|
Denizli Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından yapılan 2025/557733 ihale kayıt numaralı “Denizli İl Sınırları İçerisinde Muhtelif Yollarda Bitümlü Sıcak Kaplama, Beton Parke, Sanat Yapıları ve Otokorkuluk Yapımı” ihalesine ilişkin olarak, Üç-Yaz İnşaat Ticaret Sanayi Limited Şirketi itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 30.07.2025 tarihli ve 2025/UY.II-1614 sayılı karar ile “1) Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2 ) Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine” karar verilmiştir.
Üç-Yaz İnşaat Ticaret Sanayi Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 25. İdare Mahkemesinin 30.10.2025 tarihli ve E:2025/1349, K:2025/1655 sayılı kararıyla “davanın reddine” karar verilmiştir.
Mahkeme kararına karşı yapılan temyiz başvurusu sonucunda Danıştay Onüçüncü Dairesinin 19.01.2026 tarihli ve E: 2025/2841, K: 2026/135 sayılı kararında “ Uyuşmazlık, keşif bedeli üzerinden indirim yapılmak suretiyle sözleşmeye bağlanan işlerde, keşif bedeline esas fiyatların yılda birden fazla kez ilan edilmesi durumunda, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 49. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi düzenlemesi karşısında iş deneyim belgesinin nasıl güncelleneceğinden kaynaklanmaktadır. Dava konusu Kurul kararına konu olayda, müdahil Üç-Yaz İnşaat Ticaret Sanayi Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesinin konusu, “Kapaklı Organize Sanayi Bölgesi Yol İnşaatı Altyapı Yapım İşi”dir. İş deneyim belgesi, Kapaklı Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Heyet Başkanlığı tarafından düzenlenmiştir. Söz konusu iş, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının kredi desteği ile gerçekleştirilmiş, sözleşmesi Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’ne göre keşfindeki birim fiyatlar üzerinden ihale indirimi yapılmak suretiyle imzalanmıştır. Keşif bedelinin tespitinde, 2022 yılının Temmuz ayından itibaren geçerli olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları, İller Bankası A.Ş. Yatırım Komisyon Başkanlığı Altyapı Tesisleri Birim Fiyatları ve Karayolları Genel Müdürlüğü Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşlerine ait Birim Fiyat Listesinden yararlanılmıştır. İhaleyi yapan idare tarafından, müdahilin sunduğu iş deneyim belgesinin güncellenmiş tutarının İdari Şartname’de belirlenen teklif edilen bedelin %50’sini karşılamadığı gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.
İdarece bu sonuca varılırken, 2022 yılında inşaat ve tesisat birim fiyatlarının yıl içinde üç kez güncellenmiş olmasını ve söz konusu iş deneyim belgesindeki keşif bedelinin “2022/3” birim fiyatları ile oluşturulmasını dikkate alarak, bu özel durum nedeniyle güncelleme katsayısı hesaplanırken yönetmelikteki genel kural yerine 2022 yılı Haziran ayı endeksinin esas alınması gerektiğinden hareket edilmiştir. İtirazen şikayet başvurusu üzerine Kurul tarafından, her ne kadar 2022 yılında birim fiyatların üç kere güncellendiği görülmüş olsa da Yönetmelik hükmünün açık ve net olduğu, anılan hüküm gereği iş deneyim tutarının güncellenmesi noktasında belgeye konu işin sözleşme birim fiyatlarına esas alınan yıldan bir önceki yılın Aralık ayına ait endeksin, teklif verilen ihalenin ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellemenin yapılması gerektiği, Yönetmelikte yer alan hükmün lafzından sözleşme birim fiyatlarına esas alınan yıldan bir önceki yılın Aralık ayına ait endeksin güncellemede kullanılması gerektiğinin anlaşıldığı, aynı zamanda anılan Yönetmelik hükmü gereği yıl içinde birden fazla defa birim fiyat güncellenmesi yapılması durumunda ise bir önceki geçerli birim fiyatların ayına ait endeksin kullanılmasına da Yönetmelik hükmünün cevaz vermediği gerekçesi ile düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.
…
Davalı idarenin, söz konusu sistem değişikliğini, Yönetmelik hükümlerine yansıtmayarak, kamu hizmetinin bütünlüğünü ve sürekliliğini teminen ikincil düzenlemeleri yeni hukuki duruma uygun şekilde ve gecikmeksizin uyarlama yükümlülüğünü yerine getirmediği görülmektedir. Nitekim, üst normda yapılan değişiklikle kabul edilen yeni düzenleme ile alt normda yer alan hüküm arasında uyum sağlanmadığından, CBK ile kabul edilen “ara dönem birim fiyatları” uygulaması karşısında, Yönetmelikte “bir önceki yılın Aralık ayı endeksi” esas alınmaya devam edilmek suretiyle, üst norma aykırı, alt normun amacı ile tutarsız ve uygulamada tereddüt doğuran bir sistemin ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.
Yıl içinde, ara dönemlerde yeni bir birim fiyat listesi yayımlandığı durumlarda, yıl başından bu döneme kadar geçen süredeki fiyat artışları bu fiyatların içine zaten yansıtılmış olmaktadır. Yönetmeliğin 49/1-a maddesine göre güncelleme yapılırken “sözleşme birim fiyatlarına esas alınan yıldan bir önceki yılın Aralık ayı endeksini” kullanılarak daha önce birim fiyatın güncellenmesiyle fiyata yansıtılmış olan artışlar, güncellemede formülün Aralık endeksinden başlatılmasıyla tekrar yansıtılmış olmaktadır.
Formülün paydasında sabit bir “Aralık endeksi” kullanılması, ara dönemdeki yüksek fiyatlarla iş yapan yüklenicilere, enflasyon farkını hem birim fiyatın içinde hem de katsayıda mükerrer olarak yansıtarak haksız bir avantaj sağlamaktadır. Bu durum, iş deneyim belgesinin güncellenmesi ile elde edilmek istenen amacı aşan mükerrer bir artışa neden olmaktadır.
4734 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer verilen temel ilkeler açısından inceleme yapıldığında; uyuşmazlığa konu Yönetmelik düzenlemesinde CBK ile yapılan değişiklikle uyumlu bir değişiklik yapılmaması; aynı miktarda işi yılın başında daha düşük fiyatla yapan ile yılın sonunda güncel fiyatla yapan iki yükleniciye, farklı durumda olmalarına karşın aynı sabit “aralık paydası”nın uygulanması eşit muamele ilkesine; haksız güncelleme sonucu teknik kapasitesi olduğundan daha yüksek görünen firmaların, normalde katılamayacakları ihalelere girebilmeleri rekabet ilkesine, nihayetinde ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkelerine aykırılığa sebebiyet verecektir. Davalı idare, 4734 sayılı Kanun’un uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarma yetkisi ve görevi bulunmaktadır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 49/1-a maddesinde yer alan iş deneyim tutarının güncellenmesi formülü, maddenin ilk yürürlük tarihinden itibaren, keşif birim fiyatlarının yılda bir kez yayımlandığı hukuki sisteme göre düzenlenmiştir. 2022 yılında CBK ile birim fiyatların yılda birden fazla kez yayımlanması imkanın kabul edilmesi üzerine, madde metni yeni duruma cevap veremez hale gelerek hukuka aykırı bir “eksik düzenleyici işlem”e dönüşmüştür.
Bu itibarla, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 49. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendindeki eksik düzenlemede hukuka uygunluk bulunmadığı, uygulanması halinde telafisi güç zararların doğmasına yol açacağı sonucuna varılmıştır.” gerekçesiyle Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 49. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendindeki eksik düzenlemenin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.
Bu durumda, uyuşmazlığa konu iş deneyim belgesinin keşfindeki birim fiyatlar üzerinden ihale indirimi yapılmak suretiyle sözleşmeye bağlanan işe ilişkin olduğu, bu nedenle Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 49/1-a maddesi uyarınca güncellenmesi gerektiği, ancak Yönetmeliğin 49/1-a maddesinde yer alan eksik düzenleme hakkında Dairemizin 19/01/2026 tarih ve E:2025/2180 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması kararı verildiğinden; uyuşmazlığa konu iş deneyim belgesi 2022 yılının Temmuz ayında yürürlüğe giren birim fiyatlara göre imzalanan sözleşmeye dayandığı, bu fiyatlarla hazırlanan keşif özetleri üzerinden düzenlenen iş deneyim belgesinin güncellenmesinde baz endeks olarak Haziran 2022 endeksi esas alınarak güncelleme yapılarak değerlendirme yapılması gerekirken, sözleşme birim fiyatlarına esas alınan yıldan bir önceki yılın Aralık ayı olan 2021 yılı Aralık ayı endeksi kullanılarak yapılan hesaplamaya dayanılarak düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.” şeklinde karar verilmiştir.
Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
1) Kamu İhale Kurulunun 30.07.2025 tarihli ve 2025/UY.II-1614 sayılı kararının iptaline,
2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
3) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 30.07.2025 tarihli ve 2025/UY.II-1614 sayılı Kurul kararı ile iadesi yapılmış başvuru bedelinin geri alınmasına,
Oybirliği ile karar verildi.
|
