YÜKSEK FEN KURULU KARARI IŞIĞINDA SÜRE UZATIMI, ÖDENEK AKTARIMI VE FİYAT FARKI İLİŞKİSİ
Kamu yapım sözleşmelerinde işin süresinde tamamlanabilmesi yalnızca yüklenicinin çalışma imkânlarına bağlı değildir. İdarenin proje onaylarını zamanında yapması, gerekli ödeneği sağlaması ve hakedişleri sözleşmede öngörülen sürelerde ödemesi de sözleşmenin sağlıklı şekilde yürütülmesi açısından önem taşır.
Yüksek Fen Kurulu’nun değerlendirmesinde, idareden kaynaklanan gecikmelerin yalnızca süre yönünden değil, ödenek ve iş programı yönünden de sözleşmeye yansıtılması gerektiği ortaya konulmuştur.
1. İksa Projelerinin Geç Onaylanması Süre Uzatımı Gerektirir
Yer teslimi yapılmasına rağmen iksa projelerinin idarece onaylanarak yükleniciye tebliğ edilmesine kadar geçen sürede, idarenin bilgisi dahilinde başka herhangi bir imalat gerçekleştirilememişse;
📌 Bu dönem çalışılamayan süre olarak dikkate alınmalı,
📌 Yükleniciye buna karşılık gelen ilave süre verilmeli,
📌 Bu dönemde harcanamayan ödenek belirlenerek sonraki yıllara aktarılmalıdır.
Dolayısıyla proje onayındaki gecikme, yalnızca takvimdeki bir gecikme olarak değil, ödenek ve iş programını da etkileyen bir unsur olarak değerlendirilmelidir.
2. İlave İmalatlar İçin İlave Süre Verilmelidir
İdarece olur/onay verilen ilave imalatlar, işin tamamlanma süresini etkiliyorsa bu imalatlar için gerekli süre belirlenerek yükleniciye ilave süre verilmelidir.
Buna bağlı olarak hazırlanacak revize iş programında;
✔ İlave imalatların yapılacağı dönem,
✔ Bu imalatlara ilişkin bedeller,
✔ Yıllara göre ödenek dağılımı
dikkate alınmalıdır.
3. Hakedişlerin Geç Ödenmesi Ödenek Yetersizliği Yönünden Değerlendirilmelidir
Kararda dikkat çeken hususlardan biri de geçici hakedişlerin sözleşmede belirtilen sürelerde ödenmemesidir.
2024 ve 2025 yıllarında düzenlenen geçici hakedişlerin süresinde ödenmemesi;
📌 Ödenek yetersizliği yönünden incelenmeli,
📌 İlgili yıllarda fiilen harcanan toplam tutar ile sözleşme ödeneği karşılaştırılmalı,
📌 İdarece temin edilemeyen ödenek belirlenmeli,
📌 Gerekli ödenek sonraki yıllara aktarılmalı,
📌 Bu durumun gerektirdiği ilave süre de belirlenmelidir.
Böylece hakediş ödemelerindeki gecikmenin iş programına etkisi somutlaştırılmalıdır.
4. Yüklenicinin İşi Durdurması ve İdarenin Tutumu
Yüklenici, geçici hakedişlerin süresinde ödenmemesini gerekçe göstererek işi durdurmuşsa ve idarece yükleniciye işe devam etmesi yönünde herhangi bir ihtar gönderilmemişse, Kurul değerlendirmesinde işin durduğunun idarece zımnen kabulü esas alınmaktadır.
Bu durumda revize iş programında;
👉 İşin fiilen durduğu döneme ödenek bırakılmaması
gerekmektedir.
Bu yaklaşım, şantiye fiili durumunun iş programı ve ödenek planlamasıyla uyumlu hale getirilmesini amaçlamaktadır.
5. Süre Uzatımı ile Ödenek Aktarımı Birlikte Değerlendirilmelidir
İdareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı ve ödenek aktarımı kararı alınırken yalnızca yeni bitiş tarihi belirlenmemelidir.
2023, 2024, 2025 ve 2026 yıllarına ilişkin;
📌 Yıllar ödeneği,
📌 Yıl içi ödenek dağılımı,
📌 Fiili imalatlar,
📌 Düzenlenen hakedişler,
📌 Şantiyenin fiili çalışma durumu
birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle 2024 ve 2025 yılı yıl içi ödenek dağılımının, iş özelinde şantiye günlük defteri ve fiili hakedişler dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
6. Revize İş Programı Fiyat Farkını da Etkiler
Süre uzatımı ve ödenek aktarımı kararlarının önemli bir sonucu da fiyat farkı hesabıdır.
Onaylanan son revize iş programı esas alınarak fiyat farklarının yeniden hesaplanması gerekmektedir.
Daha önce hesaplanan fiyat farkları ile yeni hesaplama arasında;
🔺 Fazla ödeme varsa düzeltilmeli,
🔻 Eksik ödeme varsa tamamlanmalıdır.
Böylece süre uzatımı ve ödenek aktarımının yalnızca işin bitiş tarihine etkisi değil, fiyat farkı hesabına olan etkisi de sözleşmeye yansıtılmış olur.
SONUÇ
Yüksek Fen Kurulu’nun bu değerlendirmesi, yapım sözleşmelerinde süre, ödenek, hakediş, iş programı ve fiyat farkının birbirinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini göstermektedir.
İdareden kaynaklanan;
👉 Proje onay gecikmeleri,
👉 İlave imalatlar,
👉 Hakedişlerin süresinde ödenmemesi,
👉 Ödenek yetersizliği,
👉 Fiili çalışma ve durma dönemleri
iş programına ve sözleşme süresine doğrudan yansıyabilir.
Bu nedenle süre uzatımı verilirken yalnızca “kaç gün uzatma verileceği” değil;
📌 Ödeneğin hangi yıllara aktarılacağı,
📌 Revize iş programının nasıl hazırlanacağı,
📌 Fiili imalatların hangi dönemde gerçekleştiği,
📌 Fiyat farklarının yeniden hesaplanıp hesaplanmayacağı
da birlikte değerlendirilmelidir.
ANA İLKE
İdareden kaynaklanan gecikmenin sözleşmeye etkisi yalnızca süreyle sınırlı değildir; ödenek, iş programı ve fiyat farkı da bu gecikmeye göre yeniden düzenlenmelidir.
