Araç Kiralama İhalelerinde Model Yılı Şartı: Rekabet ve Tasarruf İlkesi Açısından Değerlendirme

Giriş

Kamu kurumlarının gerçekleştirdiği ihalelerde temel amaç; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasıdır. Bu kapsamda özellikle araç kiralama ihalelerinde getirilen model yılı ve kilometre sınırlamaları, rekabet ve maliyet açısından önemli tartışmalara yol açmaktadır.

Tasarruf Tedbirleri Genelgesi Ne Diyor?

17 Mayıs 2024 tarihli 2024/7 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile:

• Kamu harcamalarında tasarruf sağlanması
• Kaynakların verimli kullanılması
• Gereksiz maliyetlerin önlenmesi

amaçlanmıştır.

Bu genelgeye göre:

• Araç kiralamalarında yeni model araç zorunluluğu getirilmemelidir
• Ekonomik olması halinde:
  • Binek araçlarda 10 yaşına kadar
  • Diğer araçlarda 15 yaşına kadar araçlar tercih edilebilir

Teknik Şartnamedeki Sınırlayıcı Düzenleme

İncelenen ihalede teknik şartnamede:

• Araçların en az 2024 model olması
• En fazla 50.000 km’de olması

şartı getirilmiştir.

Bu düzenleme:

• Piyasadaki birçok uygun aracı ihale dışı bırakmaktadır
• İsteklilerin katılımını sınırlandırmaktadır

Rekabet İlkesi Açısından Değerlendirme

Kamu ihale mevzuatına göre:

• İhale dokümanları rekabeti engelleyici nitelikte olmamalıdır
• Gereksiz teknik kısıtlamalar katılımı daraltır

Bu kapsamda:

• Sadece yeni model ve düşük kilometre şartı getirilmesi
  👉 rekabeti azaltıcı bir etki yaratmaktadır

İdarenin Gerekçelerinin Yetersizliği

İdare tarafından ileri sürülen gerekçeler:

• Model yılı ve kilometre şartını zorunlu kılmamaktadır
• Objektif verilere dayanmamaktadır
• Teknik bir zorunluluktan ziyade tercihe dayalı görünmektedir

Bu nedenle söz konusu düzenlemeler:

• Mevzuat açısından yetersiz ve geçersiz kabul edilmiştir

Tasarruf ve Verimlilik İlkesi Açısından Sonuç

Kamu alımlarında temel ilke:

👉 İhtiyacı karşılayan en uygun mal veya hizmeti en ekonomik şekilde temin etmektir

Ancak:

• Yeni model araç zorunluluğu
• Düşük kilometre sınırlaması

👉 maliyeti artırıcı etki yaratmaktadır

Bu durum:

• Tasarruf ilkesi ile çelişmektedir
• Kamu kaynaklarının etkin kullanımını engellemektedir

Hukuki Değerlendirme

Yapılan inceleme sonucunda:

• Teknik şartnamede yer alan model yılı ve kilometre şartları
  rekabeti kısıtlayıcı niteliktedir
• Tasarruf Tedbirleri Genelgesi ile uyumlu değildir
• İdarenin gerekçeleri yeterli bulunmamıştır

Bu nedenle:

• Başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür

Sonuç

Kamu ihalelerinde:

• Teknik şartnameler rekabeti artırıcı şekilde hazırlanmalıdır
• Gereksiz sınırlamalar mevzuata aykırılık oluşturur
• Araç kiralama ihalelerinde yeni model zorunluluğu getirilmesi doğru değildir

Bu doğrultuda, model yılı ve kilometreye ilişkin katı şartların kaldırılması, hem rekabeti artıracak hem de kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağlayacaktır.