Sayıştay Denetiminden Sorunlu Alanlar:Yıllara Sari Yapım İşlerine İlişkin Verilen Avanslardan %3 Gelir Vergisi Tevkifatının Yapılmaması
Bakanlığın yıllara yaygın yapım işlerine ilişkin vermiş olduğu avanslardan 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre yapılması gereken vergi tevkifatının yapılmadığı görülmüştür.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri” başlıklı 42’nci maddesinde;“Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkûryıl beyannamesinde gösterilir.” denilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde;
“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.” hükmü yer almaktadır.
Aynı maddenin 3’üncü fıkrasında; 42’nci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedelleri de bu kapsamda sayılmıştır.
12.01.2009 tarih ve 2009/14592 saylı Bakanlar Kurulu Kararı ile 42’nci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedellerinden yapılacak kesinti (tevkifat) oranı % 3 olarak tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesinde, tevkifat yapmakla sorumlu olanların istihkak sahiplerine avanslar da dahil olmak üzere nakden veya hesaben yaptıkları ödemelerden, bunların gelir vergisine mahsuben tevkifat yapmaları zorunludur.
Bakanlıkça diğer kamu idareleri adına yaptırılan yıllara sari yapım işlerine ilişkin olarak avansın verildiği ödeme emri belgeleri üzerinde yapılan incelemede %3 oranında gelir vergisi tevkifatının yapılmadığı görülmüştür. Halbuki, yıllara sari inşaat ve onarım işleri dolayısıyla avans ödemeleri de dahil nakden veya hesaben gerçekleştirilen ödemelerden %3 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmalıdır.
Bu itibarla, Bakanlık tarafından yaptırılan ve yıllara sari olan yapım işleri dolayısıyla yüklenicilere ödenen avanslara ilişkin tutarlardan %3 oranında vergi tevkifatının yapılması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında; taşra teşkilatına bulguda belirtilen hususların incelenerek bundan sonra yapılacak iş ve işlemlerde 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre işlem tesis edilmesi ve yazının bir örneğinin de İl Defterdarlık Muhasebe Müdürlüklerine iletilmesi talebiyle 27.05.2019 tarih ve 126312 sayılı bilgilendirme yazısı yazıldığını ifade edilmiştir.
Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında, taşra teşkilatına yazılan bilgilendirme yazısı ile bundan sonra yapılacak benzer iş ve işlemlerde gelir vergisi tevkifatı yapılmasının istendiği belirtilmesine rağmen, dönem sonu itibariyle, söz konusu işlemlerin mevzuata aykırı olduğu yönündeki değerlendirmemiz devam etmektedir.
Bu itibarla, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesi gereğince, Bakanlık tarafından yaptırılan ve yıllara sari olan yapım işleri dolayısıyla yüklenicilere ödenen avanslara ilişkin tutarlardan %3 oranında gelir vergisi tevkifatının yapılması gerekmektedir.
(2018 yılı mali denetim raporlarından)
