Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararının İhalelere Katılmaya Etkisi
1. Giriş
Ceza muhakemesi hukukunda sanık lehine önemli sonuçlar doğuran kurumlardan biri hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) müessesesidir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenen bu kurum, belirli şartların varlığı halinde mahkemece kurulan mahkûmiyet hükmünün hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder.
2. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Hukuki Niteliği
CMK m. 231/5’e göre, sanığa yüklenen suç nedeniyle verilen ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise, mahkeme HAGB kararı verebilir. Bu kararın en önemli özelliği, kurulan mahkûmiyet hükmünün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasıdır.
HAGB kararı verilebilmesi için;
-
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması,
-
Mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması,
-
Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi
gerekmektedir.
3. Denetim Süresi ve Sonuçları
HAGB kararı verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde sanık;
-
Kasten yeni bir suç işlemez ve
-
Denetimli serbestlik yükümlülüklerine uygun davranırsa,
açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. Buna karşılık, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması halinde mahkeme hükmü açıklar ve mahkûmiyet hukuki sonuç doğurur.
4. Somut Olayın Değerlendirilmesi
Somut olayda kişi hakkında ihaleye fesat karıştırma suçundan hapis cezası verilmiştir. Ancak bu cezalar bakımından CMK m. 231 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiştir.
Somut olayda dikkat çeken tarihler şunlardır:
İlk derece mahkemesi kararında HAGB uygulanmış olduğundan, karar kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü niteliği taşımamakta ve sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamaktadır.
5. İhalelere Katılma Bakımından Hukuki Sonuç
HAGB kararları, mahkûmiyet hükmü kurulduğu halde bu hükmün açıklanmasının ertelenmesi nedeniyle, ihalelerden yasaklama gibi sonuçlar doğurmaz. Ancak denetim süresi içinde hükmün açıklanması halinde, bu durum değişebilecek ve yasaklama sonucunu doğurabilecektir.
İncelenen olayda, denetim süresi içinde kasten işlenmiş yeni bir suç veya yükümlülüklere aykırılık tespit edilmediğinden, Kısmet Keşcioğlu’nun ihalelere katılmasında hukuki bir engel bulunmadığı kabul edilmiştir.
6. Sonuç
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, sanık lehine önemli bir ceza muhakemesi kurumudur ve mahkûmiyet hükmünün hukuki sonuç doğurmasını engeller. Kişi hakkında verilen HAGB kararı da bu kapsamda değerlendirilmiş; ihale tarihi itibarıyla ihalelere katılmasını engelleyen bir mahkûmiyet hükmü bulunmadığı sonucuna varılmıştır.