Aşırı Düşük Teklif Açıklamasında İş Kanunu Gereği Yapılması Gereken Fazla Çalışmalar Da Dikkate Alınmalıdır
İşçilik giderinin KİK İşçilik Hesaplama Modülüne veya kamu kurum ve kuruluşuna ait pozda yer alan birim fiyatlara göre hesaplanması gerektiği, diğer taraftan Teknik Şartname’nin 11’inci maddesinde çalışma sürelerinin belirlendiği, söz konusu düzenlemeden personelin haftada 53 saat çalışma yapacağının anlaşıldığı, İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresinin 45 saat olduğu, dolayısıyla haftalık 8 saatlik fazla mesainin ortaya çıktığı, işçilik hesabında söz konusu fazla mesainin de göz önünde bulundurulması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından söz konusu hususlara riayet edilmeden açıklamada bulunulduğu,
İDDİA EDİLMİŞTİR.
KİK KARARINDA;
İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde “Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır.
…
Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.
…
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.
…
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak
yönetmelikte gösterilir.” hükmü,
“Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde “İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.
Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.
…
İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden, … Az olamaz. …
Ancak onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere
verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz. …” hükmü,
“Çalışma süresi” başlıklı 63’üncü maddesinde “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. …
Çalışma sürelerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekilleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.” hükmü,
“Ara dinlenmesi” başlıklı 68’inci maddesinde “Günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanmak suretiyle işçilere;
a) Dört saat veya daha kısa süreli işlerde onbeş dakika,
b) Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat,
c) Yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat,
Ara dinlenmesi verilir.
…
Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.” hükmü,
Anılan Kanun’un 63’üncü maddesine dayanılarak hazırlanan İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nin “Çalışma Süresi” başlıklı 3’üncü maddesinde “Çalışma süresi, işçinin çalıştırıldığı işte geçirdiği süredir. İş Kanununun 66 ncı maddesinin birinci fıkrasında yazılı süreler de çalışma süresinden sayılır. Aynı Kanunun 68 inci maddesi uyarınca verilen ara dinlenmeleri ise, çalışma süresinden sayılmaz. …” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “Haftalık Normal Çalışma Süresi” başlıklı 4’üncü maddesinde “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. …” hükmü,
Söz konusu Kanun’un 41’inci maddesine dayanılarak hazırlanan İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “Bu Yönetmelikte geçen:
a) Fazla çalışma: İş Kanununda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmaları, … ifade eder.” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “Fazla Çalışmada Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde “Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz. Bu süre sınırı, işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkindir. …” hükmü,
İş Kanunu’ndan ve söz konusu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Yönetmelik hükümlerinden, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok kırkbeş saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı, günlük çalışma süresinin yedibuçuk saatten fazla süreli olduğu işlerde bir saat ara dinlenmesi verileceği, ara dinlenmelerinin çalışma süresinden sayılmayacağı, haftalık 45 saati aşan çalışmaların fazla çalışma olduğu, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı, bu süre sınırının, işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
İhale dokümanında yapılan düzenlemeler incelendiğinde, ihale konusu işin başlama tarihinin 01.10.2019, bitiş tarihinin 31.12.2020 olduğu, sahada minimum 4 adet, maksimum 7 adet ekskavatör, idarenin talebi ile ihtiyaç duyulan durumlarda ise çekicinin çalıştırılacağı, mesai saatlerinin hafta için 07.30-12.00, 13:00-17:30, cumartesi 08:00–12:00, 13:00–17:00 saatleri arasında olduğu, çalışma saatlerinin, idarece düzenlenecek vardiya şeklinde ve işin durumuna göre gece çalışması olarak da yapılabileceği, idarece gerek görüldüğü takdirde tatil günlerinde işe devam edilebileceği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, ihale konusu işte minimum 4 adet ekskavatör çalıştırılacağı için, açıklamanın; minimum ekskavatör sayısına isabet eden ekskavatör operatörü üzerinden, çekici sayısına ilişkin ihale dokümanında herhangi bir belirleme yapılmadığı için 1 çekici şoförü üzerinden olmak üzere toplam 5 personel dikkate alınmak suretiyle yapılabileceği anlaşılmakla birlikte, açıklama yapılırken 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili hükümlerinin de dikkate alınması gerektiği açıktır.
İhale konusu işte bir haftalık zaman diliminde 53 saat (9 saat çalışma süresi x 5 gün = 45 saat + 8 saat çalışma süresi x 1 gün = 8 saat) çalışılacağı, İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde yer alan “… Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. …” hükmü uyarınca, 8 saatlik (53 saat-45 saat=8 saat) çalışmanın, haftalık fazla çalışma olarak değerlendirileceği, işin süresinin 01.10.2019-31.12.2020 tarihleri arasında olduğu ve 2020 yılında yaklaşık 52 hafta bulunduğu hususu göz önüne alındığında, her bir personelin 2020 yılı boyunca yaklaşık olarak 416 saat (52 hafta x 8 saat fazla çalışma=416 saat) fazla çalışma yapması gerektiği, öte yandan, her bir personelin 1 yıllık süreçte en fazla 270 saat fazla çalışma yapabileceği dikkate alındığında, işin yürütülmesi aşamasında ihale dokümanında istenilen asgari personel sayısından daha fazla personel çalıştırılması gerektiğinin açık olduğu, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamasında, asgari personelden daha fazla sayıda personele ilişkin açıklama yapılması gerektiği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli tarafından yapılan açıklamada, asgari personel sayısı üzerinden açıklamada bulunulduğu, diğer taraftan fazla çalışma saati ve gerekli olan fazla personel için herhangi bir açıklamada bulunulmadığı, kaldı ki çekici şoförüne ilişkin hesaplanan gider tutarının ise tamamının yerine %4’ünün çekiciye ilişkin toplam giderin hesaplandığı tabloya aktarıldığı görüldüğünden başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.
