİBİ:

Özşa Yapı San. Tic. A.Ş. – Gaybet İnşaat Mimarlık Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü DSİ 12. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2026/1209491 İhale Kayıt Numaralı “Kırşehir İl Merkezi Dereleri Islahı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü DSİ 12. Bölge Müdürlüğü tarafından 06.08.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kırşehir İl Merkezi Dereleri Islahı” ihalesine ilişkin olarak Özşa Yapı San. Tic. A.Ş. – Gaybet İnşaat Mimarlık Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti. nin 17.09.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.09.2026 tarihli yazısı ile reddi / başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 29.09.2026 tarih ve 226483 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.09.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Kamu İhale Kurulunun tarihli ve sayılı kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2026/2404 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

 Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; KMD-002 iş kalemi içerisinde yer alan DSİ’nin yayımladığı 55.108.1011 pozunun “toplam tutarın %30 zayiat karşılığı” artırılması gerektiği halde idarece hazırlanan analiz formatında bu artışın dikkate alınmadığı, 55.108.1011 pozunun içinde yer alan “Formen, düz işçi, yağcı, makinist, operatör makinist” gibi işçilik kalemleri ile “mazot” gibi kalemlerin %30 zayiat karşılığı dahil edilmeden hesaplandığı, 19.100.3039 nolu pozun içinde yer alan DSG/03.000-E DSİ pozunun “Kuyu, depo ve tesisat yapımı karşılığı %25” artış oranının dikkate alınmadığı ve bu pozun hatalı olarak “açıklama istenilmeyecekler” listesine dahil edildiği, 10.110.1003 nolu “Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K” pozunun nakliye formüllerinde açıklama istenilecek kapsamda olması gerekirken hatalı olarak “açıklama istenilmeyecek” kalem listesinde gösterildiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1 ve 45.1.2.2 maddelerine uygun olarak “sıralı analiz girdileri listesi” ve “açıklama istenilmeyecek analiz girdileri” listesinin hatalı oluşturulduğu, analiz formatının hatalı hazırlanması nedeniyle sınır değerlerin ve sorgulama kapsamının mevzuata aykırı belirlendiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile‘1den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

 “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama

yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil

analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

Örnek: Yaklaşık maliyeti 100.000 TL olan bir ihalede; ihale komisyonu, (38.1) maddesine göre idarece oluşturulan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ni kullanarak yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 den küçük olan (0,6888) 8, 9 ve 10 nolu iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan 4 nolu iş kalemi/grubunu açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları olarak belirleyecektir…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;…b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, sunacaklardır.

…45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan işkalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait yayımlanmış güncel birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

… … … …

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde, bu tarihin içinde bulunduğu aya ait güncel birim fiyatların yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından son yayımlanmış birim fiyatlar kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenerek ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait yayımlanmış güncel rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

İlan veya davet tarihinde, bu tarihin içinde bulunduğu aya ait güncel rayiçlerin yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından son yayımlanmış rayiçler kullanılabilir.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı

koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Kırşehir İl Merkezi Dereleri Islahı

b) Türü: Yapım işi

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı: İş kapsamında Değirmendere üzerinde KM: 0+000~0+438 arasında 438 metre kanal, 3 adet menfez, 1 adet tersip bendi, Sellik Deresi üzerinde KM: 0+000~1+054 arasında 1054 metre kanal, 5 adet menfez, 1 adet tersip bendi, Şalgösteren Deresi üzerinde KM: 0+000~2+590 arasında 2590 metre kanal, 9 adet menfez, Hastane Deresi üzerinde KM: 0+000~2+583,12 arasında 2583,12 metre kanal, 64,66 metre yan dere bağlantı kanalı, 19 adet menfez yapılacaktır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kırşehir il merkezi

 “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde “ 5.1. İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır: 2

a) İdari Şartname.

b) Teknik Şartname.

c) Sözleşme Tasarısı.

ç) Yapım İşleri Genel Şartnamesi.

d) 0 adet analiz formatı.

e) Bu bent boş bırakılmıştır.”

 “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı

avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.”

 “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde “ 33.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “İşin Kapsamı” başlıklı 2’nci maddesinde “İş kapsamında Değirmendere üzerinde KM: 0+000~0+438 arasında 438 metre kanal, 3 adet menfez, 1 adet tersip bendi, Sellik Deresi üzerinde KM: 0+000~1+054 arasında 1054 metre kanal, 5 adet menfez, 1 adet tersip bendi, Şalgösteren Deresi üzerinde KM: 0+000~2+590 arasında 2590 metre kanal, 9 adet menfez, Hastane Deresi üzerinde KM: 0+000~2+583,12 arasında 2583,12 metre kanal, 64,66 metre yan dere bağlantı kanalı, 19 adet menfez yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhaleye ait birim fiyat teklif cetveli örneğine aşağıda yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihalenin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü DSİ 12. Bölge Müdürlüğü tarafından 06.08.2026 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen “Kırşehir İl Merkezi Dereleri Islahı” olduğu, ihalede 114 adet ihale dokümanı indirildiği,  ihaleye 59 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen 22 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 10.09.2026 tarihli ihale komisyonu kararı ile 1 isteklinin açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle, başvuru sahibi dahil 19 isteklinin de aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle teklifinin reddedildiği, söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği, İdari Şartname’nin 35’inci maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenirken kullanılacak olan fiyat dışı unsur puanlama yönteminin düzenlendiği buna göre ihalenin Ergn Mühendislik  Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Kayaoğlu İnşaat İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Emf Yapı Malzemeleri İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen Kamu İhale Genel Tebliği açıklamalarından;

Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesi gerektiği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranlarının kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu”nun hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenmesi gerektiği, ihale komisyonunca, “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”ne göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi gerektiği, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için ise sorgulama yapılmaması gerektiği,

Ayrıca, “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için (işçilik girdileri hariç) isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmemesi gerektiği,

Bununla birlikte tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmemesi, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesinin gerektiği,

Diğer yandan, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerektiği,

İsteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiği, aksi takdirde ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya Teknik Şartname’ye uygun olmayan açıklamaları sunan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında bulunan istekliye idare tarafından 18.08.2026 tarih ve 1 sayılı yazı ile EKAP üzerinden “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazının gönderildiği, söz konusu yazıda “…ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 28.08.2026 tarihi saat 18:00’a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği, ekinde ise “sıralı analiz girdi tabloları” ve “açıklama istenilen analiz girdileri” nin yer aldığı görülmüştür.

İdareden gelen bilgi ve belgeler neticesinde yapılan tespitlerde; İdare tarafından “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlendiği, bu kapsamda” KMD-002 Her tür, cins, çeşit ve mukavemette beton ve betonarme betonu yapılması (Çimento hariç, kalıp ve kalıp iskelesi dahil) (Her tür ve çeşitte muhtemel katkı malzemesi dahil)”  ve KMD-003 Her türlü beton ve betonarme betonu bünyesine giren çimento” numaralı  iş kalemlerinin açıklama istenilecek iş kalemleri olarak belirlendiği ve yapılan belirlemenin uygun olduğu görülmüştür.

Ancak; açıklanması istenen iş kalemleri arasında yer alan KMD-002 numaralı iş kalemine ilişkin analizde yer alan “03.000-E-KTS girdisi için girdi tanımında  “03.000-E pozunun karşılığı olarak hesaplanmıştır” ifadesinin, 55.108.1011-KTS girdisi için ise girdi tanımında “55.108.1011 pozunun karşılığı olarak hesaplanmıştır.” ifadesinin yer aldığı ve anılan her iki girdinin de açıklama istenmeyecek girdiler olarak belirtildiği, girdilere ilişkin “birim” ve “miktar” kısımlarının boş bırakıldığı,

İdarenin yaklaşık maliyet hesabında yer alan KMD-002 iş kaleminin alt analizinde 55.115.1444 numaralı pozun yer aldığı, ilgili pozun altında yer alan 19.100.3039 numaralı pozun alt analizinde “DSG-03.000-E” pozunun yer aldığı ve “03.000-E”  girdisinin alt analizinde  “Kuyu, depo ve tesisat yapımı karşılığı % 25Xa” şeklinde belirtildiği,”

İdarenin yaklaşık maliyet hesabında yer alan KMD-002 iş kaleminin alt analizinde 55.116.1503 numaralı pozun yer aldığı, ilgili pozun altında yer alan 55.108.1011 numaralı girdisinin alt analizinde “%30 Zayiat karşılığı” şeklinde belirtildiği görülmüştür.

Bahse konu analiz girdilerinin her birinin ilgili iş kalemi analizinde yer alan muhtelif girdilerin karşılığı oldukları, girdilerin biriminin bulunmadığı ve tutarının diğer girdiler toplamı üzerinden hesaplanan gider mahiyetinde oldukları görülmüştür.

Söz konusu girdilerin satır bazında açıklama istenilecek/istenilmeyecek girdi olarak belirlenmesinin ilgili Tebliğ açıklamalarına uygun olmadığı, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri belirlenirken oransal gider olarak analizde yer alan girdileri etkilediği analiz girdilerinin miktarlarına belirtilen oran nispetinde dağıtılarak açıklaması istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmesi gerektiği,

Bu nedenle, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri belirlenirken ilgili analizlerde yer alan yukarıda bilgileri belirtilen ve analizlerde birimi bulunmayan analiz girdilerinin iş kalemi analizinde yer alan oransal hesaplamada kullanılan analiz girdilerine dağıtıldıktan sonra belirleme yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklama istenmeyecek analiz girdisi olarak belirlenen 55.108.1011 poz numaralı birim fiyatların ve açıklama istenmeyecek analiz girdisi olarak belirlenen alt analizlerinde işçilik, makine gibi girdilerin yer aldığı, 03.000-E poz numaralı birim fiyata ait alt analizin makine ve araç girdilerinden oluştuğu görülmüştür.

Yapılan incelemede yukarıda aktarılan iş kalemleri analizlerindeki analizi oluşturan diğer girdilerin karşılığı olarak hesaplanması gereken giderlerin de ayrıca açıklama istenilecek/istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenmesi nedeniyle ilgili iş kalemlerinin temel analiz girdilerine kadar ayrıştırılmamış olduğu görüldüğünden aşırı düşük teklif sorgulama işleminin usulüne uygun olarak gerçekleştirilmediği, bu şekilde yapılan sorgulama sonucunda aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin mümkün olmadığı, aşırı düşük teklif açıklama sunan istekliler bakımından ilgili iş kalemi altında yer alan pozların açıklama istenmeyecek girdi olarak belirlenmesi nedeniyle eksik açıklama yapacakları anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, mevzuat gereği işçilik girdilerinin analiz tutarının %3’üne eşit veya altında olsa dahi açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenemeyeceği, bu şekilde yapılan sorgulama sonucunda açıklamalarına ilişkin sağlıklı değerlendirme yapılamayacağı, açıklanması istenen iş kalemleri arasında yer alan KMD-002 numaralı iş kalemine ilişkin analizde yer alan “55.108.1011-KTS (55.108.1011 Pozunun karşılığı olarak hesaplanmıştır.)” girdisinin ve “03.000-E-Kts  (03.000-E Pozunun karşılığı olarak hesaplanmıştır)” girdisinin açıklama istenmeyecek girdi olarak belirtildiği, 55.108.1011-KTS ve 03.000-E-KTS girdilerinin altındaki girdilere her girdinin nispetinde dağıtılması gerektiği, diğer bir ifade ile açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri belirlenirken oransal gider olarak analizde yer alan girdilerin etkilediği analiz girdilerinin miktarlarına belirtilen oran nispetinde dağıtılarak açıklaması istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede,

a) “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi,

b) Açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (malzeme, işçilik, makine, nakliye vb.) kadar ayrıştırılarak yapılması (Bir başka ifadeyle açıklanması istenilmeyen analiz girdilerinin iş kalemi üzerinden belirlenmeyip, temel girdilere kadar ayrıştırıldıktan sonra belirlenmesi),

c) Paçal/özel iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması,

ç) Yukarıdaki işlemlerden sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi,

d) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin mazot girdisinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması durumunda, bu paçal iş kalemleri analizlerinden en az birinde mazot girdisinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde ise açıklama istenilmesi),

e) Açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması, Hazırlanan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ile birlikte temel girdilerin cins ve miktarlarının gösterildiği açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerine ait analiz formatlarının, sınır değer altında teklif veren isteklilere gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Diğer taraftan; başvuru sahibinin “10.110.1003 nolu “Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K” pozunun nakliye formüllerinde açıklama istenilecek kapsamda olması gerekirken hatalı olarak “açıklama istenilmeyecek” kalem listesinde gösterildiği” yönündeki hususa ilişkin olarak yapılan tespit ve değerlendirmede;  İdarenin açıklama istenen iş kalemleri listesinde 2 adet iş kaleminin bulunduğu, bu iş kalemlerine ait analizlerin tamamında nakliye girdisinin yer aldığı; açıklama istenmeyen analiz girdileri listesinde söz konusu nakliye girdisinin değil, “10.110.1003 Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı” girdisinin bulunduğu; açıklama istenen iş kalemlerinin analizinde yer alan ve ayrı satır açılan nakliye girdilerinin, açıklama istenmeyen analiz girdileri listesinde yer alan 10.110.1003 poz numaralı girdiden bağımsız ayrı bir analiz girdisi olduğu ve bu girdinin temel girdi niteliğinde bulunduğu, zira 10.110.1003 poz numaralı analiz girdisi bir rayiç niteliğinde iken nakliye formüllerinin içeriğinde yer alan K’nın bir katsayı niteliğinde olduğu, 10.110.1003 poz numaralı “K” taşıma katsayısı rayici de kullanılarak hesaplanan ve malzeme türüne malzeme yoğunluğuna, taşıma mesafesine bağlı olarak değişkenlik gösterebilen farklı nitelikte nakliye girdilerinin bulunduğu, “K” katsayısının tüm nakliye girdiklerinde ortak olduğu sabit bir katsayı olarak hesaplamalarda kullanıldığı anlaşılmaktadır.

10.110.1003 poz numaralı “K” taşıma katsayısı rayicinin açıklama istenmeyen analiz girdisi olarak belirlenmesinin, açıklama istenen iş kalemlerine ait analizlerdeki nakliye girdileri için idarenin analizlerde verdiği formül kullanılarak yapılacak hesaplamalarda formül içeriğinde yer alan K katsayısının kullanılmasına engel teşkil etmeyeceği, bu durumun nakliye hesaplamaları yapılmasında ve nakliye girdisinin açıklanmasında da tereddüt yaratmayacağı değerlendirilmiş olup, ilgili kamu kurumu tarafından ilan edilen (güncel) nakliye formülü içindeki değerin istekli tarafından kullanılması suretiyle açıklama istenilen nakliye girdilerinin hesaplanmasının mümkün olduğu, ayrı bir analiz girdisi olan K katsayısının açıklama istenmeyen girdi olmasının nakliye formüllerinde K’nın çarpan olarak kullanılmamasını gerektirmediği değerlendirilmiş olup, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası uygun bulunmamıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez…” hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 258.810,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı tespit edildiğinden, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, başvuru bedelinin tamamının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, yukarıda belirtildiği şekliyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1) Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.