İhale Kanunlarında Yer Alan İlkelere Uyumun Sağlanmasına İlişkin Tespitler
İhale mevzuatının düzenlendiği temel iki kanunda ihale usulleri ve ilkelerine ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesi ile idareler; ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu tutulmuşlardır. Söz konusu Kanun uyarınca yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu belirtilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde de söz konusu Kanun kapsamında yapılacak ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu belirtilmiştir. Denetimlerde; Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelere ilişkin;
- Temel ihale usulleri ile karşılanması gereken ihtiyaçların kısımlara bölünmesi veya mevzuatın farklı yorumlanması suretiyle ya da önceki yıllarda yapılan ihalelerde hiç isteklinin çıkmamış olması gibi sebeplerle daha az sayıda isteklinin katılabildiği pazarlık usulü, doğrudan temin veya Kanun’un 3’üncü maddesi ile diğer kanunlardaki istisna hükümlerinin öngörmüş olduğu satın alma usulleriyle karşılandığı,
- Kamu ihale mevzuatındaki sınırlamaların ötesinde, isteklilerin ihalelere katılımını sınırlayacak şekilde bilgi ve belge istenildiği, “benzer iş” tanımının ihale konusu işe göre dar tutulduğu, kısmi teklif alınabilecek ihalelerde kısmi teklif alınmasının öngörülmediği, anahtar teslim götürü bedel teklif alınan yapım işlerinde uygulama projelerinde eksikliklerin bulunması gibi ihale dokümanını oluşturan belgelerde ve bu belgeler arasında çelişkiler ve noksanlıkların olduğu tespit edilmiştir.
Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde ise ihale şartnamelerinde ihaleye katılabilme şartı olarak ihale konusu işle mütenasip olmayan nitelik ve yeterliliklerin arandığı; mevzuatın hatalı yorumlanması gibi nedenlerle pazarlık usulünün seçildiği; şartname satış bedelinin çok yüksek belirlendiği tespit edilmiştir.
(2019 Yılı Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporundan)
