Hizmet Alımı İhalelerinde Araçlara İlişkin YAŞ, RENK VE MODEL BELİRLENMESİNDE İdarenin Takdir Yetkisi
Giriş
Hizmet alımı ihalelerinde, işin sağlıklı ve kesintisiz biçimde yürütülebilmesi için kullanılacak araçlara ilişkin teknik kriterlerin belirlenmesi, idarelerin sorumluluğu ve yetkisi kapsamında yer almaktadır. Ancak bu yetkinin kullanımı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleriyle sınırlandırılmış olup, rekabeti daraltıcı ve fırsat eşitliğini zedeleyici düzenlemelerden kaçınılması zorunludur. İnceleme konusu olayda, araç kiralanmasına ilişkin teknik şartname düzenlemeleri bu çerçevede değerlendirilmiştir.
İhale Dokümanında Yer Alan Araç Düzenlemeleri
İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden; ihale konusu iş kapsamında 2 adet binek, 72 adet pick-up, 10 adet minibüs ve 5 adet engelli minibüs aracın kiralanmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Teknik Şartname’de;
-
Binek araçlar için en fazla 100.000 km ve en düşük 2019 model,
-
Pick-up araçlar için en fazla 150.000 km ve en düşük 2019 model,
-
Minibüs ve engelli minibüsler için en fazla 300.000 km ve en düşük 2017 model
şartları getirilmiş; ayrıca binek ve pick-up araçların siyah, beyaz veya gri renkte olması istenmiştir.
Teknik Kriterlerin Belirlenmesinde Hukuki Çerçeve
Kamu ihale mevzuatına göre, teknik şartnamelerde yer alacak kriterlerin;
-
İdarenin asgari ihtiyaçlarını karşılayacak,
-
Verimlilik ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik,
-
Rekabeti engelleyici nitelik taşımayan,
-
Tüm istekliler için eşitlik ve fırsat eşitliği sağlayacak
şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. İdareler, ihale konusu hizmetin niteliğini, süresini ve kapsamını dikkate alarak hangi teknik kriterleri belirleyip belirleyemeyecekleri hususunda belli bir serbestiye sahip olmakla birlikte, bu serbesti Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelerle sınırlandırılmıştır.
Somut Düzenlemelerin Değerlendirilmesi
Yapılan incelemede, idarenin kiralanacak araçların tamamı için tek tip model yılı öngörmediği, araç türlerine göre farklı model yılı ve kilometre sınırları belirlediği görülmektedir. Bu durum, araçların kullanım amaçları, faydalı ömürleri ve işin süresi dikkate alınarak farklılaştırmaya gidildiğini ve bu yönüyle rekabetin gözetildiğini göstermektedir.
İşin süresi ve araçların hizmette kullanılacağı yoğunluk dikkate alındığında, binek, pick-up, minibüs ve engelli minibüs araçlar için getirilen asgari model yılı ve azami kilometre sınırlarının, idarenin ihtiyacını karşılamaya ve hizmetin aksamadan yürütülmesine yönelik olduğu; kamu yararı ve hizmet gerekleriyle uyumlu biçimde belirlendiği anlaşılmaktadır.
Binek ve pick-up araçların belirli renklerde olmasının istenmesi ise, araç filosunda görsel bütünlük sağlanmasına yönelik olup, idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmiştir. Bu düzenlemenin, ihaleye katılımı sınırlayıcı veya rekabeti engelleyici nitelik taşımadığı görülmektedir.
Yeterlik Kriteri Olmaması ve Takdir Yetkisi
İhale dokümanında, araçların yüklenicinin kendi malı olması yönünde bir yeterlik kriteri öngörülmemiştir. Dolayısıyla istekliler, söz konusu araçları kiralama veya satın alma yoluyla temin edebilecektir. Bu durum, düzenlemenin ihaleye katılımı daraltıcı bir etki doğurmadığını göstermektedir.
İdarelerin, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olmak kaydıyla ihtiyaçlarını tespit etme ve bu ihtiyaca yönelik teknik kriterleri belirleme konusunda takdir yetkisi bulunduğu; 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi gereğince de ihtiyaçlarını uygun şartlarla ve zamanında karşılamakla yükümlü oldukları açıktır.
Sonuç
Tüm bu değerlendirmeler ışığında; araçlara ilişkin teknik kriterlerin idarenin ihtiyacına uygun şekilde belirlendiği, rekabeti engelleyici nitelik taşımadığı ve idarenin takdir yetkisi kapsamında kaldığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, başvuru sahibinin söz konusu düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu yönündeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılması hukuka uygundur.
