Kamu İhale Kurumu’nun İnceleme Yetkisi
Doğrudan temin bir ihale usulü olmadığından, doğrudan temin ile ilgili idari işlem ve eylemler Kamu İhale Kurumu tarafından incelenmez. Bununla birlikte, eğer doğrudan temin yöntemi ile yapılmaması gereken bir alım doğrudan teminle yapılmış ise Kurum bu hususu incelemektedir. Eğer doğrudan temin yöntemi doğru bir yöntem olarak seçilmiş ise, bu alım Kurum’un inceleme yetkisi dışındadır.
Doğrudan teminle yapılan alımlara ilişkin uyuşmazlıklarda hangi mahkemelerde dava açılabilir?
Doğrudan temin ile ilgili idari işlem ve eylemler hakkında Kamu İhale Kurumu’nun inceleme yetkisi bulunmadığından doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımlarda gerçekleştirilen idari işlem ve eylemler için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde idare mahkemelerinde dava açılabilir. Dava açma süresi 60 gündür.
Diğer taraftan, doğrudan temin yöntemi ile yapılan alımlarda sözleşmenin uygulanması aşamasıyla ilgili anlaşmazlıklarda sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine başvurmak gerekir. Anlaşmazlıkların çözüm yeri ise asliye hukuk mahkemeleridir.
KİK Kararları
Örnek Karar: Doğrudan temin yöntemiyle alımların Kamu İhale Kurumu’nun inceleme yetkisi dâhilinde olmadığı hakkında.
Kurul’un 21.03.2011 tarih ve 2011/UH.III-1044 sayılı Kararı.
…Başvuru dilekçesinde söz edilen doğrudan temin yoluyla alım yöntemi, 4734 sayılı Kanunda belirtilen ihale usulleri arasından çıkartılmış olup, Kanunun 22 nci maddesinde düzenlenen koşulların varlığı halinde uygulanabilmektedir. Doğrudan temin yoluyla alım şartlarının mevcudiyetinin tespiti ve doğrudan teminin uygulanması bakımından yetki ve sorumluluk ise idarelere ait bulunmaktadır. Anılan Kanunun 22 nci maddesi gereğince doğrudan teminle karşılanan alımlara ilişkin başvurular yönünden Kurumun inceleme yapma görevi bulunmamaktadır. Bu nedenle gerçekleştirilen alımın, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında bir ihale olmadığı anlaşıldığından, idarenin bu konudaki işlemlerine karşı yetkili idare mahkemesine başvurulması gerekmekte olup, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
***
Örnek Karar: Doğrudan temin ile yapılan alımların Kurum’un görev alanına girmediği hakkında.
Kurul’un 26.09.2011 tarih ve 2011/UM.II-3195 sayılı Kararı.
…Doğrudan temin yoluyla alım yöntemi, 4734 Sayılı Kanun ile bir ihale usulü olmaktan çıkarılmış olup, Kanunun 22 nci maddesinde düzenlenen koşulların varlığı halinde uygulanabilmektedir. Doğrudan temin yoluyla alım şartlarının mevcudiyetinin tespiti ve uygulanması bakımından yetki ve sorumluluk ise idarelere ait bulunmaktadır.
4734 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (a) bendinde; “Kamu İhale Kurumu, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkilidir.” hükmüne yer verilmiş ve anılan maddenin devamında Kurumun görevleri düzenlenmiş olup, bu görevlerin arasında anılan Kanuna göre yapılan ihalelere ve bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerinin doğru olarak uygulanmasına ilişkin itirazen şikayet başvurularını inceleyerek sonuçlandırmak görevi bulunmaktadır. İncelemeye konu alımların, 4734 sayılı Kanunun 18 inci maddesi kapsamında yer alan ihale usullerinden birisi yerine, anılan Kanunun 22 nci maddesinin kapsamında gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Anılan Kanunun 22 nci maddesi gereğince doğrudan teminle karşılanan alımlara ilişkin başvurular yönünden Kurumun görevi bulunmamakta olup, idarenin bu alımlara ilişkin kararına karşı yetkili idare mahkemesine başvurulması gerekmektedir. Bu itibarla, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin 10 uncu fıkrasının (c) bendi gereğince; başvurunun görev yönünden reddi gerekmektedir.
***
Örnek Karar: Doğrudan temin ile yapılmaması gereken bir alımın doğrudan temin ile yapılmasının Kurum’un görev alanında olduğu hakkında.
Kurul’un 24.11.2008 tarih ve 2008/UH.III-4767 sayılı Kararı.
…Doğrudan temin yöntemi kullanılarak Bakış Tem. Ve Güv. Hizm. Taah. San ve Tic. Ltd. Şti.’nden alınmasına karar verildiği ve ihale üzerinde bırakılan istekli ile sözleşme imzalandığı, alımların yapıldığı tarih için doğrudan teminin parasal limitinin 15.000.000.000.-TL olduğu, alımın yapıldığı tarih itibariyle doğrudan temin için geçerli limit olan onbeş milyar Türk Lirasının her bir alım için aşıldığı, bu hususun 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan “Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.” hükmüne aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.
***
Örnek Karar: Doğrudan temin yapılan alımlar için yetkili idare mahkemesine başvurulması gerektiği hakkında.
Kurul’un 07.03.2011 tarih ve 2011/UH.I-914 sayılı Kararı.
…4734 sayılı Kanunun “Uygulanacak ihale usulleri” başlıklı 18 inci maddesinde Kanun kapsamındaki ihale usulleri; açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık usulü olarak sayılmış olup, anılan Kanunun “Doğrudan Temin” başlıklı 22 inci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:..
…d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar (otuzsekizbinyüzkırkdört Türk Lirası), diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını (onikibinyediyüzdokuz Türk Lirasını) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
…Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu madde incelendiğinde; doğrudan temin yönteminin bir ihale usulü olmadığı, sadece madde metninde belirtilen durumlarda idarelerce kullanılabilecek bir satın alma yöntemi olduğu görülmektedir.
Kamu İhale Kurumunun görevleri 4734 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde düzenlenmiş olup, bu görevlerin arasında anılan Kanuna göre yapılan ihalelere ilişkin itirazen şikayet başvurularını inceleyerek sonuçlandırmak görevi bulunmaktadır. Doğrudan temin usulüyle yapılan alımın 4734 sayılı Kanun kapsamında olmadığı ve idarenin bu konudaki kararına karşı yetkili idare mahkemesine başvurulması gerektiği tespit edildiğinden, incelemeye konu başvuru açısından Kamu İhale Kurumunun inceleme görev ve yetkisi bulunmamaktadır.
