Anahtar Teslimi Götürü Bedel Yapım İşleri ve Sözleşme Bedelinin Değiştirilmesi
Kamu ihale ve yapım hukuku uygulamasında en çok tartışılan konulardan biri de özellikle uygulama projeleri ve mahal listelerine uygun olarak tamamlanan imalatlar bakımından sözleşme bedelinin değiştirilip değiştirilemeyeceği, hem idareler hem de yükleniciler açısından kritik önem taşımaktadır.
Bu makalede, anahtar teslimi götürü bedel yapım işlerinin hukuki niteliği, ödeme esasları ve iş artışı–eksilişi meselesi, verilen yasal metin çerçevesinde sade ve açıklayıcı biçimde ele alınmaktadır.
Anahtar Teslimi Götürü Bedel Yapım İşi Nedir?
Anahtar teslimi götürü bedel, yapım işinin tamamının belirli bir bedel karşılığında, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve mahal listeleri esas alınarak gerçekleştirilmesini ifade eder.
Bu tür ihalelerde:
-
Yüklenici, teklifini uygulama projelerine ve mahal listelerine göre verir
-
İş, fen ve sanat kurallarına uygun şekilde tamamlanmak zorundadır
-
Sözleşme bedeli, baştan sabit ve kesindir
Bu yönüyle anahtar teslimi götürü bedel işler, birim fiyatlı yapım işlerinden köklü biçimde ayrılır.
İş Artışı ve İş Eksilişi Neden Söz Konusu Olamaz?
Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde temel ilke şudur:
📌 Uygulama projeleri ve mahal listelerine uygun olarak yapılan imalatlar için iş artışından veya iş eksilişinden bahsedilemez.
Bunun temel nedenleri şunlardır:
-
Yüklenici, teklifini imalat kalemlerine ve miktarlarına değil, işin tamamına göre verir
-
Yapılan işlerin bedeli, herhangi bir birim fiyata veya analize bağlı değildir
-
Bu nedenle sonradan imalat miktarlarının artması veya azalması, sözleşme bedelini etkilemez
Dolayısıyla, ihale dokümanında yer alan imalatların tamamı projeye uygun şekilde yapıldığında, sözleşme bedelinde artış ya da eksiliş yapılamaz.
Ödeme Nasıl Yapılır? Birim Fiyat Esası Geçerli mi?
Anahtar teslimi götürü bedel işlerde ödeme sistemi de farklıdır.
🔹 Birim fiyatlı işlerde
-
Her imalat, birim fiyat × miktar üzerinden hesaplanır
🔹 Anahtar teslimi götürü bedel işlerde
-
Ödemeler, ilerleme yüzdeleri (hakediş oranları) üzerinden yapılır
Bu kapsamda:
-
İhale dokümanında yer alan her bir imalat için,
-
Önceden belirlenmiş ilerleme yüzdesi bulunur
-
İmalat, fen ve sanat kurallarına uygun şekilde tamamlandığında,
👉 ilgili ödeme yüzdesinin yükleniciye ödenmesi gerekir
Uygulama Projeleri ve Mahal Listelerinin Önemi
Uygulama projeleri ve mahal listeleri, anahtar teslimi götürü bedel yapım işlerinin omurgasını oluşturur.
Bu belgeler:
-
Yapılacak imalatların kapsamını net biçimde belirler
-
Yüklenicinin teklifinin dayanağını oluşturur
-
Sonradan iş artışı veya eksilişi iddialarının önüne geçer
Bu nedenle, bu belgelerde yer alan herhangi bir imalatın projeye uygun olarak yapılması hâlinde, ayrıca bedel talep edilmesi veya bedelden düşüm yapılması hukuken mümkün değildir.
Uygulamada Sık Yapılan Yanlışlar
Anahtar teslimi götürü bedel işlerde en sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
-
İmalat miktarındaki farklılıkların iş artışı sayılması
-
Birim fiyat mantığıyla ek bedel talep edilmesi
-
İlerleme yüzdeleri yerine fiili maliyet hesabı yapılması
Oysa bu yaklaşımlar, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmenin doğasına aykırıdır.
Sonuç ve Değerlendirme
Özetle;
-
Anahtar teslimi götürü bedel yapım işlerinde,
-
İhale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve mahal listelerine uygun imalat yapılmışsa,
-
İş artışı veya iş eksilişi söz konusu olmaz
-
Sözleşme bedeli değiştirilemez
-
Ödemeler, ilerleme yüzdeleri üzerinden gerçekleştirilir
Bu sistem, hem idare hem de yüklenici açısından öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik sağlamayı amaçlamaktadır.
