Kamu İdaresi Türü Belediyeler ve Bağlı İdarelerkararı yazdır
Yılı 2016
Dairesi 6
Karar No 522
İlam No 70
Tutanak Tarihi 6.2.2018
Kararın Konusu Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Spor Kulübüne Taşınmaz Tahsis Edilmesi.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.” denilmek suretiyle belediye meclisine taşınmaz malları tahsis yetkisi verilmiştir. Meclisin bu yetkisini nasıl ve ne şekilde kullanacağı ise aynı Kanun’un “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin (d) bendi ile hüküm altına alınmış olup, söz konusu maddede “Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
……
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.
Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.” denilmektedir.
Yukarıda yazılı mevzuat hükümleri gereği belediyeler, meclis kararı ile taşınmazlarını mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına bedelli veya bedelsiz olarak süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bunun dışında bir gerçek veya tüzel kişiye tahsis yapılamaz.
Anılan Kanun’un “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin (f) bendi ile belediye başkanına “ Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek” görevi verilmiş olup, belediye başkanının 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde hükme bağlandığı üzere sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde kullanımını sağlamak konusunda meclislerine karşı sorumlulukları mevcuttur.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” ve “İhale usulleri” başlıklı 35 inci maddesinde ise; “Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır;
a) Kapalı teklif usulü,
b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü,
c) Açık teklif usulü,
d) Pazarlık usulü,
e) Yarışma usulü.
İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir.” denilmek suretiyle idarelerin bu Kanuna tabi işlerde uygulayacakları ihale usulleri hükme bağlanmıştır.
Her ne kadar 5393 sayılı Kanun’un “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
b) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir. …” denilmiş olsa da burada ifade bulan ayni yardımdan kasıt; bütçe ile verilen ödenek dahilinde amatör spor kulüplerine gerekli spor amaçlı kullanılacak malzeme ve benzeri ürün yardımı olduğu açıktır.
5018 sayılı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde de; “Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmektedir.
…. Belediyesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre yapacağı ihaleler ile taşınmazlarını kiraya verip kira bedelini Belediye bütçesine gelir kaydetmesi gerekirken Belediye’ye ait 46 adet ATM yerinin …. tarih …. sayılı meclis kararıyla, 1 adet kafeteryanın …. tarih ve sayılı encümen kararıyla yine 1 adet kafeteryanın …. tarih ve sayılı meclis kararıyla, 2 adet dükkanın ise …. tarih ve ….sayılı meclis kararıyla …. Spor Kulübü Derneği’ne ait olmak üzere ihale yapılmaksızın tahsis edilmiştir. Piyasa şartlarının çok altında bedellerle spor kulübüne tahsis edilen bu yerler, Kulüp tarafından kiralayan sıfatıyla özel şahıs ve şirketlere gerçek ekonomik değerleri ile kiralanmıştır.
Belediye tasarrufunda olan yerlerin kiraya verilmesi neticesinde belediyenin gelir elde edeceği açıktır. Belediye tasarrufunda bulunan yerin düşük bedelle …. Belediyesi Spor Kulübü Derneği’ne tahsis edilmesi ve kulübün de bu yerleri gerçek ekonomik değerleri ile özel şahıslara kiraya vermesi sonucu belediye gelir kaybına uğradığından kamu zararına sebep olunmuştur.
Savunmalarda tahsislerin belediye tarafından yerine getirilmesi gereken hizmetlere ilişkin olarak ve belediyeye kanunlarla tevdi edilen görevleri yerine getiren bir kuruluşa yapıldığı ifade edilmişse de; amatör spor kulüplerine nasıl ve ne şekilde yardım edileceği 5393 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinde hüküm altına alınmıştır. ….. Belediyesi de bu madde kapsamında amatör spor kulübü olan …. Belediyesi Spor Kulübüne gerekli destek sağlamak için belediye bütçesinden yardım yapmaktadır.
Yukarıda yazılı mevzuat hükümleri gereği belediyeler, meclis kararı ile taşınmazlarını mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına bedelli veya bedelsiz olarak süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. …. Belediyesi Spor Kulübü için alınan tahsis kararı 75 inci maddenin (d) bendi hükmüne aykırılık teşkil etmektedir.
Savunmalarda Encümen kararının alınma tarihi ve kamu zararının tespiti bakımından zamanaşımına uğradığı, …. tarih ve …. sayılı tahsise ilişkin Encümen Kararının …. tarih …. sayılı Encümen Kararı ile iptal edildiği, Kafeteryanın tahsisinin ise …. tarih ve … sayılı Meclis Kararı ile iptaline karar verildiği, dolayısıyla kamu zararı olarak nitelendirilen mevzuata aykırı kararlar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasına istinaden tespit edilebilecek mevzuata aykırı alınan kararların ortadan kalktığı da belirtilmişse de; yapılan tahsisler kapsamında adı geçen Spor Kulübü 2016 yılında kira gelirlerini tahsil etmeye devam etmiştir. Kamu zararı yapılan tahsis nedeniyle 2016 yılında Belediyenin mahrum kaldığı gelir üzerinden hesaplandığından zamanaşımı da söz konusu değildir.
Yapılan savunmalarda spor kulüplerine tahsis yapılabileceğine ilişkin 2013 yılı 106 karar ve 129 ilam nolu Sayıştay 5’inci Daire kararının bulunduğu, konu hakkında Sayıştay Temyiz Kurulu’nun kararlarının bulunduğu ifade edilmişse de; bahsi geçen Temyiz Kurulunun 20.05.2015 tarih ve 40535 tutanak numaralı kararı dairenin vermiş olduğu tazmin kararının tasdikidir. Yine Temyiz Kurulunun bu kararına karşı sorumluların yapmış olduğu karar düzeltme başvurusu da anılan Kurulca 04.10.2016 tarih ve 42200 tutanak nolu ilamla reddedilmiştir. Ayrıca 2017/1 Esas nolu Sayıştay Genel Kurulu’nun almış olduğu İçtihadı Birleştirme Kararında da belediyelere ait taşınmazların spor kulüplerine tahsis edilemeyeceğine karar verilmiştir.
Denetçi tarafından kamu zararı hesaplanırken Spor Kulübü’nün kira gelirleri KDV dahil hesaplanarak bulunmuştur. Tahsil edilen KDV Kulübün bir geliri olmayıp Maliye Bakanlığına yatırılacaktır. Kamu zararı hesaplanırken KDV tutarının dikkate alınmaması gerekeceğinden olması gereken kamu zararı tutarı ….. TL’dir.
Bu itibarla ….. TL’den,
KDV tutarı olan …. TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına,
Kalan ….. TL’nin;
….. TL’sinin tahsis işlemine izin veren Meclis Kararında imzası bulunan …..(Belediye Başkanı), ….. (Belediye Meclis Üyesi), ….. (Belediye Meclis Üyesi), …..
…. TL’sinin tahsis işlemine izin veren Meclis Kararında imzası bulunan ….(Belediye Başkanı), ….. (Belediye Meclis Üyesi), …. (Belediye Meclis Üyesi), ….
…. TL’sinin tahsis işlemine izin veren Encümen Kararında imzası bulunan …. (Belediye Başkanı), ….. (Encümen Üyesi,Veteriner İşl. Md. V.), …. (Belediye Meclis Üyesi,Bld.Bşk.Yrd.), …. (Encümen Üyesi), ……
ödettirilmesine oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye …..’in karşı oy gerekçesi:
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, belediyenin sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi vereceği, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapacağı ve gerekli desteği sağlayacağı hüküm altına alınmıştır. Konu bu açıdan değerlendirildiğinde kamu zararına neden olunmamıştır.
….. Belediyesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre yapacağı ihaleler ile taşınmazlarını kiraya vermesi gerekirken ATM yeri, kafeterya ve dükkan gibi yerler mevzuata aykırı bir şekilde ….. Belediyesi Spor Kulübü’ne tahsis edilmiştir. Yapılan tahsis neticesinde adı geçen kulübe bir menfaat sağlanmış ise de 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde belirlenen esaslar çerçevesinde oluşmuş bir kamu zararından bahsetmek mümkün görülmemektedir.
Bu itibarla, ….. TL için ilişilecek husus bulunmadığına, mevzuata aykırı olarak tahsis yapılması nedeniyle sorumlular hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma açılması için İçişleri Bakanlığına yazılmasına karar verilmesi gerekeceğinden çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
