Aşırı Düşük Teklif Açıklamasında Üçüncü Kişiden Alınan Fiyat Teklifinin Hukuka Aykırılığı ve İsteklinin Sorumluluğu

Aşırı düşük teklif açıklamalarında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, ihale mevzuatında kabul edilen meşru bir açıklama yöntemidir. Ancak sunulan fiyat teklifinin veya ekindeki tutanak ve belgelerin mevzuata aykırı olması durumunda, bu hukuka aykırılığı doğrudan ihaleye teklif veren isteklinin fiili olarak değerlendirmek her durumda doğru değildir.

1. Sorumluluğun Doğabilmesi İçin Aranan Temel Kriter: Somut Bağlantı

Danıştay içtihadı ve kamu ihale uygulamaları uyarınca:

📌 Bir isteklinin, üçüncü kişilerden aldığı fiyat teklifindeki hukuka aykırılıktan sorumlu tutulabilmesi için, bu hukuka aykırılığın istekli tarafından bilinmesi, bilinmesinin gerekmesi veya isteklinin üçüncü kişi ile birlikte hareket ettiğinin somut delillerle ortaya konulması gerekir.

Aksi hâlde:

• İstekli sadece üçüncü kişinin hazırladığı bir fiyat teklifini idareye sunmaktadır.

• Bu açıklama yöntemi bizzat mevzuat tarafından tanınmıştır.

• Üçüncü kişinin hatalı veya uygunsuz belge düzenlemesinden tek başına isteklinin sorumlu tutulması, Kanun’un 5. maddesinde yer alan rekabet, eşit muamele ve güvenilirlik ilkelerine aykırılık oluşturur.

2. Sorumluluğun Belirlenmesinde İncelenmesi Gereken Hususlar

Bir isteklinin üçüncü kişi kaynaklı hukuka aykırılıktan sorumlu tutulabilmesi için şu sorular somut verilerle cevaplandırılmalıdır:

• İstekli ile fiyat teklifi veren üçüncü kişi arasında iştirak veya koordineli hareket olduğuna dair bir delil var mı?

• Fiyat teklifi ekinde sunulan ve sonradan Gelir İdaresi Başkanlığı’na beyan edilen faturaların tarihleri, isteklinin bu belgelerin uygunsuzluğunu bilmesini gerektirecek bir duruma işaret ediyor mu?

• Söz konusu belgelerin sonradan düzenlendiği, değiştirilmiş olduğu veya gerçeğe aykırı olduğu hususunda isteklinin bilgisi veya rızası var mı?

Bu sorulara olumlu yanıt verilmediği sürece, isteklinin doğrudan cezalandırılması mümkün değildir.

Kurul kararında, sadece üçüncü kişi tarafından usule aykırı şekilde hazırlanmış fiyat teklifinin sunulduğu gerekçesiyle:

• İsteklinin “ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak” fiilini işlediği kabul edilmiş,

• Tüm tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik düzeltici işlem tesis edilmiştir.

Ancak:

📌 Bu değerlendirme, isteklinin hukuka aykırılıktaki dahli incelenmeden yapıldığı için hatalıdır.

İsteklinin tek fiili, üçüncü kişinin hazırladığı fiyat teklifini sunmak olup, bu durum tek başına yasak fiil kapsamına alınamaz.

3. Sonuç

Somut olayda:

• Üçüncü kişi tarafından düzenlenen fiyat teklifinin ihale mevzuatına aykırı olması,

• İsteklinin bu hukuka aykırılığı bildiği veya onunla birlikte hareket ettiği yönünde somut bulgular içermiyorsa,

📌 İsteklinin yasak fiil işlediği kabul edilemez.