İdare Tarafından Verilen Malzeme Kullanılarak Yapılan İşlerde Alt Yüklenici İş Bitirme Belgelerinin Tespiti
Giriş
Yapım işleri ihalelerinde iş deneyim belgelerinin doğru ve objektif ilkeler çerçevesinde düzenlenmesi, hem rekabetin sağlanması hem de mesleki yeterliliğin doğru ölçülmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda, idare tarafından yükleniciye verilen malzemenin iş deneyim tutarındaki etkisi ve bu etkinin alt yüklenici iş bitirme belgelerine yansıması, uygulamada en çok tereddüt edilen konulardan biridir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 44, 46 ve 47’nci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, idare tarafından verilen malzeme bedelinin iş deneyim belgelerine dâhil edilmesine ilişkin düzenlemelerin sadece yükleniciye değil, alt yüklenicilere de uygulanacağı anlaşılmaktadır.
Bu makalede, söz konusu düzenlemeler sistematik biçimde analiz edilmekte ve uygulamaya yönelik sonuç ortaya konulmaktadır.
1. İdarece Verilen Malzeme ve İş Deneyim Tutarı
Yönetmeliğin 46/5 maddesi şu hükmü içerir:
“İdare tarafından yükleniciye verilen ve işin imalatında fiilen kullanılan malzeme bedelinin yarısı… iş bitirme, iş denetleme ve iş yönetme belgelerinin tutarının tespitinde değerlendirilir.”
Bu hükme göre:
-
Malzemenin idare tarafından sağlanması,
-
Malzemenin imalatta fiilen kullanılması,
-
Bedelinin yüklenicinin hakedişinden kesilmiş olup olmamasının önem taşımaması,
iş deneyim belgesi tutarına malzeme bedelinin yarısının eklenmesini gerektirir.
Bu düzenleme, işin gerçek ekonomik büyüklüğünün doğru yansıtılmasını amaçlar.
2. Alt Yüklenicilerin İş Bitirme Belgesi Alma Şartları
Yönetmeliğin 44 ve 47’nci maddeleri, alt yüklenicilere iş bitirme belgesi düzenlenmesinin koşullarını belirler:
-
Alt yüklenicinin, kendi sözleşmesi kapsamındaki işi tamamen bitirmesi,
-
İşin kısmı kabulü varsa kısmı kabulün yapılmış olması,
-
Asıl işin bir bölümünün baştan sona alt yüklenici tarafından yapılmasının öngörülmesi,
-
Birden fazla alt yüklenici varsa, belge tutarlarının toplamının asıl sözleşme bedelini aşmaması.
Dolayısıyla alt yüklenici, bağımsız bir iş bölümü veya uzmanlık alanını kapsayan bir imalatı tamamlamış olmalıdır.
3. Alt Yüklenici İş Deneyim Tutarının Hesaplanması
Yönetmeliğin 46/3 maddesi:
“…alt yüklenicilerin iş deneyim tutarının tespitinde; yaptıkları işin esas sözleşme fiyatları ile hesaplanan tutarını geçmemek üzere, kendi sözleşmelerinde yazılı bedel esas alınır.”
Bu düzenleme, alt yüklenicinin iş deneyim tutarının belirlenmesinde iki sınırı ortaya koyar:
-
Kendi sözleşmesindeki bedel,
-
Esas sözleşme fiyatlarıyla hesaplanan tutar.
Bu iki tutardan düşük olanı esas alınır.
4. İdarece Verilen Malzemenin Alt Yüklenici Belgesine Etkisi
Uygulamada en tartışmalı nokta, idarenin sağladığı malzemenin alt yüklenici tarafından kullanılan kısmının iş bitirme belgesine eklenip eklenmeyeceğidir.
Yönetmelikte malzeme bedelinin yarısının belge tutarına eklenmesine ilişkin hüküm, “iş bitirme belgeleri” için genel niteliktedir ve sadece yükleniciyi değil, alt yükleniciyi de kapsar.
Ayrıca Yönetmelik, alt yüklenicinin yaptığı iş bölümünü asıl sözleşmenin bir parçası olarak tanımlamaktadır. Dolayısıyla:
-
Alt yüklenici, idare tarafından sağlanan malzemeyi işin gerçekleştirilmesinde fiilen kullanmışsa,
-
Bu malzeme, alt yüklenici tarafından gerçekleştirilen işin ekonomik değerini artırmaktadır.
Bu nedenle yüklenicide olduğu gibi:
Alt yüklenici iş bitirme belgesinin tutarına da idarece verilen malzeme bedelinin yarısı eklenmelidir.
Bu yorum, Yönetmelik hükümlerinin sistematik ve amaçsal yorumuna uygundur.
5. Sonuç
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 44, 46 ve 47’nci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde:
➡️ İdare tarafından yükleniciye verilen ve fiilen kullanılan malzemenin bedelinin yarısı, alt yüklenici tarafından yapılan iş bölümü için düzenlenecek iş bitirme belgesine de dahil edilmelidir.
Bu uygulama:
-
İş deneyim belgelerinde gerçek iş büyüklüğünün yansıtılmasını,
-
Alt yüklenicinin yaptığı işin nesnel biçimde değerlendirilebilmesini,
-
Mevzuatın amaçsal yorumuna uygun bir sonuç ortaya çıkmasını sağlar.
