İtirazen Şikâyet Başvurularında Somutluk Şartı ve Kurumun İnceleme Yetkisinin Sınırları
Giriş
Kamu ihale hukukunda idari denetim mekanizmasının etkin ve sağlıklı şekilde işlemesi, başvuru yollarının usul, süre ve şekil kurallarına uygun olarak kullanılmasıyla mümkündür. Bu bağlamda, itirazen şikâyet başvurularında ileri sürülen iddiaların somut, gerekçeli ve delillere dayalı olması zorunluluğu, hem mevzuatta hem de yerleşik Kurul kararlarında açıkça vurgulanmaktadır.
İtirazen Şikâyet Başvurularında Aranılan Şekil Unsurları
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında; başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin dilekçelerde açıkça belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre;
-
Başvuruda bulunulan hususların somut biçimde ortaya konulması,
-
İşlemin hangi unsurlarının,
-
Hangi gerekçelerle ve hangi mevzuat hükümlerine aykırı olduğu
dilekçede açıkça gösterilmelidir. Aksi halde, soyut ve mesnetsiz iddialarla yapılan başvuruların reddedilmesinden doğan sorumluluk başvurana ait olacaktır.
Bu düzenleme, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda yer alan başvuru yollarına ilişkin hükümlerle de uyumludur. Kanun, usul ve şekil kurallarına uygun olmayan başvuruların reddedileceğini açıkça hükme bağlamıştır.
İhaleye Katılamayacak Olanlara İlişkin İddiaların Niteliği
Başvuru sahibinin şikâyet ve itirazen şikâyet dilekçelerinde, “ihale üzerinde bırakılan firma ile ihaleye katılan diğer firmaların ihaleye katılamayacak olanlar arasında bulunmalarına rağmen ihaleye iştirak ettikleri” yönünde bir iddiaya yer verildiği görülmüştür.
Oysa 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı 11’inci maddesinde;
-
İhaleye katılmaya engel teşkil eden durumlar,
-
Bu durumların hangi kişiler bakımından geçerli olduğu
ayrıntılı ve sınırlı sayıda (sekiz ayrı hal) düzenlenmiştir. Dolayısıyla, bu madde kapsamında ileri sürülecek bir iddianın, hangi bentte düzenlenen durumun mevcut olduğunun açıkça ortaya konulmasını gerektirdiği açıktır.
Somut olayda ise başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan istekli veya diğer istekliler bakımından hangi yasaklılık halinin mevcut olduğuna ilişkin somut bir vakıa, belge veya delil ileri sürülmemiş; aksine, ihale sürecinin tüm istekliler bakımından baştan sona yeniden incelenmesi talep edilmiştir.
Kurumun İnceleme Yetkisinin Sınırları
Kamu İhale Kurumu’nun inceleme yetkisi, başvuru sahibinin somut olarak ileri sürdüğü iddialarla sınırlıdır. Kurum;
-
İhale komisyonlarının yerine geçerek,
-
Resen ve kapsamlı bir şekilde,
-
İhale sürecini baştan sona yeniden inceleme
yetkisine sahip değildir. Kurumun denetimi, uyuşmazlık konusu edilen işlem ve eylemlerle sınırlı olup, idare tarafından yapılan değerlendirmelerin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlı bir idari denetim niteliği taşımaktadır.
Bu nedenle, ihale komisyonunun görev ve yetkisi kapsamında yaptığı incelemelerin, herhangi bir somut aykırılık iddiası ortaya konulmaksızın Kurum tarafından yeniden değerlendirilmesinin talep edilmesi, 4734 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil etmektedir.
Sonuç
İtirazen şikâyet başvurularında, iddiaların soyut, genelleyici ve delilden yoksun şekilde ileri sürülmesi, başvurunun esasının incelenmesine engel teşkil eder. Özellikle “ihaleye katılamayacak olanlar” gibi ciddi sonuçlar doğuran iddiaların, Kanun’un 11’inci maddesinde sayılan hallerden hangisine dayandığının açık, net ve somut biçimde ortaya konulması zorunludur. Somut olayda bu şartların sağlanmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının uygun olmadığı sonucuna varılması hukuka ve mevzuata uygundur.