Hizmet Alımı İhalelerinde Fiyat Dışı Unsur Olarak Belge Kullanımı ve Hukuki Değerlendirme
Giriş
Kamu ihalelerinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi sürecinde, yalnızca fiyat unsurunun değil, fiyat dışı unsurların da dikkate alınması, özellikle hizmetin niteliğinin ve kamu yararının ön planda olduğu ihalelerde önem arz etmektedir. Bununla birlikte, fiyat dışı unsur olarak belirlenen kriterlerin, yeterlik kriteri ile karıştırılması veya ihaleye katılımı engelleyici nitelikte olması hukuka aykırılık iddialarına yol açabilmektedir. İnceleme konusu olayda da, başvuru sahibi tarafından bu yönde bir iddia ileri sürülmüştür.
Başvuru Sahibinin Dayandığı Teftiş Raporunun Kapsamı
Başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesi ekinde, Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından düzenlenen Teftiş Raporuna atıf yapıldığı, bu rapora istinaden Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen yazıda, ihale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği kalite ve standarda ilişkin belgelerin yeterlik kriteri olarak istenilmesinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırılık teşkil edeceğinin vurgulandığı görülmüştür.
Ancak söz konusu yazının içeriği incelendiğinde, bu uyarının ihaleye katılım aşamasında yeterlik kriteri olarak belge istenilmesine ilişkin olduğu, fiyat dışı unsur düzenlemelerine dair herhangi bir değerlendirme veya yasaklayıcı hüküm içermediği anlaşılmaktadır.
Fiyat Dışı Unsurların Mevzuattaki Yeri
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri uyarınca;
-
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlenebilir.
-
Fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları, hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler İdari Şartname’de açıkça belirtilmelidir.
-
Fiyat dışı unsurlara ilişkin düzenlemeyi yapan idare tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanmalı ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer almalıdır.
Bu düzenlemeler, idarelere belirli sınırlar içerisinde takdir yetkisi tanımakta, fiyat dışı unsurların kamu yararı doğrultusunda belirlenmesine imkân sağlamaktadır.
Somut İhalede Belirlenen Fiyat Dışı Unsurlar
Başvuruya konu ihalede, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği düzenlenmiştir. Bu kapsamda;
-
Helal Akreditasyon Kurumu tarafından akredite kuruluşlardan alınmış, geçerli “Helal Üretim Uygunluk Belgesi”,
-
TSE tarafından verilmiş, geçerli “TS ISO 28000 Tedarik Zinciri Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi”,
-
TSE tarafından verilmiş, geçerli “TSE Sürdürülebilir Güvenli Üretim Belgesi”
sahibi olan isteklilerin, bu belgeleri ihale katılım belgesinde beyan etmeleri halinde her bir belge için 3’er puan, toplamda 9 puana kadar fiyat dışı unsur puanı alabilecekleri düzenlenmiştir. Belgelerin beyan edilmemesi halinde ise istekliler yalnızca ilgili puanı alamamakta, teklifleri değerlendirme dışı bırakılmamaktadır.
Yeterlik Kriteri ile Fiyat Dışı Unsur Ayrımı
Somut olayda belirlenen belgelerin;
-
İhaleye katılım için zorunlu bir yeterlik kriteri olmadığı,
-
Bu belgelere sahip olmayan isteklilerin ihaleye katılımının veya teklifinin engellenmediği,
-
Sadece fiyat dışı unsur kapsamında puan kaybına yol açtığı
açıktır. Bu yönüyle söz konusu belgeler, yeterlik belgesi değil, rekabeti bozmayacak şekilde kaliteyi teşvik eden fiyat dışı unsurlar niteliğindedir.
Ayrıca her bir belge için 3 puan olmak üzere toplam 9 puan öngörülmesi, hizmet alımı ihaleleri için mevzuatta belirlenen azami fiyat dışı unsur puanı sınırlarını da aşmamaktadır.
İdarenin Gerekçesi ve Kamu Yararı Değerlendirmesi
İdarenin fiyat dışı unsurlara ilişkin gerekçeli yazısında; ihalenin, sağlık kuruluşlarında sunulacak 24 ay süreli yemek hizmeti işi olduğu, hizmetten yatan hastalar, refakatçiler, personel ve öğrenciler gibi geniş ve hassas bir kitlenin yararlandığı vurgulanmıştır. Bu çerçevede;
-
Gıda güvenliği,
-
Hijyen ve çevre dostu üretim,
-
Helal standartlara uygunluk,
-
Hizmetin sürdürülebilirliği ve kalite sürekliliği
hususlarının kamu sağlığı ile doğrudan ilişkili olduğu, bu nedenle asgari standartların üzerinde kaliteyi teşvik eden fiyat dışı unsurların belirlenmesinin kamu yararı taşıdığı ortaya konulmuştur.
Sonuç
İhale dokümanında açıkça düzenlenmiş, gerekçesi ortaya konulmuş ve isteklilerin ihaleye katılımını engellemeyen fiyat dışı unsur kriterlerinin, mevzuata aykırılık teşkil etmediği açıktır. İnceleme konusu ihalede belirlenen belgeler, yeterlik kriteri olmayıp yalnızca fiyat dışı unsur kapsamında değerlendirilmekte; rekabeti sınırlamamakta ve kamu sağlığı ile hizmet kalitesinin artırılmasına yönelik meşru bir amaca hizmet etmektedir. Bu nedenle, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılması hukuka ve mevzuata uygun görülmüştür.
