AFET BÖLGESİNDEKİ HER KAMU İHALESİ 7269 SAYILI KANUN KAPSAMINDAKİ DAMGA VERGİSİ MUAFİYETİNDEN YARARLANABİLİR Mİ?

Özet: 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun’un 42’nci maddesinde öngörülen ihale kararı ve sözleşme damga vergisi muafiyeti, sırf afetten etkilenen bir il sınırları içerisinde gerçekleştirilen tüm kamu ihalelerine uygulanan genel bir istisna değildir. Bir yapım işinin bu muafiyetten yararlanabilmesi için; projenin doğrudan afet hasarlarının giderilmesi, yıkılan/hasar gören bir tesisin onarımı veya afet tedbirlerinin uygulanması amacıyla (7269 sayılı Kanun’un uygulanması dolayısıyla) yapıldığının somut belgelerle tevsik edilmesi gerekir. Afet tarihinden önce yatırım programında yer alan rutin projeler, deprem sonrası bölgenin su/altyapı ihtiyacına katkı sağlasa dahi muafiyet kapsamında değerlendirilemez.

1. GİRİŞ

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından AFAD tarafından genel hayata etkili afet bölgesi ilan edilen illerde (Hatay, Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya vb.) gerçekleştirilen kamu ihalelerinde, yükleniciler ile idareler arasında en çok uyuşmazlık çıkan hususlardan biri damga vergisi muafiyetinin kapsamı olmuştur.

Yüklenici firmalar, bölgedeki tüm altyapı ve yapım işlerinin 7269 sayılı Kanun’un 42’nci maddesindeki ihale kararı ve sözleşme damga vergisi muafiyeti kapsamında olduğunu ileri sürerek sözleşmeye davet yazılarına itiraz etmektedir. Ancak Kamu İhale Kurulu (KİK) ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), konuya ilişkin yasal sınırları çizen son derece net bir ayırım ortaya koymuştur.

2. MEVZUAT VE HUKUKİ ÇERÇEVE

A. 7269 Sayılı Kanun’un 42’nci Maddesindeki İstisna

7269 sayılı Kanun’un 42’nci maddesinde; bu Kanun’un uygulanması dolayısıyla alınacak kararların, yapılacak sözleşmelerin, evrak ve senetlerin her türlü vergi, resim, harç ve damga vergisinden muaf olduğu hükme bağlanmıştır.

B. İstisnanın Uygulanma Şartı: Mekânsal Değil, Amaçsal Bağ

Söz konusu maddede düzenlenen muafiyet “coğrafi/mekânsal” değil, “konusal/amaçsal” bir muafiyettir. Yani bir işin sadece Hatay, Malatya veya Adıyaman gibi afet bölgesinde yapılıyor olması, o işi kendiliğinden 7269 sayılı Kanun kapsamına sokmaz. Muafiyetten yararlanabilmek için işin:

1. Doğrudan 7269 sayılı Kanun’un uygulanması dolayısıyla yürütülmesi,

2. Depremin yol açtığı hasarların giderilmesi veya mevcut hasarlı bir tesisin/altyapının yeniden inşası veya onarımı amacını taşıması,

3. Afet tedbirlerinin uygulanmasına yönelik olduğunun somut bilgi ve belgelerle tevsik edilmesi,

gerekmektedir.

3. SOMUT OLAY VE KİK’İN DEĞERLENDİRMESİ

İncelemeye konu olayda; Hatay ili Arsuz ilçesinde yer alan Gönençay Barajı Yapım İşine ilişkin ihaleyi kazanan istekli, Hatay’ın afet bölgesi olduğunu ve barajın deprem sonrası bölgede artan içme ve sulama suyu ihtiyacını karşılayacağını ileri sürerek, tarafına gönderilen sözleşmeye davet yazısındaki ihale kararı ve sözleşme damga vergisinden muaf tutulması gerektiğini iddia etmiştir.

Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan incelemede şu kritik tespitler yapılmıştır:

1. Yatırım Geçmişi: Projenin (Gönençay Sulaması Projesi), 6 Şubat 2023 depremlerinden çok önce, 2013 yılından itibaren Yatırım Programı ve Detay Programı’nda yer aldığı belirlenmiştir.

2. Teknik Amacın Niteliği: Özel Teknik Şartname’de işin amacının rutin “sulama suyu temini” olarak belirlendiği, ihale dokümanında deprem hasarlarının giderilmesine veya bir afet tedbirine yönelik olduğuna dair hiçbir ibareye yer verilmediği görülmüştür.

3. Kurum Görüşleri: Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), AFAD ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca söz konusu yapım işinin 7269 sayılı Kanun kapsamındaki muafiyetlerden yararlanabileceğine dair bir tespitinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

4. “İhtiyaca Katkı Sağlama” ile “Afet İşi Olma” Ayrımı: Bir yatırımın deprem sonrasında bölgenin su veya altyapı ihtiyacının karşılanmasına dolaylı katkı sağlaması ile o yatırımın depremin yol açtığı hasarları gidermek amacıyla 7269 sayılı Kanun uyarınca yapılması tamamen farklı hukuki durumlardır.

4. SONUÇ VE İÇTİHAT VURGUSU

Kamu İhale Kurulu; depremden önce de yatırım programında yer alan, asli amacı genel sulama suyu temini olan ve ihale dokümanında afet hasarlarının giderilmesine yönelik olduğu tevsik edilemeyen yapım işinde; ihale kararı ve sözleşme damga vergisi muafiyeti uygulanmayarak yüklenicinin sözleşmeye davet edilmesini mevzuata uygun bulmuş ve itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar vermiştir.

💡 YÜKLENİCİLER İÇİN UYGULAMA REHBERİ

• Dokümanı İnceleyin: Afet bölgesinde bir ihaleye girerken, ihale dokümanında (Özel Teknik Şartname, İdari Şartname veya Yatırım Projesi Kodu) işin “deprem/afet hasarlarının giderilmesi” veya “7269 sayılı Kanun kapsamında” yapıldığına dair açık bir hüküm olup olmadığını kontrol edin.

• Proje Koduna Bakarak Hareket Edin: İhale konusu iş deprem öncesinde de Yatırım Programı’nda yer alan rutin bir altyapı/üstyapı projesi ise idareden damga vergisi muafiyeti talep etmek olumsuz sonuçlanacaktır.

• Resmi Kurum Yazıları Arattırın: İdareden muafiyet talep edilebilmesi için işin AFAD veya ilgili Bakanlıklarca “7269 sayılı Kanun uyarınca yürütülen afet iyileştirme projesi” olarak tanımlanmış olması şarttır.

#Kamuİhale #KİK #DamgaVergisiMuafiyeti #7269SayılıKanun #AfetBölgesi #Hatay #İhaleHukuku #SözleşmeyeDavet #KİKKararları #KamuİhaleKanunu