Özel Sektör İşlerinde Noter Onaylı Sözleşme Şartı ve İş Deneyim Belgesi: Danıştay’ın Dengeleyici Yaklaşımı ( Danıştay 13. Dairesinin 06.12.2021 tarihli kararı doğrultusunda değerlendirme)
Giriş
Kamu ihalelerine katılımda iş deneyim belgeleri, isteklilerin mesleki ve teknik yeterliklerinin tespitinde temel araçlardan biridir. Özellikle özel sektörde gerçekleştirilen yapım işlerinden elde edilen deneyimlerin kamu ihalelerinde kullanılabilmesi için Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde birtakım şartlar öngörülmüştür. Bunlardan biri de iş deneyimine esas sözleşmenin noter onaylı olmasıdır.
Danıştay Onüçüncü Dairesininı kararı, noter onaylı sözleşme şartının hukuki niteliği ve bu şartın iş deneyim belgesi verilmesine etkisi bakımından önemli tespitler içermektedir.
Uyuşmazlığın Konusu
Davacı şirket, özel sektörde gerçekleştirdiği bir alışveriş merkezi projesindeki yapım işlerine ilişkin iş deneyim belgesi talebinde bulunmuştur. Ancak idare, iş deneyimine dayanak sözleşmenin noter onaylı olmadığı gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir.
Davacı ise noter onayının kanunda öngörülmediğini, işin fiilen tamamlandığını ve sırf bu nedenle iş deneyim belgesi verilmemesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Danıştay’ın İlk Tespiti: Noter Onayı Şartı Hukuka Uygundur
Kararda öncelikle Yönetmelik’in 45/b maddesinde yer alan “noter onaylı sözleşme” şartı incelenmiştir.
Danıştay, Kamu İhale Kurumunun 4734 sayılı Kanun’dan aldığı düzenleme yetkisi kapsamında bu şartı getirebileceğini belirtmiştir. Ayrıca noter onayının;
- Hukuki güvenliği sağlama,
- Sözleşme değişikliklerini denetleme,
- Sonradan gerçeğe aykırı belge oluşturulmasını önleme,
- İş deneyiminin sağlıklı şekilde doğrulanmasını temin etme
amaçlarına hizmet ettiğini vurgulamıştır. Bu nedenle düzenleyici işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Asıl Önemli Nokta: Şekil Şartı Tek Başına Ret Sebebi Olamaz
Kararın en dikkat çekici yönü ise uygulama işlemine ilişkin değerlendirmedir.
Danıştay’a göre Yönetmelik’te noter onaylı sözleşmenin yanında;
- Yapı ruhsatı,
- Yapı kullanma izin belgesi,
- SGK işyeri bildirgesi,
- Faturalar ve mali belgeler
gibi birçok doğrulayıcı belge de istenmektedir. Bu belgelerin tamamı birlikte değerlendirildiğinde işin gerçekten yapılıp yapılmadığı güvenilir şekilde tespit edilebilir.
Bu nedenle, yalnızca sözleşmede noter onayı bulunmaması gerekçesiyle başvurunun doğrudan reddedilmesi, iş deneyim belgesi sisteminin amacına uygun düşmemektedir.
Kararın Kamu İhale Hukuku Açısından Önemi
Karar, kamu ihale hukukunda şekil şartları ile maddi gerçek arasındaki dengeyi ortaya koymaktadır.
Danıştay bir taraftan noter onayı şartının hukuka uygun olduğunu kabul etmiş, diğer taraftan bu şartın mutlak ve tek belirleyici unsur olarak uygulanamayacağını belirtmiştir.
Böylece mahkeme;
- Şekil şartlarının korunması,
- Gerçek iş deneyiminin göz ardı edilmemesi,
- Rekabetin engellenmemesi,
- Ölçülülük ilkesinin gözetilmesi
arasında dengeli bir yaklaşım geliştirmiştir.
Sonuç
Danıştay’ın bu kararı, özel sektörde gerçekleştirilen yapım işlerinden kaynaklanan iş deneyim belgeleri bakımından önemli bir içtihat niteliğindedir.
Karara göre noter onaylı sözleşme şartı geçerliliğini korumaktadır. Ancak idareler, sırf sözleşmenin noter onaylı olmamasını gerekçe göstererek iş deneyim belgesi taleplerini reddedemezler. Başvuru dosyasındaki diğer belgeler birlikte değerlendirilmeli; işin gerçekten yapıldığı ve deneyimin kazanıldığı anlaşılabiliyorsa iş deneyim belgesi düzenlenmelidir.
Bu yaklaşım, kamu ihale sisteminin temel amaçları olan rekabetin sağlanması, kaynakların verimli kullanılması ve gerçek mesleki deneyimin korunması bakımından önemli bir yargısal güvence oluşturmaktadır.
