Sektörde girdi maliyetlerinde yaşanan yüksek artış sorunu sürmektedir. Özellikle 2021 yılında girdi maliyetlerinde %150 düzeyine varan fiyat artışlarının yaşandığı görülmüş, Haziran 2021 – Nisan 2022 döneminde de başlıca inşaat girdilerinin fiyatlarındaki artış oranı %130’u aşmıştır. Sektörde temel girdi maliyetleri, önceki aylarda da salgının etkileri ve döviz kurundaki gelişmelerle birlikte oldukça artmıştır.
TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi’nde de geçen çeyrek dönemde yüksek seviyeler izlenmeye devam edilmiştir.
Söz konusu endeks, Temmuz 2022’de yıllık bazda %114,7 ve aylık bazda da %6,5 yükselmiştir. Endeks kapsamında bina dışı yapılar için (kamu alt yapı projeleri) maliyet endeksinin 129,1 oranında yükselmesi ayrıca dikkat çekmiştir. İnşaat Maliyet Endeksi’nin alt endeksleri malzeme endeksinde %126,5 ve işçilik endeksinde %83,9 artış olmuştur. Bu oranlar Haziran 2022’de malzeme endeksinde %130,6, işçilik endeksinde %45,7 şeklinde açıklanmış olup, son olarak işçilik giderlerinin etkisi de öne çıkmıştır.
İnşaat maliyetlerindeki artışlar, konut fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı yaratmaya devam ettiği gibi kamu ile iş yapan müteahhitlere uzun süredir çok yüksek ek maliyetler ortaya çıkarmaktadır.
Müteahhitlik firmalarında ağırlaşan maliyet yükü nedeniyle kamu ile iş yapan firmaların zararlarının telafisi ihtiyacı paralelinde uzun zamandır TMB tarafından da gündeme getirilmiş olan Ek Fiyat Farkı düzenlemesi, “4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun Geçici 5. Maddesi kapsamında Ek Fiyat Farkı Uygulanmasına İlişkin Esaslar” başlıklı Cumhurbaşkanı Kararı olarak 24 Şubat 2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Düzenlemeyle belirlenen ek fiyat farkı formülünün sektörün içinde bulunduğu ekonomik sıkıntıları gidermenin çok uzağında kaldığı, kapsadığı Temmuz 2021-Ocak 2022 döneminin son derece sınırlı olduğu ve tasfiye hakkına yer verilmemesinin eksiklik olduğu değerlendirilirken; bir de Rusya-Ukrayna savaşının patlak vermesiyle ortaya çıkan emtia kriziyle ivme kazanan maliyet artışları sıkıntıyı üst seviyeye taşımıştır.
Sürecin başından itibaren değişen koşullara hızlı cevap verecek şekilde dinamik yeni bir fiyat farkı düzenlemesi ihtiyacının ortaya çıktığı görüşünü seslendiren TMB, ek fiyat farkı düzenlemesine rağmen işini sürdüremeyecek müteahhitlik firmaları için de halihazırdaki devir imkanının yanı sıra -başlamamış veya %50’den az ilerlemiş işlerde- şartsız tasfiye hakkı tanınması talebini vurgulamıştır. Nitekim 13 Mayıs 2022 tarih ve 5546 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu kez ek fiyat farkı ve artırımlı fiyat farkı ödenmesi ile birlikte şartsız tasfiye olanağı sağlanmasını içeren yeni bir düzenleme hayata geçirilmiştir. Ancak sektör temsilcilerinin, tasfiye hakkı için işin %15 olarak belirlenen tamamlanma oranı kriterinin çok düşük
olduğu ve yeni fiyat farkı formüllerinin sektörün beklentilerini karşılamadığı yönündeki
değerlendirmeleri Hazine ve Maliye Bakanlığı’na sunulmuştur.
