Eksik ve Projeye Aykırı İmalatlar Nedeniyle Oluşan Kamu Zararı ve Teknik Personelin Sorumluluğuna İlişkin Hukuki Değerlendirme
Fiili inceleme tutanağında tespit edilen aykırılıklar, hem işin sözleşmeye ve projeye uygun gerçekleştirilmediğini hem de buna rağmen hakediş düzenlenerek ödeme yapıldığını göstermektedir. Kamu zararının tespitinde ve sorumlulukların belirlenmesinde temel ölçüt, kimin görev, yetki ve sorumluluk alanında kusur veya ihmal bulunduğudur.
Aşağıda bulgular ve sorumluluk ilişkisi mevzuat çerçevesinde ele alınmıştır.
1. Tespit Edilen Projeye Aykırılıklar
Tutanağa göre işin birçok bölümünde eksik, hatalı veya daha düşük kalite malzeme ile imalat yapılmıştır:
-
Andezit döşeme kalınlığı eksik
-
Merdiven korkulukları projesine aykırı
-
Çevre duvarı ve aksesuarları hiç yapılmamış
-
Panoramik asansör kabini projeden farklı
-
Çatı kaplaması projesine uygun değil
-
Çimlendirme yapılmamış
-
Asansör yeşil etiketi bulunmuyor
Bu tespitler, hakediş ödemesinin yapılmayan veya standart dışı imalatlar üzerinden yapıldığını göstermektedir.
2. Kamu Zararının Oluşumu
Kamu zararı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesi uyarınca:
-
İşin gereği gibi yapılmaması,
-
Yapılmayan imalatların yapılmış gibi gösterilmesi,
-
Fiyat ve miktar yönünden gerçeğe aykırı hakediş düzenlenmesi
hallerinde oluşur.
Bu olayda:
➡️ Eksik veya hatalı imalatlar yapılmış, buna rağmen hakediş düzenlenmiş ve ödeme yapılmıştır.
Bu nedenle kamu zararı açıktır.
3. Sorumluluğun Belirlenmesinde Esaslar
3.1. Elektrik Teknikerinin Sorumluluğu
Bina yapım işinde;
-
Andezit kaplama,
-
Harpuşta,
-
Duvar işleri,
-
Çatı kaplaması,
-
Çimlendirme,
-
Panoramik asansör kabin konstrüksiyonu
gibi unsurlar mimari ve inşaat mühendisliği disiplinlerine ilişkin imalatlardır.
Elektrik Teknikerinin görev tanımı:
-
Elektrik tesisatı,
-
Aydınlatma,
-
Asansör elektrik bağlantıları,
-
Zayıf akım sistemleri
ile sınırlıdır.
Bu nedenle:
➡️ İnşaat iş kalemlerine ilişkin hakedişlerin doğruluğunu kontrol etmek elektrik teknikerinin görev alanına girmez.
Dolayısıyla, inşaat iş kalemlerinde yapılan hatalar ve eksik imalatlar nedeniyle oluşan kamu zararında Elektrik Teknikerinin sorumluluğu yoktur.
3.2. Asıl Sorumluluk Sahipleri
Sorumluluğun tespiti 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve kontrol teşkilatının görev tanımları çerçevesinde yapılır.
Aşağıdaki kişi ve birimlerin sorumluluğu araştırılmalıdır:
a) Kontrol Mühendisi / Yapı Denetim Görevlisi
-
Metraj, mahal listesi ve imalat uygunluk kontrolünden birincil derecede sorumludur.
b) Kontrol Amiri
-
Kontrol mühendislerinin denetiminden ve hakediş doğruluğunu onaylamaktan sorumludur.
c) İhale yetkilisi tarafından görevlendirilen hakediş onay merci
-
Hakedişin nihai kontrol ve onayı kendisindedir.
d) Yüklenici ve şantiye şefi
-
Projeye aykırı imalatlardan doğrudan sorumludur.
Bu kapsamda sorumluluk zinciri:
Yüklenici → Şantiye Şefi → Kontrol Mühendisi → Kontrol Amiri → Hakedişi onaylayan idare yetkilileri
şeklinde oluşur.
Elektrik Teknikeri, yalnızca elektrik tesisatı ve iş kalemleri için teknik sorumluluk taşıyabilir; yapı işlerine ilişkin sorumluluğu bulunmaz.
4. Sonuç
-
İş, projeye ve sözleşmeye aykırı şekilde gerçekleştirilmiştir.
-
Yapılmayan işlerin yapılmış gibi hakedişe dahil edilmesiyle kamu zararı oluşmuştur.
-
Eksiklikler tamamen inşaat imalatlarına ilişkindir.
-
Bu nedenle Elektrik Teknikeri’nin sorumluluğu bulunmamaktadır; sorumluluk, ilgili kontrol mühendisi ve kontrol amiri ile hakedişi onaylayan idare görevlilerine aittir.
