Yapım İşi İhalelerinde Hazır Beton İçin Aşırı Düşük Teklif Açıklamaları: Tebliğ’in 45.1.13.16 Maddesi Kapsamında Bir Değerlendirme
1. Giriş
Kamu yapım ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamaları, özellikle hazır beton gibi üretiminden sonra kısa sürede kullanılması gereken girdiler bakımından özel düzenlemelere tabi tutulmuştur. Bu durum, hem işin teknik gereklilikleri hem de betonun fiziksel ve kimyasal özellikleri gereği zorunludur. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.16’ncı maddesi, hazır beton girdilerine ilişkin açıklamaların hangi esaslara göre yapılacağını ayrıntılı şekilde düzenleyerek uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeyi amaçlamaktadır.
Bu makalede, söz konusu Tebliğ hükmü çerçevesinde yapılan bir aşırı düşük teklif açıklamasının hukuki değerlendirmesi ele alınmaktadır.
2. Tebliğ’in 45.1.13.16 Maddesinin Kapsamı
Anılan maddede;
-
Hazır betonun, niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken bir malzeme olduğu,
-
Bu nedenle, hazır betona ilişkin açıklamaların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler esas alınarak yapılmasının temel yöntem olduğu,
açıkça belirtilmiştir.
Bununla birlikte Tebliğ’de;
-
TS 13515 Standardında belirlenen süreler,
-
Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları
dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin idarece tespit edilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. Ayrıca bu mesafenin, aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısında açıkça belirtilmesi zorunlu tutulmuştur.
3. Fiyat Teklifi ile Açıklama Yapılması ve Mesafe Kısıtı
Tebliğ’in ilgili düzenlemesine göre, hazır beton girdilerinin fiyat teklifi ile açıklanması hâlinde, istekliler tarafından kullanılan üretim tesisinin;
-
İdarece belirlenen azami mesafeden daha uzak olmaması,
gerekmektedir. Bu kural, betonun teknik özelliklerinin korunması ve işin sağlıklı biçimde yürütülmesi açısından emredici niteliktedir.
4. Somut Olayın İncelenmesi
İdare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif sorgu yazısında; hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin 120 km olarak belirlendiği görülmektedir.
İstekli tarafından sunulan açıklamalarda;
-
“C 16/20 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206)”,
-
“C 25/30 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206)”,
-
“C 30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206)”
analiz girdilerinin fiyat teklifi ile açıklandığı anlaşılmıştır.
Bu kapsamda;
-
02.10.2025 tarihli fiyat teklifinin alındığı,
-
Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenmiş faaliyet belgesinin sunulduğu,
-
Faaliyet belgesinde firmanın faaliyet konusunun “Hazır (kalıba dökülmeye hazır) beton ile kuru karma beton ve harç” olarak yer aldığı,
-
Tekkeköy Belediye Başkanlığı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının açıklama dosyasında bulunduğu,
-
Ruhsatta ve eklerinde beton üretim tesisinin adres bilgilerinin açıkça yer aldığı,
-
Ayrıca işin yapılacağı yer ile beton üretim tesisi arasındaki mesafeyi gösteren bir haritanın sunulduğu,
tespit edilmiştir.
5. Mesafe Şartının Sağlanması ve Hukuki Sonuç
Sunulan belgeler ve harita incelendiğinde, beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki mesafenin, idarece belirlenen azami 120 km sınırının altında olduğu açıkça görülmektedir. Dolayısıyla;
-
Tebliğ’in 45.1.13.16’ncı maddesinde öngörülen mesafe şartının sağlandığı,
-
Fiyat teklifi ile yapılan açıklamanın mevzuata uygun olduğu,
-
Betonun teknik niteliklerini ve zamanında kullanılabilirliğini riske sokacak bir durumun bulunmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
6. Sonuç
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.16’ncı maddesi uyarınca, hazır beton girdilerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarında; idarece belirlenen azami mesafeye uyulması ve bu hususun somut belgelerle tevsik edilmesi zorunludur. İncelenen olayda, iş ortaklığı tarafından sunulan fiyat teklifleri, faaliyet belgeleri, ruhsat ve mesafe bilgileri birlikte değerlendirildiğinde, açıklamaların mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.
Bu nedenle, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki mesafeye ilişkin olarak ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.