Aşırı Düşük Teklif Açıklamalarında Amortisman Hesabı: 17 Ay mı, 2 Yıl mı?
Giriş
Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması, isteklinin sunduğu fiyatın gerçekçi bir maliyet yapısına dayanıp dayanmadığını ortaya koymayı amaçlar. Bu kapsamda en çok tartışılan kalemlerden biri de amortisman giderleridir. Özellikle hizmet süresinin bir yıldan uzun ancak iki yıldan kısa olduğu ihalelerde, amortismanın kıst amortisman mı yoksa yıllık amortisman mı esas alınarak hesaplanacağı önemli bir hukuki tartışma alanı oluşturmaktadır.
Uyuşmazlığın Konusu: 25 Araç İçin Amortisman Hesabı
İncelemeye konu olayda;
-
İhaleye konu hizmetin toplam süresinin 17 ay olduğu,
-
Davacı tarafından teklif maliyetine 25 araca ilişkin amortisman giderinin 17 aylık süre üzerinden eklendiği,
-
Kurul tarafından bu hesabın “kıst amortisman” kapsamında değerlendirildiği,
tespit edilmiştir. Ancak Kurul, bu yaklaşımın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 320. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle eleştirilmesi gerektiği yönünde değerlendirmede bulunmuştur.
Vergi Mevzuatı Açısından Kıst Amortisman Kavramı
213 sayılı Kanun’un 320. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca;
-
Kıst amortisman, yalnızca binek otomobiller için uygulanabilen,
-
Dönem içinde edinilen bir binek aracın, edinildiği yılın tamamı yerine,
-
O yıl içinde kullanıldığı süre kadar amortisman ayrılmasını öngören,
-
Vergi matrahının tespitine yönelik bir mali düzenlemedir.
Bu yönüyle kıst amortisman, işletmenin aktifine kayıtlı binek otomobillerine münhasır bir uygulamadır ve doğrudan vergi gideri hesaplamasına ilişkindir.
Kamu İhale Hukuku Açısından Amortismanın Değerlendirilmesi
Somut olayda mahkeme, önemli bir ayrım yapmıştır:
-
Vergi mevzuatının amacı, hangi giderin hangi yıl ne kadar vergi matrahından indirileceğini belirlemektir.
-
Kamu ihale hukukunun amacı ise, isteklinin sunduğu teklifin hizmetin fiilen yerine getirilmesini mümkün kılan gerçekçi bir maliyet yapısına dayanıp dayanmadığını tespit etmektir.
Bu çerçevede, aşırı düşük teklif açıklamasının temel hedefi;
-
Taahhüt edilen işin yerine getirilebilir olup olmadığını,
-
Sunulan maliyet kalemlerinin ticari ve ekonomik gerçeklikle uyumunu,
ortaya koymaktır.
17 Aylık Amortisman Hesabının Hukuka Uygunluğu
Mahkeme değerlendirmesinde;
-
İhalenin 17 aylık bir kiralama hizmeti olduğu,
-
Araçların fiilen 17 ay süreyle kullanılacağı,
-
Bu süre boyunca araçlarda yıpranma ve değer kaybı oluşacağı,
hususları esas alınmıştır.
Bu nedenle;
-
Araçların kullanım süresiyle orantılı amortisman maliyetinin teklif kapsamında gösterilmesinin,
-
Ticari ve ekonomik gerçeklikle örtüştüğü,
-
Aşırı düşük teklif açıklamasının maddi gerçekliği yansıtma amacına uygun olduğu,
kabul edilmiştir.
Sonuç olarak, 25 araca ilişkin amortismanın 17 ay üzerinden hesaplanmasının, vergi mevzuatındaki teknik amortisman tartışmalarından bağımsız olarak, kamu ihale hukuku bakımından mevzuata aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.
Sonuç ve Değerlendirme
Bu karar, vergi hukuku ile kamu ihale hukukunun amaç ve kapsamlarının farklı olduğunu net biçimde ortaya koymaktadır. Aşırı düşük teklif açıklamalarında;
-
Fiili kullanım süresi,
-
Gerçek maliyet unsurları,
-
Taahhüdün yerine getirilebilirliği,
esas alınmalı; amortisman gibi giderler matematiksel değil, ekonomik gerçeklik temelinde değerlendirilmelidir. Bu yönüyle karar, uygulamaya önemli bir yol gösterici nitelik taşımaktadır.
