İdarenin İhale İptal Yetkisi, Sınırları ve Somut Olayın Değerlendirilmesi

Kamu ihale mevzuatı uyarınca, idarelerin şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine aldıkları ihalenin iptali kararlarına karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularında, incelemenin yalnızca idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak yapılması gerekmektedir. Mevzuat ayrıca, ihale sürecinin devamına engel teşkil eden ve düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte hukuka aykırılıkların tespiti hâlinde idarenin bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal edebileceğini ve bu durumda herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceğini düzenlemektedir.

Bununla birlikte, idarelere tanınan bu iptal yetkisi;

• mutlak,

• sınırsız,

• veya keyfi bir yetki niteliğinde değildir.

Bu yetkinin, kamu yararı, hizmet gerekleri, usul kuralları, ölçülülük ve nesnellik ilkelerine uygun şekilde kullanılması zorunludur. Ayrıca isteklilerin talebi hâlinde idarenin iptal gerekçelerini bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır.

1. İdarenin İptal Gerekçelerinin İncelenmesi

Somut olayda idare tarafından ihalenin iptaline ilişkin olarak:

• 2027 yılından itibaren araç ve iş makinesi filosunun kapasitesinin artırılmasının planlandığı,

• Hizmet sunum modelinde değişiklik yapılacağı,

• Araç kiralama maliyetlerinin yüksek olduğu,

• İhalenin iki yıllık süreyi kapsamasının kaynakların verimli kullanılması ilkesiyle bağdaşmadığı,

• Bu nedenle daha kısa süreli bir ihaleye çıkılacağı

gerekçeleri ileri sürülmüştür.

2. Gerekçelerin Değerlendirilmesi

İptal gerekçeleri incelendiğinde:

a) İhtiyacın devam ettiği anlaşılmaktadır

İptal kararında araç sayısında bir değişiklik yapılıp yapılmayacağı belirtilmemiş olup, yalnızca ihalenin süresinin kısaltılmasından bahsedildiği görülmektedir. Bu durum idarenin hizmete olan ihtiyacının devam ettiğini göstermektedir.

b) İşin süresinin kısaltılmasına ilişkin somut bir belirleme yapılmamıştır

İdare, iki yıllık sürenin uzun olduğunu ve daha kısa süreli bir ihaleye çıkacağını belirtmiş olmakla birlikte:

• Sürenin ne kadar kısaltılacağı,

• Bu sürenin tespiti için hangi analizlerin yapıldığı,

• Kısaltmanın yaklaşık maliyet üzerindeki etkilerinin ne olacağı

konusunda herhangi bir somut değerlendirme sunmamıştır.

c) Araç kiralama maliyetlerinin yüksekliği soyut bırakılmıştır

Araç kiralama maliyetlerinin yüksek olduğuna ilişkin iptal gerekçesi:

• veri,

• analiz,

• mali karşılaştırma,

• önceki ihale veya piyasa çalışması

ile desteklenmemiştir.

Dolayısıyla gerekçe soyut nitelikte kalmıştır.

3. Takdir Yetkisinin Hukuka Uygun Kullanılıp Kullanılmadığı

İdarenin takdir yetkisi ancak:

• somut verilerle desteklenen,

• kamu yararını gözeten,

• objektif değerlendirmelere dayalı

bir biçimde kullanıldığında hukuka uygun kabul edilebilir.

Mevcut olayda:

• İdarenin iptal gerekçeleri ölçülebilir ve denetlenebilir nitelikte değildir,

• Gerekçeler somutlaştırılmamış,

• Kaynakların etkin kullanımı iddiası teknik ve mali analizlerle desteklenmemiştir.

Bu nedenle iptal yetkisinin hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun kullanılmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Sonuç

Yukarıda belirtilen tüm hususlar birlikte değerlendirildiğinde:

• İdarenin iptal gerekçelerinin yetersiz ve soyut olduğu,

• Takdir yetkisinin mevzuata aykırı şekilde kullanıldığı,

• İptal işleminin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle bağdaşmadığı

tespit edildiğinden, idarece alınan ihale iptali kararının iptal edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.