Kat ve/veya Arsa Karşılığı İnşaat İşlerinde İş Deneyim Belgesi Olarak “İş Durum” Belgesinin Düzenlenmesi
1. Giriş
Kamu ihalelerinde isteklilerin mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesinde iş deneyim belgeleri büyük önem taşımaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat uyarınca, iş deneyimini tevsik eden belgelerin niteliği ve hangi şartlarda düzenlenebileceği ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Bu çalışmada, kat ve/veya arsa karşılığı inşaat sözleşmelerine dayalı iş deneyim belgelerinin “iş durum” belgesi olarak kabul edilip edilemeyeceği hususu, somut bir değerlendirme üzerinden ele alınacaktır.
2. İş Deneyim Belgelerinin Hukuki Niteliği
Kamu ihale mevzuatında iş deneyim belgeleri;
-
İş bitirme belgesi,
-
İş durum belgesi,
-
İş denetleme belgesi
olmak üzere üç temel türde düzenlenmiştir.
İş durum belgesi, devam eden işlerde düzenlenebilen ve belirli şartların birlikte gerçekleşmesini zorunlu kılan bir belgedir. Bu kapsamda, devam eden işin;
-
İlk sözleşme bedelinin tamamlanmış olması,
-
Toplam sözleşme bedelinin en az %80’ine ulaşan bir gerçekleşme oranıyla ve kusursuz olarak yürütülmesi
şartlarının birlikte sağlanması gerekmektedir.
3. Kat ve/veya Arsa Karşılığı İnşaat Sözleşmelerinin Niteliği
Kat ve/veya arsa karşılığı inşaat sözleşmeleri, klasik yapım sözleşmelerinden farklı bir hukuki yapıya sahiptir. Bu sözleşmelerde;
-
Arsa sahibi, arsa payını yükleniciye devretmeyi,
-
Yüklenici ise arsa üzerinde inşa ettiği bağımsız bölümlerin bir kısmını arsa sahibine teslim etmeyi
taahhüt etmektedir.
Bu sözleşme türünde, nakdi bir bedel üzerinden yapılan bir ödeme söz konusu değildir. Tarafların edimleri ayni nitelikte olup, karşılıklı edim değişimine dayanmaktadır.
4. İş Deneyim Tutarının Hesaplanması Sorunu
Kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işlerine ilişkin iş deneyim tutarlarının tespitinde, kamu ihale mevzuatı uyarınca özel bir yöntem öngörülmüştür. Buna göre, iş deneyim tutarı;
-
Yapı ruhsatında belirtilen inşaatın toplam yüzölçümü ile
-
Sözleşmenin imzalandığı yıla ait Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Tebliği’nde belirlenen yapı birim maliyetinin
çarpılması suretiyle hesaplanmaktadır.
Ancak bu hesaplama, sözleşmeye konu işin tamamlanması halinde yapılabilmektedir. Devam eden işlerde, bu yönteme göre toplam iş bedelinin ve gerçekleşme oranının sağlıklı biçimde tespiti mümkün değildir.
5. İş Durum Belgesi Açısından Değerlendirme
İş durum belgesi düzenlenebilmesi için, devam eden işin ilk sözleşme bedelinin tamamlanmış olması ve toplam sözleşme bedeline göre %80 oranında gerçekleşmiş olması şarttır. Oysa kat ve/veya arsa karşılığı inşaat sözleşmelerinde;
-
İlk sözleşme bedeli bulunmamakta,
-
Toplam sözleşme bedeline göre gerçekleşme oranı tespit edilememektedir.
Bu nedenle, KİK kararları gereği bu tür sözleşmelere dayalı olarak iş durum belgesi düzenlenmesi hukuken mümkün değildir.
6. Somut Olayın Değerlendirilmesi
Somut olayda, isteklinin iş deneyimini tevsik etmek amacıyla sunduğu “yüklenici iş durum” belgesinin, arsa/kat karşılığı özel sektör inşaat işine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Ancak yukarıda açıklanan hukuki ve teknik nedenlerle, bu belge 4734 sayılı Kanun’da öngörülen anlamda geçerli bir iş deneyim belgesi niteliği taşımamaktadır.
Bu itibarla, iş durum belgesinin geçerli kabul edilmemesi ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönündeki idare işleminin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
