Hizmet Alımı İhalelerinde Yüklenicinin Demirbaş, Bakım ve Hasar Sorumluluğu: Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve Teknik Şartname Çerçevesinde Bir İnceleme
Giriş
Hizmet alımı ihalelerinde yüklenicinin sorumluluklarının kapsamı, çoğu zaman Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ile teknik ve idari şartnamelerde yer alan düzenlemelerin birlikte yorumlanmasını gerektirmektedir. Özellikle idare tarafından teslim edilen demirbaş, makine, cihaz ve ekipmanların kullanım sürecinde bakım, onarım ve doğabilecek zararların kime ait olacağı hususu, uygulamada uyuşmazlıklara konu olmaktadır. Bu makalede, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri ile teknik şartname düzenlemeleri birlikte değerlendirilerek, yüklenicinin sorumluluk alanının sınırları ele alınmaktadır.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde Yüklenicinin Genel Sorumlulukları
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 6’ncı maddesinde, yüklenicinin işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlamak, yürütmek, tamamlamak ve ortaya çıkabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak gidermekle yükümlü olduğu açıkça düzenlenmiştir. Bu sorumluluğun yerine getirilebilmesi için gerekli her türlü işçilik, malzeme, tesis ve ekipmanın temini de yükleniciye bırakılmıştır.
Bununla bağlantılı olarak, 15’inci maddede, yüklenicinin kamu düzenine uygun davranma, kamuya veya üçüncü kişilere ait mallara zarar vermeme yükümlülüğü hüküm altına alınmış; bu yükümlülüklerin ihlali nedeniyle idarenin uğrayacağı tüm zarar, ceza ve tazminatların mali sonuçlarıyla birlikte yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilmiştir.
Şartname’nin 21’inci maddesi, işlerin kabul tarihine kadar bakım ve korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğunu düzenlerken; 33’üncü maddede, kabul işlemleri onaylanıncaya kadar yapılan işlerin her türlü sorumluluğunun tamamen yükleniciye ait olduğu, kusur ve eksikliklerden kaynaklanan onarım ve bakım işlerinin yüklenici tarafından derhal ve kendi hesabına yapılacağı ifade edilmiştir. Ayrıca 48’inci maddede, kabul süreci boyunca işlerin bakımının yükleniciye ait olduğu açıkça vurgulanmıştır.
Teknik Şartname’de Demirbaş ve Bakım Yükümlülükleri
Teknik Şartname’de yer alan düzenlemeler incelendiğinde; ihale konusu yemek hizmetinin idareye ait mutfaklarda yürütüleceği, sözleşmenin imzalanmasını müteakip demirbaş, araç, gereç, makine ve malzemelerin Demirbaş Teslimat Formu ile yükleniciye teslim edileceği anlaşılmaktadır. Yüklenici, bu demirbaşları sözleşme süresince korumak, iş bitiminde ise evsaf ve miktar olarak aynen iade etmekle yükümlüdür.
Teknik Şartname hükümleri uyarınca, kullanım süresince demirbaşlarda meydana gelen zarar, ziyan ve kayıpların telafisi yükleniciye aittir. Hasar gören veya kaybolan demirbaşların, teslim tutanağında belirtilen nitelikte olmak üzere piyasadan temin edilerek yerine konulması gerekmektedir. Anlaşmazlık hâlinde ise zarar bedellerinin Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre yükleniciden tahsil edileceği düzenlenmiştir.
Ayrıca, yüklenicinin teslim edilen cihaz ve ekipmanları tekniğine uygun kullanması, periyodik bakım, onarım ve kalibrasyon işlemlerini (yedek parça dâhil) yaptırması zorunludur. Hizmetin sürekliliğini sağlamak amacıyla, arızalı ekipmanların idarenin belirlediği süre içinde tamir edilmemesi hâlinde, idarece yapılan masrafın iki katının yüklenicinin hak edişinden kesileceği de açıkça belirtilmiştir.
Hukuki Değerlendirme
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde yer alan hükümler, yüklenicinin yalnızca hizmetin ifasından değil, hizmet süresince kullanılan tüm malzeme ve ekipmanlardan da sorumlu olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Teknik Şartname’de yer alan demirbaşların bakım ve onarımına ilişkin düzenlemeler, Genel Şartname’de tanımlanan yüklenicinin genel sorumluluklarının somutlaştırılmasından ibarettir.
Bu kapsamda, yüklenicinin kullanımına bırakılan idareye ait demirbaşların bakım ve tamir sorumluluğunun yükleniciye ait olması; yüklenicinin kusuru veya kullanımından kaynaklanan zararların kendisine yüklenmesi hukuka ve mevzuata uygundur. Bu durum, yükleniciye yeni veya öngörülmeyen bir sorumluluk yüklenmesi anlamına gelmemekte; aksine Genel Şartname’de açıkça düzenlenen sorumluluk alanının teknik şartname ile detaylandırılmasını ifade etmektedir.
Sonuç
Hizmet alımı ihalelerinde, idare tarafından teslim edilen demirbaş, makine ve ekipmanların bakım, onarım ve korunmasına ilişkin yükümlülükler, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi gereği yüklenicinin genel sorumlulukları kapsamındadır. Teknik Şartname’de bu yönde yapılan düzenlemeler, mevzuata uygun olup yüklenicinin kusurundan veya kullanımından kaynaklanan zararların yükleniciye ait olacağı yönündeki genel ilkenin doğal bir sonucudur. Bu nedenle, başvuru sahibinin söz konusu düzenlemelere ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılması hukuki açıdan isabetlidir.
