YAKLAŞIK MALİYETİN GÜNCEL OLMADIĞI GEREKÇESİYLE İHALENİN İPTALİ HUKUKA UYGUN MU?

Özet: Kamu ihale mevzuatında idareler, yaklaşık maliyeti belirlerken Karayolları, Bakanlıklar veya piyasa rayiçleri gibi yöntemleri öncelik sırası olmaksızın kullanabilir. İdarelerin ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisi bulunsa da bu yetki mutlak değildir. Sunulan tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında kaldığı ve geçerli tekliflerin bulunduğu bir ihalede, idarenin somut ve objektif verilere dayanmaksızın sırf “yaklaşık maliyet güncel piyasa koşullarını yansıtmıyor” gerekçesiyle ihaleyi iptal etmesi Kanun’un 5’inci maddesindeki temel ilkelere aykırıdır ve KİK tarafından iptal edilir.

1. GİRİŞ

İhale hukukunda yaklaşık maliyet; idarenin alım konusunun tahmini bedelini belirlemesini, ödeneğin yeterliliğini kontrol etmesini ve tekliflerin değerlendirilmesinde (sınır değer hesabı dâhil) nirengi noktası oluşturmasını sağlar. İdareler sıklıkla, ihaleye sunulan teklifler ile kendi hesapladıkları yaklaşık maliyet arasında belirgin farklar oluştuğunda “yaklaşık maliyetin hatalı veya güncellikten uzak olduğu” gerekçesine sığınarak ihaleyi iptal etme yoluna gitmektedir.

Ancak Kamu İhale Kurulu’nun (KİK) yerleşik içtihatları; yaklaşık maliyetin belirlenme usulü ile tekliflerin dağılımı arasındaki ilişkiyi inceleyerek soyut güncellik iddialarına dayalı iptal kararlarını geçersiz kılmaktadır.

2. YAKLAŞIK MALİYETİN HESAPLANMASI VE TAKDİR YETKİSİNİN SINIRI

A. Yaklaşık Maliyet Yöntemlerinde Esneklik

İhale Uygulama Yönetmeliklerine göre idareler yaklaşık maliyeti belirlerken:

• Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ve rayiçleri (örneğin Karayolları Genel Müdürlüğü pozları),

• İdarece daha önce gerçekleştirilen benzer işlerin sözleşme fiyatlarını,

• Meslek odaları veya piyasa fiyat araştırması verilerini,

herhangi bir öncelik sırası olmaksızın tek başına veya birlikte kullanabilir. Karayolları pozları gibi resmi birim fiyatlar üzerinden hesaplanan yaklaşık maliyet, mevzuata uygun bir dayanağa sahiptir.

B. İptal Yetkisine Getirilen “Somut Gerekçe” Şartı

4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan saydamlık, rekabet, eşit muamele, kaynakların verimli kullanımı ve ihtiyaçların elverişli koşullarda karşılanması ilkeleri gereğince, idareye tanınan iptal yetkisi (m. 39, 40, 41) sınırsız değildir. İdarenin iptal gerekçesini somut, objektif ve denetlenebilir verilere dayandırması zorunludur.

3. SOMUT OLAY VE KİK’İN DEĞERLENDİRMESİ

İncelemeye konu uyuşmazlıkta öne çıkan teknik tespitler şu şekildedir:

1. İhale Rakamları ve Teklif Dağılımı:

   • Yaklaşık Maliyet (KDV Hariç): 19.632.620,00 (Karayolları birim fiyatları esas alınarak hesaplanmıştır)

   • Sınır Değer: 8.142.022,23TL

   • Teklif Yapısı: Toplam tekliflerin tamamı yaklaşık maliyetin altındadır. $7$ isteklinin teklifi sınır değerin altında kalmış ve açıklama istenmeksizin reddedilmiştir. Sınır değerin üzerinde ve geçerli 2 teklif bulunmaktadır.

2. İdarenin İptal Gerekçesi: İdare, yaklaşık maliyetin güncel piyasa koşullarını yansıtmadığını ileri sürerek ihaleyi iptal etmiştir.

3. KİK’in İncelemesi ve Hukuki Tespit:

   • İdarenin yaklaşık maliyeti Karayolları Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan resmi birim fiyatları esas alarak mevzuata uygun hesapladığı,

   • İhaleye verilen tüm tekliflerin yaklaşık maliyetin altında kaldığı ve sınır değerin üzerinde rekabeti sağlayan geçerli tekliflerin bulunduğu,

   • Tekliflerin yaklaşık maliyetin altında kalmış olmasının, tek başına yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybettiğine kanıt oluşturmayacağı,

   • İdarenin, yaklaşık maliyetin hangi somut girdiler açısından piyasa gerçekleriyle bağdaşmadığını resmi veri veya raporlarla ortaya koyamadığı belirlenmiştir.

4. SONUÇ VE İÇTİHAT VURGUSU

Kamu İhale Kurulu; sunulan tüm tekliflerin yaklaşık maliyetin altında olduğu ve rekabet ortamının oluştuğu bir ihaleyle ilgili olarak, idarenin somut ve objektif bir tespite dayanmaksızın sadece “yaklaşık maliyet güncel değil” gerekçesiyle verdiği iptal kararını hukuka aykırı bulmuş ve idarenin ihalenin iptali kararının İPTALİNE karar vermiştir.

Uygulayıcılar İçin Önemli Not: İdareler, resmi birim fiyatlarla hesapladıkları yaklaşık maliyetin güncel olmadığını iddia ediyorlarsa; piyasa rayiçlerindeki sapmaları, girdi maliyetlerindeki değişim analizlerini somut belgelerle iptal kararına eklemek zorundadır. Aksi halde, yaklaşık maliyetin altında geçerli tekliflerin bulunduğu bir ihalede yapılan iptal işlemi KİK denetiminden dönmektedir.

#Kamuİhale #KİK #YaklaşıkMaliyet #İhaleninİptali #SınırDeğer #TakdirYetkisi #KamuİhaleKanunu #İhaleHukuku #KİKKararları