Kamu İhale Mevzuatında İş Hacmi ve Kısmi Tekliflerde Yeterlik Değerlendirmesi

Giriş

Kamu ihale mevzuatı, ihalelerde rekabetin, şeffaflığın ve eşit muamelenin sağlanması açısından ayrıntılı yeterlik kriterleri öngörmektedir. Bu kriterlerin başında, isteklilerin iş hacmini gösteren belgeler ve özellikle ciro şartları gelmektedir. Uygulamada sıklıkla tartışma konusu olan bu hususlar, özellikle kısmi teklif verilen ihalelerde daha da önem kazanmaktadır.

Bu makalede, İdari Şartname ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde iş hacmi kriterlerinin nasıl değerlendirilmesi gerektiği, kısmi tekliflerde yeterlik incelemesinin hangi esaslara tabi olduğu ve hukuka aykırı değerlendirmelerin sonuçları ele alınmaktadır.

İş Hacmini Gösteren Belgelerde Ciro Kriterleri

Kamu ihale mevzuatı ve İdari Şartname düzenlemelerine göre:

• Toplam ciro, teklif edilen bedelin %25’inden az olamaz.

• Hizmet işleri ile ilgili ciro ise teklif edilen bedelin %15’inden az olmamalıdır.

• Bu iki kriterden herhangi birinin sağlanması, isteklinin yeterli kabul edilmesi için yeterlidir.

Bu düzenleme ile idare, isteklilerin ekonomik ve mali yeterliklerini objektif ölçütlerle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Dolayısıyla, ciro şartlarının sağlanıp sağlanmadığı tespit edilirken mevzuatın lafzı ve amacı birlikte dikkate alınmalıdır.

İş Ortaklıklarında İş Hacmi Şartı

İsteklilerin iş ortaklığı şeklinde ihaleye katılması halinde, iş hacmine ilişkin kriterler daha özel bir değerlendirmeye tabidir. Buna göre:

• Her bir ortak, iş ortaklığındaki hissesi oranında iş hacmi kriterlerini sağlamak zorundadır.

• Ortaklardan birinin eksikliği, tüm teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilir.

Bu yönüyle, iş ortaklıklarında sunulan ciroyu gösteren belgeler dikkatle incelenmeli ve her ortak açısından ayrı ayrı yeterlik değerlendirmesi yapılmalıdır.

Kısmi Teklif Verilen İhalelerde Yeterlik Değerlendirmesi

Kısmi teklif verilmesine imkân tanınan ihalelerde, kamu ihale mevzuatı son derece açık hükümler içermektedir:

• İlanda ve ihale dokümanında, her bir kısım ayrı ayrı gösterilmelidir.

• Her kısım için belirlenen yeterlik kriterleri de ayrı ayrı düzenlenmelidir.

• Aday veya isteklinin yeterlik değerlendirmesi, teklif verdiği her bir kısım için ayrı ayrı yapılmalıdır.

Bu durum, özellikle ciro şartlarının tüm ihale bedeli üzerinden değil, teklif verilen kısım veya kısımlar üzerinden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Somut Olayda Hukuki Değerlendirme

İlgili olayda yapılan incelemede:

• Başvuru sahibinin 2023 ve 2024 yıllarına ait toplam ciro tutarlarının,

• (Güncellenmemiş halleri dahi dikkate alındığında)

• İtirazen şikâyete konu olan tüm kısımlar için ayrı ayrı karşılanması gereken asgari ciro tutarlarını sağladığı tespit edilmiştir.

Bu nedenle, isteklinin sunduğu gelir tablolarının, İdari Şartname’nin 7.2.2’nci maddesinde belirtilen kriterleri karşılamadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırı bulunmuştur.

Sonuç

Kamu ihale uygulamalarında:

• İş hacmi kriterleri,

• Kısmi tekliflerde ayrı ayrı yeterlik değerlendirmesi,

• Ciro şartlarının doğru yorumlanması,

hukuki güvenlik ve rekabet ilkeleri açısından büyük önem taşımaktadır. Mevzuata aykırı yapılan değerlendirmeler, ihale sürecinin iptaline veya düzeltici işlem tesis edilmesine yol açabilmektedir. Bu bağlamda, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılması, yerleşik ihale hukuku ilkeleriyle uyumludur.