Hazır Beton İş Kalemlerinde Aşırı Düşük Teklif Açıklaması: Mesafe Kriterinin Belirlenmesi ve Tebliğ’e Uygunluk Sorunu
Türkiye’de kamu alımlarında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi, ihale süreçlerinin sağlıklı, rekabetçi ve şeffaf şekilde yürütülmesini sağlamayı amaçlayan önemli bir mekanizmadır. Bu kapsamda Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.16’ncı maddesi, hazır beton iş kalemlerine ilişkin açıklamaların hangi esaslara dayalı olarak yapılacağını açık şekilde düzenlemektedir.
Söz konusu Tebliğ hükmü, hazır betonun niteliği gereği belirli bir süre içinde kullanılmak zorunda olması nedeniyle, açıklamalarda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın rayiçlerinin kullanılmasını esas almakta ve en önemlisi, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin idarece belirlenmesi zorunluluğunu getirmektedir. Bu zorunluluk, hem fiyat oluşumunun objektif temellere dayanmasını sağlamakta hem de mesafe ve süreye bağlı fiziksel sınırlılıkların göz ardı edilmesini engellemektedir.
1. Azami Mesafenin Belirlenmesi Zorunluluğu
Tebliğ’in 45.1.13.16’ncı maddesi uyarınca idare:
-
TS 13515 Standardında belirtilen taşıma ve yerleştirme sürelerini,
-
Karayolu Trafik Yönetmeliği’ndeki azami hız sınırlarını,
dikkate alarak hazır beton santrali ile iş yeri arasındaki azami mesafeyi tespit etmekle yükümlüdür.
Bu mesafenin;
-
aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında açıkça belirtilmesi,
-
isteklilerin fiyat teklifi sunarken bu mesafenin dışına çıkmaması,
Tebliğ gereğidir. Dolayısıyla, mesafenin belirlenmemesi, aşırı düşük teklif açıklama sürecinin hukuken sakatlanmasına yol açmaktadır.
2. Somut Olayda İdarenin Eksikliği
İnceleme konusu ihalede idare, hazır beton analiz girdisine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması isterken:
-
hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafeyi belirlememiş,
-
açıklama talep yazısında bu mesafeye yer vermemiştir.
Bu durum, Tebliğ’in açık hükmü karşısında usule aykırılık oluşturmaktadır.
Nitekim Kurul değerlendirmesinde de:
-
Mesafenin belirlenmemesi nedeniyle yapılan aşırı düşük teklif açıklaması sürecinin sağlıklı ve hukuka uygun olmadığı,
-
Bu nedenle açıklamanın yenilenmesi gerektiği,
-
Başvuru sahibinin iddiasının bu yönüyle yerinde olduğu
tespit edilmiştir.
3. Diğer İddiaların İncelenmesine Gerek Bulunmaması
Hazır beton mesafesine ilişkin eksiklik tespit edildiği için:
-
İdarenin açıklama istemi,
-
İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklaması,
hukuken geçerli bir inceleme zemini oluşturmadığından, başvuru sahibinin diğer itirazlarının esas bakımından değerlendirilmesine bu aşamada gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu yaklaşım, aşırı düşük teklif açıklamasının yeniden istenmesiyle birlikte sürecin başa döndüğü ve önceki açıklamaların hukuki sonuç doğurmayacağı yönündeki yerleşik KİK uygulamalarıyla uyumludur.
Sonuç
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.16’ncı maddesi doğrultusunda hazır beton üretim tesisine ilişkin azami mesafe belirlenmeden yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının hukuken geçerli olmadığı açıktır. Bu nedenle idarenin aşırı düşük teklif açıklamasını yeniden istemesi gerekmektedir.
Bu çerçevede başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuş, mesafe belirlenmeksizin yapılan değerlendirmeler ise hukuken geçersiz sayılmıştır.
