4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.
İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “…Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü,
4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,
4734 sayılı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “…Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;
…
c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,
karar verilir….” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.
(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.
(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlıklı 16.6’ncı maddesinde “16.6.1 İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır. Ancak,
a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,
…
16.6.2. İdarelerce bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin olarak verilen süre içinde aday veya isteklilerce sunulan belgelerin, başvuru veya ihale tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmesi halinde, bu belgeler, aday veya isteklinin başvuru veya ihale tarihi itibarıyla ihaleye katılım şartlarını sağladığını tevsik etmesi halinde kabul edilecektir.
16.6.3. Bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin belgelerin yazılı olarak istenilmesi ve aday ve isteklilerce bir dilekçe ekinde sunulması gerekmektedir. İdarece belirlenen sürede eksik bilgileri tamamlamayan aday ve isteklilerin başvuruları veya teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve isteklilerin geçici teminatları gelir kaydedilir.
16.6.4. İlgili mevzuatına göre ihaleye katılma şartı olarak istenmesi gereken belge veya bilgilerin idarece istenmediği ve bu durumun tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında tespit edildiği hallerde, idarelerce bu tür belge veya bilgiler başvuruların ya da tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aday veya isteklilerden talep edilemeyecek ve tamamlatılamayacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.
İdari Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.
20.2. Kısmi teklife ilişkin açıklamalar
20.2.1. 1. Kısım – Giresun Bakım Ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü Malzemeli Mamul Yemek Alımı İşi
2. Kısım – Giresun Huzurevi Yaşlı Bakım Ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü Malzemeli Mamul Yemek Alımı İşi
3. Kısım – Giresun Kadın Konukevi Müdürlüğü Malzemeli Mamul Yemek Alımı İşi” düzenlemesi,
İdari Şartname’nin “İsteklilerden tekliflerine açıklık getirmelerinin istenilmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “32.1. İhale komisyonunun talebi üzerine İdare, tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere açık olmayan hususlarla ilgili isteklilerden açıklama isteyebilir.
32.2. Bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında öngörülen kriterlere uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilemez ve bu sonucu doğuracak şekilde kullanılamaz.
32.3. İdarenin yazılı açıklama talebine, istekli tarafından yazılı olarak cevap verilir.” düzenlemesi,
İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.
33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;
a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi bulunmaktadır.
Teknik Şartname’nin “İşin Tanımı” başlıklı 2’nci maddesinde “3. Öğle ve Akşam Yemekleri:
Ana yemeklerde her öğünde yukarıda belirtilen birinci, ikinci ve üçüncü kap yemeklerden birisi ya da Gıda Rasyonunda yer alan benzerlerinden seçilerek hazırlanacaktır. Yemekler 4 kap verilecek olup, ikinci ve üçüncü kap yemeklerden uygun olanı dördüncü kap yemek olarak seçilecektir. Ekmek ve ekmek çeşitleri bir kap yemek olarak sayılmayacaktır. Gün içerisinde bir öğün et yemeği, bir öğün etli sebze yemeği verilecektir. Yemeklerde kullanılan etler Diyetisyenin veya Kuruluş idaresinin belirteceği türde ve şekilde seçilecektir. Gıda Rasyonunda belirtilen Dana Eti yerine kuruluşun talebine göre Koyun Eti kullanılabilir. Rasyonda bulunan Kemiksiz Dana Eti miktarı kadar Kemiksiz Koyun Eti kullanılacaktır. Çorbaların, Zeytinyağlı Yemeklerin ve Salataların yanında Gıda Rasyonunda belirtilen Limon (30 gr) dilim olarak servis edilecektir.
…
6- Ramazan ayında iftarlarda; Pide, Hurma, Zeytin, Peynir, Bal+Tereyağ firma tarafından ek ücret talep edilmeksizin verilecektir. Sahurlarda içecek hariç en fazla 5 çeşit verilecektir. Normal yemek saatlerinin dışına denk gelen iftar ve sahur vakitlerinde firma kuruluşta personel bulunduracaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.
Başvuru sahibi tarafından ihale dokümanına ilişkin idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı tespit edilmiştir.
İhalenin 1’inci kısmı üzerinde bırakılan, ihalenin 2’nci kısmında ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen istekli Uzunoğlu Hayv. Gıda Tem. İnş. Elekt.Tur. ve Day. Tük. Mal. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ihalenin 1’inci kısmına 1.273.469,56 TL, ihalenin 2’nci kısmına 1.272.003,50 TL teklif verildiği tespit edilmiştir.
İhalenin 2’nci kısmı üzerinde bırakılan istekli EGS Hizm. Al. Araç. Kir. Yem. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ihalenin 2’nci kısmına 1.204.805,00 TL teklif verildiği tespit edilmiştir.
Başvuruya konu ihalenin 1’inci kısmında sınır değerin altında teklif sunan Şimal İlaçlama End. En. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.
İhalenin başvuruya konu ikinci kısmında aşırı düşük teklif sınır değerin altında teklif bulunmadığı, dolayısıyla isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmediği tespit edilmiştir.
İhalenin başvuruya konu 1’inci kısmı için 07.12.2020 tarihli, ihalenin başvuruya konu 2’nci kısmı için 30.11.2020 tarihli ihale komisyonu kararının düzenlendiği, anılan kararlarla ihalenin 1’inci kısmının Uzunoğlu Hayv. Gıda Tem. İnş. Elekt.Tur. ve Day. Tük. Mal. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde, ihalenin 2’nci kısmının EGS Hizm. Al. Araç. Kir. Yem. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.
İhale işlem dosyası incelendiğinde, Teknik Şartname’nin “İşin Tanımı” başlıklı 2’nci maddesine ilişkin iddialarının ihale dokümanına yönelik olduğu, istekli tarafından ihale dokümanının 17.11.2020 tarihinde EKAP üzerinden indirildiği, ihale dokümanına yönelik başvurunun en geç ihale tarihinden (27.11.2020) üç iş günü öncesine kadar, yani en geç 23.11.2020 tarihinde yapılması gerekirken başvuru sahibinin 09.12.2020 tarihinde idareye başvuruda bulunduğu, dolayısıyla söz konusu iddiayı içeren şikâyet başvurusunun süresinde yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla idareye süresinde şikâyet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından söz konusu düzenlemeler nedeniyle ihalenin iptal edilerek yeniden ihaleye çıkılması gerektiği iddialarına ilişkin başvurunun süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Kanun’un yukarıya aktarılan 37’nci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan açıklamalar ile İdari Şartname’nin 32’nci maddeleri çerçevesinde teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla sunulan belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlatılmasının yazılı olarak isteneceğinin hüküm altına alındığı, bu çerçevede bilgi eksikliğinin tamamlanmasının ancak teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla mümkün olabileceği anlaşılmaktadır.
Ayrıca, tekliflerin diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olması halinde yerine getirilecek işlemlere Kanun’un 38’inci maddesinde yer verildiği, bu bağlamda ihale komisyonunun aşırı düşük tekliflere ilişkin Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alacağı anlaşılmaktadır.
Kanun’un yukarıda aktarılan 37’nci ve 38’inci maddeleri bir arada değerlendirildiğinde isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetle ve diğer tekliflerle kıyaslanması hususu ile alım konusu hizmeti karşılayıp karşılamadığı noktasında Kanun’un 37’nci maddesi ile İdari Şartname’nin 32’nci maddesi yerine Kanun’un 38’inci maddesinde yer alan hükümlerin dikkate alınacağı anlaşılmaktadır.
3 kısımdan oluşan başvuruya konu ihalenin 1’inci ve 2’nci kısımlarına ilişkin ihale komisyonu kararlarının farklı tarihlerde alındığı, kısmi teklife açık ihalelerde ihale kısımlarına ilişkin ihale komisyonu tarafından yapılacak değerlendirmenin aynı tarihte yapılması gerektiği yönünde herhangi bir hükme kamu ihale mevzuatında yer verilmediği anlaşıldığından bahse konu hususa ilişkin iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
İtirazen şikâyet başvuru dilekçesinde isteklilerin teklifleri kapsamında sundukları belgelerde net olmayan hususlar bulunduğu konusunda herhangi bir ifadeye yer verilmediği, tekliflerin yaklaşık maliyetle kıyaslanması ve Teknik Şartname koşullarını karşılayıp karşılamadığı noktasında tespitin aşırı düşük teklif sorgulaması ile yapılabileceği, idare tarafından başvuruya konu her iki kısma ilişkin aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlendiği, ihalenin 1’inci kısmında bir isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, ihalenin 2’nci kısmında tekliflerin sınır değerin üzerinde olduğu, dolayısıyla teklif fiyatlarına ilişkin değerlendirmenin idare tarafından mevzuata uygun şekilde gerçekleştirildiği anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
