Hizmet Alımı İhalelerinde Personel Niteliklerine İlişkin Düzenlemeler ve Yaş Sınırı Uygulaması
Giriş
Hizmet alımı ihalelerinde, ihale konusu işin gereği olarak çalıştırılacak personelin sayısı ve niteliklerinin belirlenmesi, idarelerin organizasyon ve hizmet gerekleri kapsamında değerlendirilmesi gereken önemli bir husustur. Ancak bu yetki, mevzuatla çizilen sınırlar içerisinde kullanılmalı; rekabeti, eşitliği ve çalışma hakkını zedeleyici sonuçlar doğurmamalıdır. İnceleme konusu olayda, şoförlü araç kiralama hizmet alımı ihalesinde sürücülere yönelik getirilen yaş sınırı bu çerçevede ele alınmıştır.
Mevzuat Çerçevesi
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 40’ıncı maddesinde, ihale konusu işin niteliği esas alınarak çalıştırılması öngörülen personelin sayısı ve niteliklerinin ihale dokümanında belirtileceği hükme bağlanmıştır. Aynı maddede, idarelerin ihaleye katılım veya yeterlik kriteri olarak;
-
Personel çalıştırıldığına veya çalıştırılacağına,
-
Personelin sayısı veya niteliklerine
ilişkin belge isteyemeyeceği açıkça düzenlenmiştir.
Bu hükümden hareketle, idarelerin personelin sahip olması gereken nitelikleri belirleme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu, ancak bu yetkinin emredici mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak ve ihale konusu işin gerektirdiği ölçüyle sınırlı olacak şekilde kullanılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Personel Niteliklerine İlişkin Düzenlemelerin Değerlendirilmesi
İhale dokümanında yer alan düzenlemelere göre, ihale konusu iş kapsamında toplam 89 şoförün çalıştırılması öngörülmüş ve bu şoförlerin en az 22, en fazla 65 yaşında olmaları şartı getirilmiştir. Söz konusu ihalenin, personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı ihalesi olmadığı, aksine şoförlü araç kiralama hizmet alımı olduğu görülmektedir.
İhale konusu iş; Ankara Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve bağlı kuruluşların hizmetinde kullanılmak üzere araç temini ve bu araçların şoförlü olarak işletilmesini kapsamaktadır. Bu bağlamda, sürücülerin araç kullanımı sırasında;
-
Can ve mal güvenliği,
-
Dikkat, fiziksel yeterlilik ve refleks kabiliyeti,
-
Hizmet verilen hassas gruplar ve kamusal sorumluluk
gibi unsurların önem arz ettiği açıktır.
Yaş Sınırının Ölçülülüğü ve Kamu Yararı
Şoförler için asgari yaş sınırının 22 olarak belirlenmesi, araç kullanımında gerekli tecrübe ve olgunluğun sağlanmasına yönelik bir düzenleme niteliği taşımaktadır. Benzer şekilde, azami yaş sınırı belirlenmesi de, hizmetin güvenli ve etkin şekilde yürütülmesi amacıyla idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmiştir.
Bu tür bir düzenlemenin, personelin fiziksel yeterliliği ve işin gerektirdiği güvenlik koşullarıyla doğrudan bağlantılı olduğu; keyfi veya ayrımcı bir nitelik taşımadığı, aksine işin mahiyetine uygun ve ölçülü bir kriter olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, ihale dokümanında yer alan yaş sınırı düzenlemesinin çalışma hakkını sınırlayan hukuka aykırı bir düzenleme olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Sonuç
Mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde;
-
İdarenin, ihale konusu işin niteliği gereği çalıştırılacak personelin niteliklerini belirleme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu,
-
Şoförlere yönelik yaş sınırının, işin güvenli, etkin ve verimli biçimde yürütülmesini amaçladığı,
-
Düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle uyumlu olduğu
anlaşılmaktadır. Bu nedenle, başvuru sahibinin şoförlere ilişkin yaş sınırı düzenlemesinin mevzuata aykırı olduğu yönündeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılması hukuka uygundur.