İhale Komisyonu Üyelerinin Sorumluluğuna İlişkin Temyiz İncelemesi: Yaklaşık Maliyet Hatası – İlliyet Bağı – Kamu Zararı
1. Giriş
Temyize konu olayda, belediyenin kendi tesisinden daha düşük bir bedelle temin edebileceği beton parkeleri, ihale yoluyla çok daha yüksek fiyatla satın alması nedeniyle ortaya çıkan kamu zararının tazmininde ihale yetkilisi ve ihale komisyonu üyeleri sorumlu tutulmuştur. Ancak sorumluluk, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kanunu çerçevesinde “fiil–netice illiyet bağı” esasına göre belirlenmelidir.
Bu çerçevede, komisyon üyelerinin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, kamu zararına yol açan işlemle bağlantıları dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
2. Hesap Yargısında Sorumluluk Rejimi
2.1. 6085 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi
Kanuna göre sorumluluk doğması için:
-
Kişinin görev ve yetki alanı içinde işlem ve kararının bulunması,
-
Hukuka aykırı eylem, işlem veya ihmalin gerçekleşmiş olması,
-
Bu eylem ile kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunması gereklidir.
2.2. 5018 Sayılı Kanun’un İlke ve Sorumluluk Düzeni
5018 sayılı Kanun, kamu kaynaklarının:
-
Etkili,
-
Ekonomik,
-
Verimli,
-
Hukuka uygun
kullanılmasını sorumluluk prensibi haline getirmiştir.
Yetki hangi makamdaysa sorumluluk da aynı hizada doğar. Yaklaşık maliyetin tespiti de bu kapsamda teknik ve mali bir sorumluluktur.
3. Somut Olayın Hukuki Niteliği: Kamu Zararına Yol Açan Fiil Nedir?
Temyiz konusu olayda kamu zararının kaynağı:
➡️ Yaklaşık maliyetin gerçek piyasa fiyatını yansıtmaması ve hatalı belirlenmesidir.
Çünkü:
-
Belediye meclisinin aynı nitelikteki beton parkeyi kendi tesisinden m²’si … TL bedelle sunabileceği belirlenmişken,
-
Bu bedelin dikkate alınmadığı,
-
Hatalı yaklaşık maliyet hazırlanması nedeniyle ihale yoluyla daha yüksek fiyatla alım yapıldığı tespit edilmiştir.
Dolayısıyla kamu zararı:
➡️ Yaklaşık maliyetin hatalı düzenlenmesinden doğmuştur.
4. İhale Komisyonunun Sorumluluğunun Değerlendirilmesi
4.1. Komisyonun Görevi Yaklaşık Maliyet Belirlemek Değildir
İhale komisyonu;
-
İhale sürecinin ihale dokümanına uygun yürütülmesi,
-
Tekliflerin usulüne uygun değerlendirilmesi,
-
En avantajlı teklifin belirlenmesi
gibi görevleri yürütür.
Yaklaşık maliyet;
-
İhale komisyonu tarafından değil,
-
İdarenin teknik birimleri tarafından hazırlanır ve
-
Yaklaşık Maliyet Cetvelinde imzası bulunan görevlilerin sorumluluğundadır.
Dolayısıyla komisyon üyeleri:
➡️ Kendilerine sunulan yaklaşık maliyeti doğrulamakla yükümlü değildir.
4.2. Fiil ve Netice Arasında İlliyet Bağı Yoktur
Kamu zararının nedeni:
-
Yaklaşık maliyetin hatalı düzenlenmesidir.
Komisyon üyeleri:
-
Yaklaşık maliyet hazırlamamış,
-
Bu belgeye imza atmamış,
-
Fiyatın düşük veya yüksek olduğuna ilişkin teknik sorumluluk taşımamışlardır.
Dolayısıyla:
➡️ Komisyon üyelerinin işlem ve kararları ile kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır.
Bu nedenle hesap yargısı ilkelerine göre sorumluluk atfedilemez.
5. Sorumluluk Kime Aittir?
Sorumluluk, fiil – illiyet bağı ve mevzuat çerçevesinde şu kişiler üzerinde doğar:
a) Yaklaşık maliyet cetvelini düzenleyen ve imzalayan görevliler
Bu kişiler hatalı piyasa tespiti yapmış; gerçekçi olmayan maliyet belirlemiş; belediye tesisindeki birim fiyatları dikkate almamıştır.
b) İhale onay belgesinde “ihale yetkilisi” sıfatıyla imza atan üst yönetici (Belediye Başkanı)
Yasal olarak:
-
Yaklaşık maliyeti onaylayan,
-
İhalenin bu maliyet üzerinden yapılmasına izin veren,
-
Sorumluluğu ve yetkisi en geniş olan kişidir.
Bu nedenle kamu zararının tazmini bakımından sorumluluk:
➡️ Yaklaşık maliyet hazırlayan ve onaylayan kişiler üzerinde tesis edilmelidir.
Komisyon üyelerine sorumluluk yüklenmesi ise hukuken mümkün değildir.
6. Sonuç
-
Kamu zararı, “ihale komisyonu üyelerinin işlemlerinden” değil; yaklaşık maliyetin hatalı düzenlenmesinden kaynaklanmıştır.
-
İhale Komisyonu, yaklaşık maliyet belirleme görevine sahip olmadığı için sorumluluk taşımamaktadır.
-
Fiil – netice illiyet bağı komisyon üyeleri ile kamu zararı arasında kurulamaz.
