ARAÇLARIN KM SINIRI GETİRİLMESİ MÜMKÜN MÜDÜR?
Araçların km’si 50.000 km’yi aşmamış olmalıdır.” ifadesine yer verildiği, söz konusu ifadenin ihaleye katılacak isteklileri sınırlayan bir ifade olduğu
İddia edilmiştir.
KİK KARARINDA;
İdareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında, İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde “Araçların Km’si 50.000 km’yi aşmamış olmalıdır” düzenlemesinin bulunduğu, ihale konusu işin 01.10.2019-30.09.2022 tarihlerini kapsadığı ve işin yapılacağı alanın yüzölçümü olarak geniş olması nedeniyle daha yeni ve sağlıklı araçlarla söz konusu hizmetin yürütülebilmesi amacıyla kullanılacak araçların fazla kullanılmamış, yıpranmamış ve sorunsuz olmasının idarenin ihtiyacı olduğu, söz konusu ihtiyaç çerçevesinde düzenleme yapılarak ihale dokümanında yer verildiği ifade edilerek başvuru reddedilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü yer almaktadır.
İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde hizmet işinin gerçekleştirilmesinde kullanılacak araçlarla ilgili teknik kriterler belirtildikten sonra araçların 50.000 km’yi aşmamış olma şartı bulunduğu düzenlemesine yer verildiği belirlenmiştir.
İhaleye ilişkin Teknik Şartname’nin “Araçların Çalıştırılmasına Yönelik Hususlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “ 1) Sözleşme süresi boyunca araç ve iş makinelerinin sevk ve idaresi, İdareye ait olacaktır.
2) Araçlar; Sakarya İli Adapazarı sınırları içinde bulunan 84 mahallede, çöp toplama ve nakletme, yol yıkama, yol süpürme, moloz ve çekyat toplama ve nakletme, konteyner tamir ve yıkama işlerinde kullanılacaktır. Araçlar 24 (yirmi dört) saat İdarede kalacak şekilde, gece veya gündüz, hafta sonu veya hafta içi, resmi tatil günleri de dâhil olmak üzere kullanılacaktır. Araçlar, gece ve gündüz kullanılmayan saatlerde, İdareye ait şantiye alanında park ettirilecektir.
3) Araçların her türlü bakım-onarımı, lastik, yedek parça, yağ ile her türlü vergi, muayene, tam kasko ve trafik sigortası ile mali mesuliyet sigortası vb. giderler Yükleniciye ait olacaktır. (Araçların bakım onarım, lastik tamiri vb. işlemleri 7/24 saat esasına göre araçların park edileceği alana yapılacak araç bakım onarım atölyesinde yapılacaktır. Yüklenici bu işlemlerden herhangi bir ücret talep etmeyecektir.)
4) 01.04.2017 tarih ve 30025 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Kış Lastiği Kullanma Zorunluluğu ile ilgili Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ Kapsamına giren araçlarda ilgili tebliğe uygun lastik kullanılacaktır. Araç lastiklerinin, deformasyona uğrayan ve diş derinliği yasal sınırın altına düşen lastikler yüklenici tarafından değiştirilecek ve araçlarda yedek lastik bulundurulacaktır.
5) Araçlarda, 2918 sayılı “Karayolları Trafik Kanunu” nun 31/1-A maddesinin zorunlu kıldığı tüm malzemeler (takoz, çekme halatı, ilk yardım seti, yangın söndürme cihazı vb.) bilgi ve belgeler (trafik ve tescil belgesi, trafik sigortası, egzoz emisyon pulu, vb.) bulundurulacaktır. Belge ve teçhizatların eksikliğinden kaynaklanıp idareye ve sürücülere gelecek tüm cezalar Yüklenici tarafından karşılanacaktır.
6) İdare, kiralanacak araçlara akaryakıt alımı için taşıt tanıma sistemi (TTS) takabilecektir.
7) Yüklenici, araçların her türlü bakım ve onarımını (gerektiğinde yolda kalma durumunda müdahale) teminen araç park alanına Yüklenici tarafından kurulan araç bakım onarım atölyesinde bakım onarımları yapılacaktır. Araç park alanında aracın arızası giderilemediği durumlarda Marmara bölgesinde aracın bakım onarımının yapılması için en az bir yetkili servis tespit edecek ve bütün bu işler Yüklenicinin bilgi ve denetiminde, söz konusu yetkili servislerde yapılacak ve bu işlemlerden doğacak mali yükümlülükler Yükleniciye ait olacaktır.
8) Araç veya iş makinesi kullanıcılardan veya herhangi bir şekilde öngörülemeyen sebeplerden kaynaklanan hasar oluşumlarında, yüklenici tarafından kullanıcılara verilecek eğitimler doğrultusunda kullanıcılar tarafından hasar tespit tutanağı doğru bir şekilde doldurulup idareye teslim edilecektir. Tutulan hasar tespit tutanağı doğrultusunda gerekli onarım işlemleri yüklenici tarafından yapılacaktır. İdare tarafından kurulacak hasar tespit komisyonu tarafından hasarın kullanıcı kaynaklı olduğunun tespiti durumunda hata oranını belirlenerek Yükleniciye bildirilecektir. Hasar bedelinin kasko veya sigorta tarafından karşılanmadığı hallerde de idarece araç kullanıcısına rücu hakkı saklı kalmak kaydıyla, hasar yüklenici tarafından karşılanacaktır.
9) Periyodik bakım zamanları gelmiş araçlar Yüklenicinin araç park alanına kurduğu bakım onarım atölye yetkilileri tarafından takibi yapılıp, bakım onarım periyodu gelen araçların bakım onarımlarını yaptıracaktır. Bakıma alınan araç 6 saat içerisinde bakım – onarım ile ilgili tüm işlemler yapılıp, araca yapılan tüm işlemleri gösterir servis imzalı evraklar ile birlikte İdareye teslim edilecektir. 6 saat içerisinde bakım-onarım işleri bitmeyen araçlar için 24 saat içerisinde ikame araç tahsis edilecektir.
10) Kiralama süresi içerisinde araçlardan herhangi birinin mekanik, elektronik, elektromekanik, kaporta ve benzeri arızalardan dolayı çok sık hizmet dışı kalması ve bu arızaların teknik olarak çözümlenememesi durumunda ya 24 saat içerisinde İdareye ikame araç verilecek veya muayene tespit komisyonu tarafından yaşanan durumun tutanak ile tespit edilmesi halinde, aracın şartnamede belirtilen özelliklere sahip yeni bir araç ile değişimi sağlanacaktır Değişilecek araç için İdarenin yazılı onayı alınacaktır. İdare onayı alınmamış araçla hizmet görülmüş sayılmayacak olup hak edişi yapılmayacaktır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.
Yukarıda yapılan düzenlemelerden, ihaleye konu hizmet kapsamında kullanılacak araçların; Sakarya İli Adapazarı sınırları içinde bulunan 84 mahallede, çöp toplama ve nakletme, yol yıkama, yol süpürme, moloz ve çekyat toplama ve nakletme, konteyner tamir ve yıkama işlerinde kullanılacağı, araçların 24 (yirmi dört) saat idarede kalacak şekilde, gece veya gündüz, hafta sonu veya hafta içi, resmi tatil günleri de dâhil olmak üzere kullanılacağı, araçların her türlü bakım-onarımı, lastik, yedek parça, yağ ile her türlü vergi, muayene, tam kasko ve trafik sigortası ile mali mesuliyet sigortası vb. giderlerinin yükleniciye ait olacağı anlaşılmaktadır.
İdarece, ihale konusu işin 01.10.2019-30.09.2022 tarihlerini kapsadığı, işin süresi boyunca araçların her gün kullanılacağı ve işin yapılacağı alanın yüzölçümü olarak geniş olması nedeniyle daha yeni ve sağlıklı araçlarla söz konusu hizmetin yürütülebilmesi, araçların bakım onarım masraflarının minimumda tutulması amacıyla, kullanılacak araçların fazla kullanılmamış, yıpranmamış ve sorunsuz olmasının temini için İdari Şartname’de araçların 50.000 km’yi aşmamış olma şartı bulunduğu düzenlemesine yer verildiği ifade edilmiştir.
09.09.2019 tarihli ve E.2019/16482 sayılı Kurum yazısı ile idareden araçlara ilişkin İdari Şartname’de yapılan 50.000 km düzenlemesinin gerekçesi ile belirtilen araçların işin süresi olan 36 ay süre içerisinde yaklaşık katedecekleri mesafe bilgisi ile araçların ihale tarihi itibarıyla mı 50.000 km’yi aşmamış olma şartının arandığı, yoksa işin süresi boyunca mı araçların 50.000 km’yi aşmamış olması gerektiği bilgisinin gönderilmesi talep edilmiştir.
İdarenin 12.09.2019 tarihli ve E.22886 sayılı yazısında, “… İhale konusu işin 01.10.2019-30.09.2022 tarihlerini kapsadığı ve işin yapılacağı alanın yüzölçümü olarak geniş olması ve ekli tutanakta da belirtildiği gibi fazla km yapmış araçların sıklıkla arıza çıkartarak hizmetin aksamasına sebebiyet vermesi nedeniyle bu ve benzeri sorunların yaşanmaması adına daha yeni ve sağlıklı araçlarla söz konusu hizmetin yürütülebilmesi hedeflenmiş, kullanılacak araçların fazla kullanılmamış, yıpranmamış ve sorunsuz olması idaremizce tercih edilerek, söz konusu ihtiyaca göre ihale dokümanında düzenlenmeye yer verilmiştir. Dolayısıyla idaremizce ihaleye katılan isteklileri sınırlayıcı, kısıtlayıcı ve rekabeti engelleyici ortam yaratmak değil aksine sağlıklı ve kaliteli hizmet amaçlanmıştır.
…
“Araçların “km’si 50.000 km.yi aşmamış olmalıdır.” ifadesi ile araçların işe başlama tarihi olan 01.10.2019 tarihinde 50.000 km’yi aşmamış olması gerektiği belirtilmektedir.” ifadelerine yer verilmiştir.
İlgili yazı ekinde ise yapılan hesaplamalar neticesinde 36 aylık süreç içerisinde ihale kapsamındaki araçların yaklaşık olarak katedecekleri mesafeleri gösteren tablonun yer aldığı görülmüştür. Tablodan araçların 3 yıl içerisinde ortalama 38.700-47.880 km arasında değişen mesafe kateceği belirlenmiştir. Ayrıca söz konusu yazıda, arıza tespit tutanaklarında geçmişe dönük olarak idarece incelemeler yapıldığı, yapılan incelemeler sonucunda km’si yüksek olan araçlarda sıklıkla arıza meydana geldiğinin tespit edildiği belirtilmiştir.
İhalelerde araçlara ilişkin km sınırının getirilmesinin işin daha sorunsuz araçlarla yürütülmesi amacına yönelik olarak yapıldığı ifade edilmekte ise de, söz konusu düzenlemenin ihalede rekabet ilkesini engelleyici sonuç doğurmaması için araçların niteliği, işin süresi gibi kriterler göz önüne alınarak, yapılan düzenlemenin fayda/maliyet açısından gerekli olup olmadığının ayrıntılı olarak irdelenmesi sonucunda karar verilmesi gerekmektedir. Şikâyete konu ihalede kullanılacak olan araçların Adapazarı ilçesi sınırlarında bulunan 84 mahallenin meydan, bulvar, cadde, sokak ve buralarda bulunan hastane, öğretim kurumu, ibadethane, park ve boş alanlarda bulunan çöp niteliğindeki atıkların toplanması ve nakledilmesi, meydan, bulvar, cadde, sokak ve boş alanların süpürülmesi, yol yıkama aracı ile yıkama yapılması, konteynerlerin yıkanması ve tamiri, moloz ve atık ev eşyalarının toplanarak nakledilmesinde kullanılacağı belirlenmiştir. Yapılan düzenleme ile ağırlıklı olarak çöp toplama işinde kullanılacak olan araçlar için işe başlama tarihi itibarıyla getirilen 50.000 km sınırının oldukça düşük olduğu, ayrıca işin süresi içerisinde araçların toplamda katedeceği km.ler dikkate alındığında getirilen 50.000 km sınırlaması şartı ile rekabet ilkesinin kısıtlandığı, bu durumun ihalede daha yeni araçların kiralanmasını/satın alınmasını gerekli kılacağı ve bunun da teklif maliyetlerinin yükselmesine sebep olacağı anlaşılmıştır. Bu kapsamda, idarece yapılan düzenlemenin bu şartlar altında objektif bir kriter olarak değerlendirilemeyeceği ve rekabet ilkesi açısından uygun olmadığı belirlendiğinden, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
İdarenin koymuş olduğu makul gerekçeler doğrultusunda sadece teklif maliyetlerinin yükselmesine sebep olacağı gerekçesiyle böyle bir karar oluşturulmasının doğru olmadığını düşünüyoruz.
