Aşırı Düşük Teklif Açıklamalarında Fiyat Teklifi ve Analiz Sunma Yükümlülüğü: Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4 Maddesi Çerçevesinde Bir Değerlendirme
1. Giriş
Kamu ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi süreci, hem istekliler hem de idareler açısından teknik ve hukuki boyutları olan hassas bir aşamadır. Bu süreçte, isteklilerin hangi iş kalemleri için analiz, hangi durumlarda fiyat teklifi sunabileceği uygulamada sıkça tereddütlere yol açmaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesi, bu hususa açıklık getiren temel düzenlemelerden biridir.
Bu makalede, idarece analiz formatı verilen veya verilmeyen iş kalemleri bakımından aşırı düşük teklif açıklamalarının nasıl yapılması gerektiği ve fiyat teklifi kullanımının hukuki niteliği ele alınmaktadır.
2. Mevzuat Çerçevesi: Tebliğ m. 45.1.4
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesinde;
-
İdarece, niteliği gereği analiz formatı hazırlanabilen iş kalemleri için analiz formatı verileceği,
-
Buna karşılık, niteliği gereği analiz formatı hazırlanması mümkün olmayan iş kalemleri bakımından analiz formatı düzenlenemeyeceği,
-
Bu tür iş kalemleri için isteklilerin, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında ayrıca analiz sunmalarına gerek bulunmadığı
açıkça düzenlenmiştir.
Bu hüküm, her iş kalemi için mutlak surette analiz sunulması gerektiği yönündeki yanlış algıyı ortadan kaldırmakta ve açıklamaların iş kaleminin niteliğine göre şekillendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
3. Aşırı Düşük Açıklamanın Fiyat Teklifi ile Yapılması
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;
-
İdarece analiz formatı verilen iş kalemleri bakımından, analizde yer alan girdilerin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılması mümkündür.
-
İdarece analiz formatı verilmeyen iş kalemleri bakımından ise, isteklilerin açıklamalarını doğrudan fiyat teklifi ile yapmaları mevzuata uygundur.
Dolayısıyla, aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz formatı verilmiş olup olmadığı, fiyat teklifi kullanılmasına engel teşkil etmemektedir. Buradaki temel ayrım, Tebliğ’in 45.1.4’üncü maddesinde belirtildiği üzere, iş kaleminin niteliği gereği analiz formatı hazırlanıp hazırlanamayacağıdır.
4. Somut Olayın Değerlendirilmesi
Somut olayda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin;
-
İdarece analiz formatı verilen iş kalemlerinde yer alan girdiler için,
-
Üçüncü kişilerden alınmış fiyat teklifleri ile aşırı düşük teklif açıklaması yaptığı,
anlaşılmaktadır.
Bu yaklaşımın;
-
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesine aykırılık teşkil etmediği,
-
Aksine, analiz girdilerinin gerçek piyasa koşullarını yansıtacak şekilde tevsik edilmesine imkân sağladığı,
-
Aşırı düşük teklif açıklamalarının denetlenebilirliğini artırdığı,
değerlendirilmiştir.
5. Hukuki Sonuç
Kamu ihale mevzuatı, aşırı düşük teklif açıklamalarında esneklik tanımakta; isteklilerin açıklamalarını iş kaleminin niteliğine uygun araçlarla yapmasına imkân vermektedir. Bu kapsamda;
-
Analiz formatı verilen iş kalemlerinde yer alan girdiler için fiyat teklifi alınarak açıklama yapılması,
-
Analiz formatı verilmeyen iş kalemleri için doğrudan fiyat teklifi sunulması,
mevzuata uygun kabul edilmektedir.
6. Sonuç
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesi uyarınca; idarece analiz formatı verilen veya verilmeyen iş kalemleri ayrımı yapılmaksızın, aşırı düşük teklif açıklamalarının fiyat teklifi ile yapılabilmesi mümkündür. Özellikle analiz formatı verilen iş kalemlerinde yer alan girdiler için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleriyle açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olmadığı açıktır.