Yüklenici Taleplerinin Yüksek Fen Kuruluna Gönderilmemesi Nedeniyle İdarenin Kusuru Üzerine Bir İnceleme
Özet
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca, yapım ve yapımla ilgili danışmanlık hizmet sözleşmelerinde ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözüm merci olarak Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı (YFK) belirlenmiştir. İdarelerin yüklenici taleplerini süresinde Yüksek Fen Kuruluna iletmeme durumları, hukuken bağlı yetkinin ihlali ve dolayısıyla idari kusur teşkil etmektedir. Bu makalede, yüklenici taleplerinin Kurula gönderilmemesinin hukuki sonuçları, mevzuat hükümleri ve Yüksek Fen Kurulu görüşleri ışığında incelenmektedir.
- Giriş
Kamu yapım sözleşmeleri, uzun süreli ve teknik nitelikte olmaları sebebiyle uygulama aşamasında çeşitli uyuşmazlıklara konu olabilmektedir. Bu uyuşmazlıkların çözümünde, idare ile yüklenici arasında sağlıklı bir iletişim ve mevzuata uygun süreç yönetimi büyük önem taşır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na eklenen Ek 1 ve Ek 2. maddeler, bu tür uyuşmazlıkların çözümünde Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı’na özel bir görev ve yetki tanımaktadır.
Ancak uygulamada bazı idarelerin, yüklenici itirazlarını Yüksek Fen Kurulu’na süresi içinde iletmemesi veya hiç göndermemesi, hukuki açıdan önemli sorunlar doğurmaktadır. Bu çalışmada söz konusu ihmalin hukuki niteliği ve sonuçları değerlendirilecektir.
- Hukuki Dayanak
2.1. 4735 Sayılı Kanun’un Ek 1. Maddesi
Kanunun Ek 1. maddesi, Yüksek Fen Kurulu’nu;
“Yapım ve yapım ile ilgili danışmanlık hizmet işlerine ilişkin sözleşmelerin uygulanmasında fiyat tespiti, iş programı ihtilafları, fiyat farkı, sürenin uzatılması, kabul işlemleri, ceza uygulamaları ve benzeri sözleşme anlaşmazlıklarını inceleme ve karara bağlama yetkisine sahip merci” olarak tanımlamaktadır.
2.2. Ek 2. Madde – Başvuru Usulü
Aynı Kanun’un Ek 2. maddesi, yüklenici ve idarelerin başvuru sürecini ayrıntılı şekilde düzenlemiştir:
Yüklenici, itirazını doğrudan YFK’ya değil, sözleşmeyi düzenleyen idareye yapar.
İdare, bu itirazı en geç 30 gün içinde Yüksek Fen Kuruluna göndermek zorundadır.
Kurul, başvuruyu 60 gün içinde inceleyip karara bağlar.
Kurul kararları bağlayıcı niteliktedir ve idare tarafından uygulanmak zorundadır.
Bu düzenlemeler, idarelerin Yüksek Fen Kuruluna başvuru sürecinde bağlı yetki ile hareket etmeleri gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.
- Yönetmelik Hükümleri ve Uygulama Usulü
“Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”te de aynı ilkelere yer verilmiştir. Yönetmelik uyarınca:
Yüklenici itirazları, kesin kabul tamamlanıncaya kadar idareye yapılabilir.
İdare, itirazı 30 gün içinde YFK’ya iletmek zorundadır.
Dosyada, ihale dokümanları, sözleşme, idarenin gerekçeli görüşü ve yüklenici beyanı gibi tüm bilgi ve belgeler bulunmalıdır.
Kurul, eksiksiz başvurularda 60 gün içinde karar verir ve kararın idare tarafından uygulanması zorunludur.
- İdarenin Takdir Yetkisi Bulunmamakta, Kusurlu Davranış Söz Konusudur
Yüksek Fen Kurulu kararlarında;
“Yargılamaya veya Sayıştay incelemesine konu olmuş uyuşmazlıklar hariç olmak üzere, yüklenici itirazının Yüksek Fen Kurulu’na en geç otuz gün içerisinde gönderilmesi hususunda idarenin bağlı yetki ile hareket etmesi mecburidir.
İtirazı göndermemek veya bekletmek hukuken geçerli bir sebep olmaksızın yapılırsa, bu durum 4735 sayılı Kanun’un 28. maddesi uyarınca disiplin ve ceza sorumluluğu doğurur.”
Dolayısıyla idare, yüklenici taleplerini göndermemek suretiyle kanunu uygulamamakta, hatta zımni ret (örtülü reddetme) niteliğinde bir eylemde bulunmaktadır. Bu da idareye hukuki ve idari sorumluluk yüklemektedir.
- Sonuç ve Değerlendirme
Yüklenici taleplerinin Yüksek Fen Kuruluna gönderilmemesi, sadece usule ilişkin bir eksiklik değil, bağlı yetki kuralının ihlali anlamına gelir.
Bu ihlal;
Yüklenicinin kanuni başvuru hakkının engellenmesi,
İdarenin mevzuata aykırı davranması,
İlgili kamu görevlileri açısından ise disiplin ve ceza sorumluluğu doğurur.
Yüklenicilerin doğrudan YFK’ya başvurma hakkı bulunmadığından, idarenin talepleri göndermemesi, mevzuatla tanınmış bir hakkın fiilen ortadan kaldırılması sonucunu doğurur. Bu nedenle, idarelerin 4735 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinde belirtilen yükümlülüklerini süresinde ve eksiksiz olarak yerine getirmesi, hem hukuki güvenlik hem de kamu yönetiminde hesap verebilirlik açısından zorunludur.
