İdare Kusuru Nedeniyle Yerine Getirilemeyen Taahhüt, İhalelerden Yasaklama Sebebi Sayılamaz
Mahkemeden Yükleniciler Lehine Önemli Karar
Kamu ihale sözleşmelerinde yüklenicinin taahhüdünü süresinde yerine getirememesi her zaman ihalelerden yasaklanma sonucunu doğurmaz. Özellikle gecikmenin idarenin kendi kusurundan kaynaklandığı durumlarda, yüklenici hakkında 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında yasaklama kararı verilmesi hukuka aykırı kabul edilmektedir.
Yakın tarihli bir mahkeme kararında da bu ilke açık şekilde ortaya konulmuştur.
Olayın Konusu
Davacılar hakkında, 4735 sayılı Kanun uyarınca mücbir sebep bulunmaksızın ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhütlerini yerine getirmedikleri gerekçesiyle iki yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına karar verilmiştir.
İdarenin değerlendirmesine göre yüklenici, sözleşmeden doğan edimini süresinde yerine getirmemiştir.
Ancak uyuşmazlık yargıya taşınmış ve mahkeme olayın yalnızca yüklenicinin davranışları üzerinden değerlendirilemeyeceğini vurgulamıştır.
Mahkemenin Değerlendirmesi
Mahkeme yaptığı incelemede gecikmenin temel nedeninin yükleniciden değil, idarenin kendi kusurlu işlemlerinden kaynaklandığını tespit etmiştir.
Kararda özellikle şu hususlar öne çıkmıştır:
- İdare tarafından ayıplı yer teslimi yapılmıştır.
- İdare, kendi yükümlülükleri kapsamında yerine getirmesi gereken hazırlık işlemlerini zamanında tamamlamamıştır.
- Bu nedenle yüklenicinin işi süresinde tamamlayamamasında idarenin kusuru bulunmaktadır.
- Sözleşmenin feshi haklı bir sebebe dayanmamaktadır.
Dolayısıyla yüklenicinin taahhüdünü süresinde yerine getirememesi, kendi kusurundan değil idarenin davranışlarından kaynaklanmıştır.
Yasaklama Kararı Neden Hukuka Aykırı Bulundu?
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu uyarınca ihalelerden yasaklama yaptırımı, yüklenicinin kusurlu davranışı nedeniyle sözleşmenin ihlal edilmesi halinde uygulanabilmektedir.
Ancak somut olayda mahkeme;
- yüklenicinin kusurunun bulunmadığını,
- gecikmenin idarenin eksik ve hatalı işlemlerinden kaynaklandığını,
- bu nedenle “taahhüdünü yerine getirmeme” şartının gerçekleşmediğini
tespit etmiştir.
Bu gerekçelerle, davacılar hakkında tesis edilen iki yıl süreli kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama işleminin hukuka uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Mahkemenin Sonucu
Mahkeme;
idarenin ayıplı yer teslimi yapması ve hazırlık yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi nedeniyle yüklenicinin edimini süresinde ifa edemediğini, sözleşmenin feshinin haklı bir nedene dayanmadığını ve buna bağlı olarak tesis edilen ihalelerden yasaklama işleminin hukuka aykırı olduğunu belirterek dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir.
Değerlendirme
Bu karar, kamu ihale hukukunda önemli bir ilkeyi bir kez daha ortaya koymaktadır.
Yüklenicinin gecikmesi tek başına yasaklama sebebi değildir. Gecikmenin hangi nedenle meydana geldiği ayrıntılı şekilde araştırılmalıdır.
Eğer gecikme;
- idarenin ayıplı yer tesliminden,
- projelerin geç hazırlanmasından,
- gerekli onayların zamanında verilmemesinden,
- idarenin diğer sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemesinden
kaynaklanıyorsa, yüklenici hakkında ihalelerden yasaklama kararı verilmesi hukuka uygun olmayacaktır.
Bu nedenle yasaklama işlemleri tesis edilmeden önce gecikmenin gerçek sebebi somut delillerle ortaya konulmalı ve idarenin kusuru bulunup bulunmadığı mutlaka değerlendirilmelidir.
