Sayıştay Denetiminden Sorunlu Alanlar: Yeni Birim Fiyat Tespiti Yapılırken, İlgili Mevzuattaki Usuller Uygulanmayıp Doğrudan Piyasa Araştırması Yapılarak Yeni Birim Fiyat Tespiti Yapılması
Yapım işlerinde sözleşmenin uygulanması sırasında, proje değişikliği nedeniyle ortaya çıkan yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedellerinin ödenmesi amacıyla yeni birim fiyat tespiti yapılırken, ilgili mevzuattaki usuller uygulanmayıp doğrudan piyasa araştırması yapılarak yeni birim fiyat tespiti yapıldığı görülmüştür.
…
Yeni birim fiyatın tespitinde uygulanacak rayiçlerde her hangi bir öncelik sıralaması olmayıp, kaynakların verimli kullanılmasını sağlayacak şekilde, belirlenen herhangi bir rayiç esas alınabilecektir. Yeni fiyat analizlerine uygulanacak rayiçler karma biçimde de tespit edilebilir. Uygulanacak rayiçler konusunda idare özenli davranmalı, gerekli inceleme ve karşılaştırmaları yapmalıdır.
Yapım işlerinde proje değişikliği nedeniyle ortaya çıkan yeni iş kalemlerinin/gruplarının birim fiyatının tespiti için Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirtildiği üzere, iş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yapılacak analizlere, kaynakların verimli kullanılması ilkesi gözetilerek; yukarıda yer alan rayiçlerden biri veya birkaçı uygulanabilir. İlk üç kaynaktan söz konusu imalat kalemlerinin rayici ile ilgili tespit yapılamıyorsa, uygulama ayına ait olan veticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanan yerel rayiçler kullanılabilir. İdarece yürütülen yapım işlerinde, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçlerin araştırılmasının yapılmadığı görülmüştür.
İdarece yaptırılan yapım işlerinde, yeni birim fiyat tespiti yapılırken, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirtilen usule aykırı davranılarak analiz yapılmaksızın ve bu analizlere usulüne uygun tespit edilmiş rayiçler uygulanmaksızın doğrudan piyasa araştırması yapılarak tespit edilen birim fiyatlar esas alınarak yeni birim fiyat yapılmıştır.
Sonuç olarak, Şartnameye göre öncelikle yeni birim fiyat analizlerinin yapılması, daha sonra usulüne uygun tespit edilen rayiçlerin bu analizlere uygulanmak suretiyle tespit edilecek yeni birim fiyatların ödemeye esas alınması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “İdarece yapılan yeni birim fiyat tespitlerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 inci maddesinde belirtilen seçenekler sırası ile değerlendirilmektedir.
Değerlendirme sonucunda eğer ilk üç veri kaynağında söz konusu bileşenin fiyatı ile ilgili bilgi yoksa o zaman ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait rayiçler kullanılmaktadır, Ancak idare olarak piyasa araştırması yapılması sonrasında söz konusu işin yapıldığı yerdeki ticaret ve/veya sanayi odasına Oda Muamelat Yönetmeliği “Rayiç fiyatların tespiti” başlıklı 35 inci maddesinde belirtilen kurallara göre sorulması ve cevabın beklenmesi süreci uzun sürebilmekte bu da işin süresinde tamamlanmasında sıkıntılara yol açabilmektedir.
Sanayi ve/veya Ticaret odaları bazen sorumlulukları olmadığı için İlden İl’e farklı uygulamalarla piyasa fiyatlarının üzerinde olan rayiçleri de onaylayabilmektedirler. Bakanlığımız Yüksek Fen Kuruluna piyasaya yeni giren imalatların birim fiyat kitabına alınması ile ilgili bildirimlerimiz olmaktadır. Bulguda belirtilen hususlar ile ilgili Bakanlığımızca daha titiz davranılacaktır.”denilmiştir.
Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hakkında yeni birim fiyat tespiti ile ilgili olarak yapılan değerlendirme sonucunda eğer ilk üç veri kaynağında söz konusu bileşenin fiyatı ile ilgili bilgi yoksa o zaman ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ai trayiçlerin kullanıldığı, ancak İdare olarak piyasa araştırması yapılması sonrasında söz konusu işin yapıldığı yerdeki ticaret ve/veya sanayi odasına Oda Muamelat Yönetmeliği “Rayiç fiyatların tespiti” başlıklı 35’inci maddesinde belirtilen kurallara göre sorulması ve cevabın beklenmesi süreci uzun sürebileceği, bu durumun da işin süresinde tamamlanmasına engel olacağı belirtilmiştir. Ayrıca, ticaret ve sanayi odalarının ilden ile farklı uygulamalarla piyasa fiyatlarının üzerinde olan rayiçleri de onaylayabileceği ilave edilmiş bundan sonraki uygulamalarda daha titiz davranılacağı ifade edilmiştir. Kamu İdaresi tarafından ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait rayiçlerin kullanıldığı öne sürülmüş olmasına rağmen uygulamada ticaret ve s
anayi odalarına herhangi bir rayiç onaylatılmadan proforma faturalar üzerinden yeni birim fiyatlar yapılmıştır. Ayrıca, yeni birim fiyat tespiti yapılırken İdarece bulgumuza verilen cevapta yeni birim fiyatlara ilişkin analizlerin yapılmaması hakkında herhangi bir açıklama yapılmamıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne göre öncelikle yeni birim fiyat analizlerinin yapılması, daha sonra usulüne uygun tespit edilen rayiçlerin bu analizlere uygulanmak suretiyle tespit edilecek yeni birim fiyatların ödemeye esas alınması gerekmektedir.
(2018 yılı mali denetim raporlarından)
